Chưa nên tính thuế kinh doanh trái phiếu

Thị trường trái phiếu nước ta chia làm 3 khu vực: Khu vực doanh nghiệp; khu vực chính quyền địa phương (do chính quyền địa phương phát hành thông qua các Quỹ đầu tư địa phương) và khu vực chính phủ (phát hành qua kho bạc Nhà nước hoặc Bộ Tài chính hay Ngân hàng Phát triển). Hoạt động kinh doanh trái phiếu bao gồm 2 sắc thuế: Thuế đánh vào lãi trái phiếu và thuế đánh vào chênh lệch mua bán trái phiếu.

Nhìn chung thị trường trái phiếu nước ta còn chậm phát triển so với các nước trong khu vực và so với loại chứng khoán vốn. Lượng trái phiếu được phát hành từ khu vực doanh nghiệp và khu vực chính quyền các tỉnh còn rất ít, các đợt phát hành chỉ đếm trên đầu ngón tay. Lượng hàng hóa trái phiếu chủ yếu là trái phiếu chính phủ chiếm trên 90% tổng lượng giao dịch.

Nếu đánh thuế vào chênh lệch giá mua giá bán  trái phiếu chính phủ thì ai sẽ là người đóng thuế? Đi sâu vào bản chất vấn đề thì không phải là người đầu tư đóng thuế mà là Chính phủ đóng thuế. Thực tế đã chứng minh khi Chính phủ phát hành công trái hay trái phiếu giáo dục (theo qui định hiện hành những loại trái phiếu này được miễn thuế chuyển nhượng, miễn thuế lợi tức) thì lãi suất của công trái và trái phiếu giáo dục thấp hơn những loại trái phiếu chính phủ có tính thuế.

Bởi vậy, khi đánh các loại thuế vào kinh doanh trái phiếu chính phủ, lãi suất trái phiếu phải tăng lên tương ứng. Tuy nhiên lãi suất trái phiếu chính phủ cao, rõ ràng sẽ không có lợi trong điều hành kinh tế vĩ mô vì sẽ thúc đẩy mặt bằng lãi suất huy động toàn thị trường lên cũng như đẩy mặt bằng huy động vốn trong ngành ngân hàng lên, từ đó đẩy lạm phát lên cao. Như vậy đánh thuế vào trái phiếu chính phủ, lợi đâu không thấy, mà còn ảnh hưởng đến việc điều hành kinh tế vĩ mô, đến giá thành sản phẩm…

Từ phân tích trên, chúng tôi cho rằng thị trường trái phiếu doanh nghiệp còn kém phát triển, hệ thống doanh nghiệp nước ta chưa có những điều kiện thuận lợi để phát hành những đợt trái phiếu doanh nghiệp với quy mô vốn lớn, với lãi suất thấp. Về bản chất thì trái phiếu do doanh nghiệp phát hành bao giờ độ rủi ro cũng cao hơn nhiều so với trái phiếu chính phủ, vì vậy lãi suất phát hành của trái phiếu doanh nghiệp cao hơn trái phiếu chính phủ.

Điều đó cho thấy chưa nên đánh thuế vào trái phiếu doanh nghiệp cho mọi đối tượng nhà đầu tư (tổ chức và cá nhân) nhằm làm cho lãi suất trái phiếu doanh nghiệp ở mức thấp, có như vậy mới ngày càng khuyến khích hệ thống doanh nghiệp nước ta phát hành trái phiếu.

Nguyễn Hoàng Hải
(Tổng thư ký Hiệp hội Các nhà đầu tư và tài chính VN)

Các tin, bài viết khác