Lễ hội ở Việt Nam

Chưa đúng tầm!

Những năm gần đây, nhiều địa phương đã chủ động tạo sự kiện bằng cách tổ chức các lễ hội để hấp dẫn khách du lịch. Đây là động thái đáng mừng, nhưng để lễ hội thật sự hấp dẫn, không chỉ trong nước mà còn cả với quốc tế, còn nhiều việc cần phải làm.

  • Quanh năm hội hè

Lễ hội “Liên hoan Du lịch đất phương Nam” tổ chức tại Đầm Sen. Ảnh: Tấn Việt

Từ năm 2000 đến nay, cả nước đã diễn ra không dưới 20 lễ hội quy mô tương đối lớn do các địa phương có tiềm năng du lịch như Hà Nội, Quảng Ninh, Huế, Quảng Nam, TPHCM… tổ chức và biến thành sự kiện để mời gọi du khách như: 990 năm Thăng Long - Hà Nội, Festival Huế lần 1, 2, 3, Yên Tử - năm du lịch Hạ Long (Quảng Ninh), 350 năm Khánh Hòa, Quảng Nam – hành trình di sản (2003 và 2004), Quốc lễ giỗ Tổ Hùng Vương, Ngày hội văn hóa thể thao dân tộc Khmer (Kiên Giang), Sapa 100 năm, Festival Mekong, Liên hoan du lịch quốc tế Hà Nội, Đà Lạt 110 năm, Du lịch Điện Biên… Riêng ở TPHCM, có thể lấy năm 1998 làm “cột mốc” với sự kiện lễ hội kỷ niệm “300 năm Sài Gòn – TPHCM”.

Tiếp sau đó, ngành du lịch thành phố tổ chức các lễ hội “Hương sắc miền Nam”, “Liên hoan du lịch Đất Phương Nam” rồi “Liên hoan văn hóa các dân tộc Việt Nam”, “Lễ hội Việt - Nhật 2004”… Năm nay, cả nước sẽ có nhiều lễ hội như: Festival Tây Nguyên 2005, Quảng Nam – Hành trình di sản 2005, Festival biển Nha Trang 2005, Năm du lịch Nghệ An. Sắp tới, TPHCM cũng sẽ có một loạt lễ hội chào mừng kỷ niệm 30 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975 – 30-4-2005)…

Nhìn chung, qua lễ hội, các địa phương đã thể hiện được “đặc sản” của mình, để lại hình ảnh đẹp trong lòng du khách. Đà Lạt hai năm liền có lễ hội hoa tương đối lạ, hấp dẫn; còn lễ hội Sa Pa 100 năm để lại cho khách ấn tượng về văn hóa - thiên nhiên - con người vùng Tây Bắc với những nét hấp dẫn như sương mù, chợ tình Sa Pa… Liên hoan Du lịch quốc tế Hà Nội thì cho du khách trong và ngoài nước những cảm xúc thú vị về hình ảnh chợ quê, những túp lều tranh vương khói đặc trưng của đồng bằng Bắc bộ... Festival Huế lại thấm đẫm chất cung đình. Nhiều người khen lễ hội Quảng Nam – Hành trình di sản vì không khí lễ hội len lỏi trong từng người, từng nhà, từng góc phố cổ Hội An, qua đó cái “hồn” của lễ hội được đánh thức. Theo ban tổ chức, lễ hội Quảng Nam – Hành trình di sản (2003, 2004, 2005) đã thu hút cả trăm ngàn lượt khách, trong đó khách quốc tế chiếm đến 40%.

  • Đầu tư lớn nhưng không hiệu quả
Tiết mục trà đạo trong Lễ hội Việt-Nhật. Ảnh: Tấn Việt

Tuy nhiên, nhiều lễ hội ban đầu dự kiến sẽ làm định kỳ nhưng không hấp dẫn nên đã “chết yểu”. Cụ thể, trước đây TPHCM có “Hương sắc miền Nam”, sau đó đổi thành “Liên hoan du lịch đất phương Nam” dự định diễn ra định kỳ hai năm một lần tại Đầm Sen, nhưng đến nay không tổ chức. Nhiều ý kiến cho rằng, ngay cả các lễ hội được cho là thành công cũng chưa để lại ấn tượng thật sự và chưa mang tầm quốc tế. Các lễ hội ở ta thường rơi vào tình trạng phần “lễ” luôn rườm rà “nuốt” đi phần “hội”, trong khi “hội” mới chính là cái người dân cần.

Khâu quảng bá, cung cấp thông tin về lễ hội ở các địa phương quá chậm, thiếu năng động. Tổ chức lễ hội chỉ lo làm sao cho lễ hội thật hoành tráng nhưng lại quên mời khách đến dự! Nhiều hãng lữ hành và du khách – đặc biệt là du khách quốc tế, rất tiếc bởi có nhiều lễ hội hay, hấp dẫn, nhưng thông tin không đến được với họ. Trong lễ hội Việt - Nhật diễn ra tại TPHCM mới đây, một nhóm du khách Nhật cho biết, do biết quá muộn, nên khi họ đến lễ hội đã là ngày chót. Một số tỉnh như Lâm Đồng, Quảng Nam, Khánh Hòa… để quảng bá lễ hội đã vào TPHCM tổ chức họp báo nhưng chỉ mời các cơ quan thông tấn, còn các công ty du lịch – đầu mối đưa khách đến - thì gần như không được “đếm xỉa” tới!

Chưa có địa phương, sở ngành nào công bố chi phí để tổ chức một lễ hội là bao nhiêu, nếu có công bố cũng theo kiểu “bảy ướt ba khô”, nhưng có thể thấy sự tốn kém này là không nhỏ. Cụ thể, lễ hội Việt – Nhật được tổ chức ở TPHCM gần đây, kinh phí bỏ ra khoảng 8 tỷ đồng nhưng lượng khách Nhật – đối tượng thu hút chính và du khách các nước khác đến rất ít. Vẫn biết là đôi khi phải bỏ tiền để tạo ra những sản phẩm văn hóa cho xã hội nhưng phải nghĩ đến hiệu quả, nếu không sẽ rất lãng phí. Trưởng phòng Nghiên cứu phát triển Công ty Du lịch Chợ Lớn cho biết, lượng khách quốc tế lẫn trong nước đăng ký tham dự lễ hội rất ít, chỉ chiếm khoảng 5% so với các tour bình thường. Bản thân công ty nhiều khi không dám chào mời, bởi không biết giờ chót lễ hội có thay đổi gì không, giá vé như thế nào… nếu lỡ có sự cố sẽ ảnh hưởng đến uy tín công ty.

  • Cần sự hợp lực từ nhiều ngành

Lễ hội Katê - một trong những lễ hội truyền thống  của người Chăm. Ảnh: Minh Đức

Hạn chế của Việt Nam hiện nay là, khi một địa phương đứng ra tổ chức lễ hội, thường là tự làm, gói gọn trong địa phương đó, ít khi mời các đơn vị, các địa phương khác hoặc các ngành có liên quan cùng ngồi lại với nhau để bàn cách phối hợp. Một lễ hội dù tổ chức tốt cỡ nào mà nơi ăn ở, phương tiện đi lại hay các dịch vụ phục vụ kém thì cũng bằng không. Không ít công ty du lịch, du khách kêu ca khi tham dự Festival Huế năm ngoái mua vé máy bay rất khó vì ngành hàng không có khi không hề hay biết về chương trình lễ hội nên họ không đưa vào kế hoạch - chiến lược chở khách (như khuyến mãi, tăng chuyến bay…).

Bên cạnh đó, không ít nhà kinh doanh chưa ý thức hết tầm quan trọng của lễ hội, cứ nghĩ “lâu lâu mới có một lần” nên tha hồ “chém” khách, tăng giá vô tội vạ... Để hạn chế vấn đề này, ngoài ý thức của người kinh doanh, Ban tổ chức lễ hội cần chuẩn bị tốt bằng cách có những bảng chỉ dẫn và chương trình chi tiết phát miễn phí cho du khách tại các điểm công cộng như trạm du lịch, nhà hàng, khách sạn… Ngoài ra, môi trường vệ sinh, đường phố phải sạch sẽ, không để tình trạng “cò du lịch” hay ăn xin đeo bám du khách. Các hàng quán ăn uống, khách sạn, nơi bán hàng lưu niệm… phải niêm yết giá cả công khai. Làm sao khi khách đến dự lễ hội cảm thấy thật sự thoải mái.

Mặt khác, ban tổ chức lễ hội cần cung cấp thông tin sớm cho các hãng lữ hành, để họ chủ động làm tour và có thời gian chào mời khách. Hiện nay, một số tỉnh, thành đã có website giới thiệu về các hoạt động du lịch của địa phương nhưng thông tin thường cũ, không chi tiết. Cụ thể muốn tìm hiểu về Festival biển Nha Trang 2005 đang diễn ra, thử truy cập vào các website của địa phương này chỉ thấy lịch tổ chức biểu diễn và vài thông tin sơ xài. Trong khi đó, điều du khách cần là vé mua ở đâu, giá bao nhiêu, chương trình nào miễn phí? Lúc cao điểm có đủ phòng cho khách lưu trú không? Người tham dự lễ hội được chơi những trò chơi gì?… Một hạn chế khác là website chưa có phần tiếng Anh nên khách nước ngoài không thể truy cập được.

Nhiều quốc gia trên thế giới nổi tiếng và hấp dẫn du khách nhờ các lễ hội. Việt Nam có rất nhiều lễ hội đặc sắc nhưng muốn nâng lên tầm quốc tế phải có tầm nhìn quốc tế.

NGUYỄN TẤN VIỆT

Các tin, bài viết khác