Vật liệu xây dựng thế kỷ 21

Chắc hơn xi măng, nhẹ hơn sắt thép

Hãy quên đi thép và bê tông. Vật liệu xây dựng (VLXD) lựa chọn của thế kỷ 21 có thể chỉ là tre. Nghe có vẻ kỳ lạ nhưng đây là quan điểm của nhiều kiến trúc sư nổi tiếng thế giới bởi những ưu điểm của loại cây bình thường này.

Tre đang thay thép trong những tòa “nhà xanh”

Bên trong Bảo tàng Normadic do KTS Simon Velez xây dựng.

Không chỉ dùng làm những căn nhà đơn sơ vùng nhiệt đới, tre đang rất được chú ý trong giới kiến trúc. Từ Hawaii tới Việt Nam, tre được dùng xây dựng mọi thứ, từ những chỗ ở sang trọng và những khu resort nghỉ dưỡng đến chùa chiền, cầu. Những người ủng hộ gọi VLXD này là “thép sinh dưỡng”, rất phù hợp về mặt môi trường. Tre nhẹ hơn thép nhưng chắc chắn hơn bê tông gấp 5 lần. Tre mọc tự nhiên ở khắp các lục địa trừ châu Âu và Nam cực.

Và khác với các loại cây gỗ chậm cho thu hoạch, tre có thể cao vài tấc một ngày, lại hấp thụ nhiều đến 4 lần khí dioxid carbon vốn đang làm thế giới ấm lên. Xét về độ nặng nhẹ và sức chống chịu thì đây là VLXD tốt nhất. Kiến trúc sư người Colombia, Simon Velez, cho rằng bất kỳ công trình gì dùng thép để xây dựng thì cũng có thể dùng tre, nhanh hơn lại rẻ hơn. KTS Velez đã xây một công trình bằng tre lớn nhất từ trước tới nay: Bảo tàng Normadic diện tích hơn 16.000m2, một tòa nhà tạm tại Mexico city (thủ đô của Mexico). Để xây bảo tàng, Velez đã vận chuyển đến đây 9.000 cây tre.

Velez đã có một khám phá đơn giản: dùng một lượng nhỏ vữa hồ tạo chốt tại các khớp nối – thay cho phương pháp buộc dây truyền thống trong xây dựng nhà tre. Nhờ vậy ông đã tận dụng được sức mạnh tự nhiên và sự dẻo dai của tre để xây những mái vòm như của thánh đường và những mái đỡ cỡ 8,4m có thể đỡ 11 tấn. Tre được xử lý chống mối mọt với hóa chất borax. Đến nay, ông đã hoàn thiện kỹ thuật qua hàng trăm dự án, hầu hết ở Colombia, Brazil, Ấn Độ và Đức với những kiến trúc thanh nhã. Đặc biệt, tại Giradot, KTS Velez đã hoàn thành một nhà kho tiết kiệm năng lượng cho tập đoàn bán lẻ khổng lồ Carrefour của Pháp. Nhà kho gần 6.500m2 này có mái che bằng tre – thay cho mái kim loại hấp nóng – giúp cắt giảm chi phí máy lạnh. Tại Bali (Indonesia), Joerg Stamm, người Đức, áp dụng cùng kỹ thuật của Velez, đã xây một cây cầu dài 38m đủ khỏe để một xe tải chạy qua.

Chống động đất tuyệt vời

Các nhà khoa học đã có nhiều thử nghiệm tác động của địa chấn đối với công trình xây dựng bằng tre. Sau nhiều năm xây dựng các quy tắc cho tre trong phòng thí nghiệm ở Hà Lan, Jules Janssen, chuyên gia về đặc tính vật lý của tre, đã nhận ra khả năng chống động đất tuyệt vời của tre. Ông đã ở Costa Rica thời điểm xảy ra động đất 7,7 độ richter năm 1991. Xem xét khu tâm chấn vài giờ sau đó, ông thấy các nhà xây bằng gạch, xi măng đều đổ sụp, nhưng 20 công trình bằng tre vẫn đứng vững một cách kỳ diệu, không một rạn nứt nào.

Tài liệu cũng cho thấy, trong vụ nổ bom nguyên tử ở Hiroshima (Nhật Bản) mọi thứ đều bị hủy diệt nhưng tre đã sống sót và là loại cây được dùng tái tạo màu xanh đầu tiên ở đó năm 1945.

Không như thép được sản xuất chỉ ở một số nước công nghiệp hóa, tre mọc hầu khắp các vùng nhiệt đới, làm giảm bớt sự ngộït ngạt của carbon dioxid lên trái đất với hơn 1.100 loài, trong đó khoảng một chục loại thích hợp cho xây dựng. Trong thời đại dân số tăng lên, các nguồn tài nguyên ngày càng thu hẹp, lợi ích về mặt xã hội và môi trường của tre là rất lớn. Tuy nhiên dùng tre làm VLXD đòi hỏi nghiên cứu nhiều về kỹ thuật và có thể đắt vì phụ thuộc nguồn cung cấp ở địa phương. Velez cho biết 80% chi phí cho các công trình của ông là để trả cho 300 thợ có nghề theo ông đi khắp thế giới, gần đây nhất là đến Quảng Đông, Trung Quốc, xây dựng cho nước này dự án tre thương mại đầu tiên, đoạt giải Crosswater Ecolodge dành cho ngành du lịch.

Thời của tre

Không hiếm, chẳng được quý. Sự phong phú của tre, trớ trêu thay, là một trở ngại cho sự chấp nhận nó rộng rãi hơn. Tre được dùng nhiều nhất để xây dựng chỗ tạm thời, như vật liệu của nhà nghèo. Tuy vậy, KTS David Sand ở Hawaii đang lập những “ngôi nhà của Robinson Crusoe” tại Việt Nam sau đó vận chuyển (ở dạng tấm) khắp thế giới. Sau khi xây 100 căn nhà ở Hawaii và 1 resort ở Bali (Indonesia), Công ty Kỹ thuật tre của ông đang nhắm đến thị trường Mỹ mặc dù có nhiều thách thức.

Nhưng có dấu hiệu cho thấy thời của tre có thể đã đến, Sands đã phải từ chối một đề nghị tự nguyện 20 triệu USD của những nhà đầu tư tiềm năng. Lý do là công ty ông chưa sẵn sàng đáp ứng được ở mức này. Trên thế giới cũng chưa có nhiều nơi trồng tre bán. Nhưng sự thiếu thốn này có thể được bù đắp bằng tre dán – một ngành công nghiệp lớn sẵn có ở Trung Quốc – đã được Mỹ và châu Âu chấp nhận, đồng thời nông dân ở đây cũng đang vội vã trồng tre để đáp ứng nhu cầu. Tại Chiapas (Nam Mexico), Công ty Agromod đang trồng gần 4.000ha tre. Với tre, trong 1 năm có thể cho cây cao 15m, và chẳng cần phải trồng lại như các loại cây khác.

Tại Ấn Độ, nhiều kiến trúc sư cũng coi tre là một vật liệu chính trong xây dựng vì bền vững, thân thiện với môi trường. Ấn Độ có đến 70% khu vực địa lý là môi trường cho tre tự nhiên, nay nhiều người còn cho rằng cần tự trồng lấy tre để dùng.

Công ty Wonder Grass ở Bangalore đang ráo riết xúc tiến kinh doanh tre. Theo Giám đốc Vaibhay Kaley, mấy thập kỷ trước, mua 1 tấn tre chỉ mất 20 Rs, còn nay, sự thờ ơ khiến ta phải trả giá đắt, đến 40 Rs một thanh tre. Ngày nay sự cập nhật kỹ thuật đối với nguyên liệu này đã làm cho con người thay đổi cái nhìn về tre xây dựng. Wonder Grass đã xây 50 căn nhà với cột kèo, tường và mái lợp tre tại làng Sawangi, bang Napur cho những người phải dời nhà do xây đập Vardha. Kaley nói, không chỉ là “nhà xanh”, nhà tre còn chống động đất.

Wonder Grass không chỉ quảng bá lý thuyết này cho mọi người mà đã kinh doanh sản phẩm tre xây dựng, cung cấp giải pháp kỹ thuật và dịch vụ xây dựng “nhà xanh”. Công ty này bán những cấu kiện làm sẵn như cột, xà, vì kèo nhiều cỡ; những bộ làm sẵn để lắp ráp các vọng lâu, chỗ ngoài trời, ki ốt hoặc mở rộng căn tầng sân thượng…

Lệ Thư
(Theo AOL, Hoover)

Các tin, bài viết khác

Chuyện đó đây

Chính trường thế giới

Tìm người kế vị Thủ tướng Merkel

Sáng 26-9, các điểm bỏ phiếu trên toàn nước Đức đồng loạt mở cửa đón cử tri đi bầu Quốc hội liên bang khóa 20 nhiệm kỳ 2021-2025. Đây cũng là vòng tổng tuyển cử lịch sử khi đánh dấu sự kết thúc 16 năm cầm quyền của nữ Thủ tướng Angela Merkel - chính trị gia được người dân yêu mến nhất nhiều năm qua.