Cây cau của mẹ

1. Mẹ tôi không nghiện trầu. Chỉ vào những ngày có đám ma chay, tết lễ mẹ mới ăn vài miếng cho đỏ môi, ấm bụng cùng mấy bà bạn già hàng xóm cho vui. Ấy vậy mà hai cây cau lắm buồng sai trái nổi tiếng khắp làng cao tắp ngay trước sân nhà nghe đâu đã được bố mẹ tôi trồng ngay đúng dịp hai thân làm lễ cưới.

Khi tôi được sinh ra thì hai cây cau đã cao chót vót. Tuổi thơ tôi lớn lên bên gốc cau đầy kỷ niệm. Những hoa cau trắng xanh như những hạt gạo tám xoan thơm nức rụng đầy mặt đất, mẹ thường quét gom lại mỗi sớm cho tôi cùng lũ bạn chơi trò bán hàng, “nấu cơm”. Mỗi cái mo cau mẹ trảy xuống là mỗi con thuyền ngoạn mục dành cho tôi cùng lũ bạn chơi trò chở “gạo”,  chở “khách” sang ngang trên chiếc ao nhà. (Khách có khi là lũ kiến càng, khi là lũ dế, có khi là “đám ma” một chú chuồn chuồn, một nàng cánh cam xấu số).

Tôi càng được mẹ cưng hơn sau những ngày bị sốt nặng, đôi tay tự dưng buông thõng như hai sợi dây đeo bên vai, khi vừa bốn tuổi. Miếng cơm đưa vào miệng ngày ngày mẹ cũng phải bón cho tôi. Để dỗ dành tôi ăn, cứ chiều chiều mẹ lại cho tôi ngồi vào chiếc tàu cau mới rụng kéo đi quanh sân. Tôi thích thú cười như nắc nẻ. Và cứ thế cả chén cơm lớn mẹ đã cho tôi ăn hết veo lúc nào chẳng hay. Những ngày hanh heo cuối đông, bố thường trảy xuống những buồng cau sai trĩu quả, mẹ ngồi tỉ mỉ bổ ra phơi khô, xếp đều tăm tắp trên chiếc mẹt theo hình vòng tròn đồng tâm, trông thật mê ly. Vừa chăm chú ngồi xem mẹ làm tôi vừa ngó ngoáy “bí mật” dùng chân xếp thử mấy miếng xem sao. Mẹ quay lại bắt gặp. Tôi sợ quá rụt chân lại. Mẹ cười: “Ờ, con làm bằng chân cũng được đấy chứ! Giúp được mẹ thế thì còn gì bằng”. Được mẹ động viên, tôi càng làm càng say sưa thích thú. Khi mẹt cau xếp đã gần xong thì bất ngờ bàn chân trái của tôi không biết luống cuống thế nào đã đụng vào khiến cả mẹt cau xếp công phu là vậy bỗng bị xô nghiêng ngả không còn ra hình thể gì. Tôi sợ hết hồn, vừa lúc mẹ quay lại nhận ra, vội ôm tôi vào lòng âu yếm xoa đầu: “Có gì đâu con. Vạn sự khởi đầu nan mà. Người ta làm bằng tay còn khó huống hồ con làm bằng chân. Có làm, có hỏng, có sửa mới có biết. Làm cái gì cũng phải kiên trì mới thành con ạ!”.

2. Không ngờ cái trò chơi xếp cau cùng lời an ủi ấy của mẹ đã mở cho tôi một trời hy vọng. Nó thực sự là kỷ niệm ngọt ngào ghi dấu mốc mở đường cho những tháng ngày sau đó tôi dùng đôi chân thay đôi tay với bao nhọc nhằn, gian khó từng bước viết lên cuộc đời mình cho đến hôm nay.

Nhớ những ngày tôi mon men đến lớp vỡ lòng xem lũ bạn học, mẹ tìm đến dẫn về trên tay không quên cầm chiếc quạt mo che nắng cho tôi. Khi tôi được nhận vào lớp, người mừng nhất là mẹ. Những ngày tôi miệt mài dùng chân kẹp cục gạch tập viết những nét chữ đầu tiên trên khoảng sân nhà; mỗi khi mồ hôi nhễ nhại là mỗi khi thấy mẹ ngồi bên cạnh phe phẩy chiếc quạt mo. Những buổi học chiều, nhà không có đồng hồ, để tôi khỏi lo đi học muộn mẹ canh chừng rồi dùng vôi đánh dấu một cái vạch trên sân, cứ khi cây cau đổ bóng đến đó là đúng lúc mẹ âu yếm vui vẻ đeo túi sách lên vai cho tôi đến trường. Sau này khi tôi học lên các lớp trên, những đêm học khuya bên chiếc đèn dầu tù mù, vì viết bằng chân nên mắt lại phải nhìn xa rất khó khăn. Thấu hiểu điều đó, mẹ đã có sáng kiến cắt mo cau rồi khâu đính lại và dùng vôi quét mặt trong cho trắng làm thành cái chụp đèn rất tiện ích để tôi học đêm. Mùa đông những năm đó ở xứ Bắc rét như cắt da thịt, áo lạnh lại hiếm, tôi nhớ mãi chiếc áo bằng mo cau lột mỏng được mẹ khâu rất công phu và mặc chen vào giữa hai lần áo cho tôi mỗi sớm đến trường. Thời chiến tranh phá hoại của Mỹ, nhiều đêm đi học sơ tán về khuya, giữa đường gặp mưa lớn là thể nào tôi cũng được mẹ đi đón. Ngoài áo tơi, nón lá, bao giờ mẹ cũng xách trên tay chiếc đèn chai được bao quanh thêm - cho gió khỏi làm tắt và cũng là cách đảm bảo an toàn phòng không - bằng một chiếc mo cau được mẹ cuộn lại có một cửa sổ đủ cho ánh sáng soi về phía trước để nhận đường.              

3. Ngày tiễn tôi đi học đại học, mẹ không quên bỏ vào túi hành trang của tôi hai chiếc quạt mo được “gia công” thêm cái tay cầm trông rất ngộ. Mẹ bảo: “Con phải dùng chân, nên mẹ phải làm vậy để con quạt cho dễ. Chỗ trường con học sơ tán nghe đâu là nơi rừng rú, nên rét cũng ghê mà nóng cũng sợ lắm đấy! Mẹ chẳng gần để giúp con được. Con ráng tự khắc phục vậy”.

Tốt nghiệp đại học, tôi được về quê dạy học và lập gia đình khi mẹ đã ở tuổi gần 70. Tuổi cao sức yếu, mẹ lâm bệnh nặng. Cứ rời trường về đến nhà là tôi đến ngay giường mẹ nằm. Vẫn chiếc quạt mo ngày nào, tôi lặng lẽ dùng chân ngồi quạt cho mẹ. Mẹ cố mở mắt nhìn tôi. Một  ngày kia tôi nghẹn ngào nhận ra nơi khóe mắt mẹ ứa trào hai vệt nước trước khi mẹ trút hơi thở cuối cùng.

Cũng năm đó, một trong hai cây cau nhà tôi tự dưng chết đứng. Bố liền ngả xuống bổ đôi, nạo ruột đi dùng làm máng hứng nước mưa. Những dòng nước mát ngọt ngào từ nơi chiếc máng ấy như vẫn còn chảy mãi trong tôi cho đến tận bây giờ.

Nguyễn Ngọc Ký

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ảnh minh họa

Thu hồi khu đất 148.259m² tại phường An Phú, quận 2

Do khu đất này đã được giải phóng mặt bằng để đầu tư xây dựng khu tái định cư bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước, nay giao đất, cho thuê đất để làm dự án nhà ở thương mại là không đúng quy định.

Bút Sài Gòn

Làm bánh bự ra

- Đang có chuyện ngược đời: sức mua ô tô giảm xuống, mà nguồn cung lại liên tục tăng lên. Xe nhập về tăng 40% so với cùng kỳ năm trước, còn xe lắp ráp trong nước giảm giá để kích cầu. Lượng ô tô tồn kho sẽ bự chảng trong mấy tháng tới, khi doanh số bán xe dự báo vẫn tăng trưởng âm. 

Giao thông - Đô thị

Quy hoạch

Sớm sửa đổi quy định tách thửa

Nhận được văn bản của UBND huyện Củ Chi, TPHCM trả lời về đề nghị xin cấp giấy phép xây dựng, bà Lê Thị Hoãn (ngụ ấp Xóm Mới, xã Trung Lập Hạ) nói: “Nhà đất tôi thực tế sử dụng bao nhiêu năm nay, đã cấp giấy chứng nhận đầy đủ, giờ xin phép xây dựng mà chỉ cấp có 3 năm. Không lẽ mai mốt đập nhà đi à. Thiệt là vô lý!”. 

Tin buồn

TIN BUỒN

Huyện ủy - HĐND - UBND - UBMTTQ - Phòng LĐTB-XH huyện Củ Chi, TPHCM. Đảng ủy - HĐND - UBND - UBMTTQ xã An Nhơn Tây và gia đình vô cùng thương tiếc báo tin: 
Bà mẹ Việt Nam anh hùng MAI THỊ CHIỆU