Nhà Giao Tế Lộc Ninh

Cánh cửa nhìn ra hòa bình

Trên những công trường xây dựng Việt  Nam, vào năm 1973, nơi gần cuối đường mòn Hồ Chí Minh, huyện Lộc Ninh, thuộc tỉnh Bình Phước ngày nay, đã có một công trình độc đáo, mang nhiều ý nghĩa: người thiết kế đồ án xây dựng, một lúc chu toàn cả hai chức năng, chức năng chính trị cao nhất là Chủ tịch Chính phủ Cách mạng Lâm thời  Cộng hòa miền Nam Việt Nam- CPCMLTCHMNVN- chức năng kiến trúc sư trưởng đồ án xây dựng Nhà giao tế cũng là trụ sở của CPCMLTCHMNVN, đó là kiến trúc sư trưởng Huỳnh Tấn Phát.

Hai ý nghĩa tiếp theo là sau ngày 7-4-1972 thị trấn Lộc Ninh với 23.000 dân được giải phóng, thì một năm sau là khởi công xây dựng Nhà Giao Tế, trong khi miền Nam còn trong vòng kiềm tỏa của Mỹ-Ngụy. Lộc Ninh chỉ cách Sài Gòn 100km đường chim bay mà một cơ sở đầu não của chính quyền cách mạng vẫn được bảo toàn tốt, với các sự kiện ngoại giao. Đáng lưu ý về kiến trúc đó là một ngôi nhà sàn mang dáng vẻ uy nghi của dân tộc miền cao, nhưng lại kết hợp với tầng dưới cốt thép kiên cố, quanh nhà vẫn điểm tô cây xanh bóng mát, đượm vẻ thanh bình, hiếu khách bốn phương.

Từ trên một nền đất đổ nát của Công ty Cao su Lộc Ninh có từ 1911, với bảng vẽ của KTS. Huỳnh Tấn Phát, Phòng công binh Miền, giám sát thi công là ông Bùi Công Trữ, bí danh Sáu Nhẫn đã xây dựng công trình hài hòa văn hóa dân tộc với hiện đại. Nhà ngang chữ nhất gồm ba gian hai chái, trước có cột cờ sổ dọc như một nét chữ trung. Chính diện có bình phong án ngự trang trọng.

Tầng dưới cột đúc cốt thép tường gạch nhưng phần nhà sàn trên hoàn toàn bằng gỗ, có lan can bao quanh, được thiết kế theo kiểu phòng khánh tiết, mái lợp tôn, gồm “năm góc bốn trái” sơn đỏ thắm.

Là cơ sở ngoại giao nên nhà được thiết kế tách đôi cầu thang ra hai cánh lên xuống. Tùy theo sắp xếp, mỗi đoàn đều lên xuống riêng, tùy theo vị trí bàn ngồi được bố trí. Từ bên ngoài nhìn vào, vị trí bên trái là phái đoàn quân sự CPCMLTCHMNVN và phái đoàn quân sự miền Bắc Việt Nam. Bên phải là phái đoàn quân sự Mỹ và Việt Nam Cộng hòa. Bốn bàn nhỏ bốn góc là của tùy viên 4 bên. Bàn tròn phía trong là của Ủy ban kiểm soát đình chiến quốc tế gồm Canada, Indonesia, Ba Lan và Hungary. Ngoài là nơi họp phái đoàn quân sự bốn bên, Nhà Giao Tế còn là nơi tiếp khách quốc tế, báo chí, đại biểu chính quyền, nhân dân đến thăm viếng, một nếp nhà của lịch sử. Khi trên quê hương còn chưa im tiếng đạn bom thì nhà Giao Tế Lộc Ninh với các hoạt động ngoại giao, đã như một cảnh cửa nhìn ra hòa bình cận kề đây đó.

Các tin, bài viết khác