Chung sống với sạt lở

Đồng bằng sông Cửu Long có hệ thống sông rạch dày đặc, trải rộng khắp vùng, gồm 37 con sông chính và sông nhánh với tổng chiều dài 1.708km, 137 kênh rạch lớn với tổng chiều dài 2.780km và kênh rạch nhỏ nhiều đến mức không thể kể hết. Ngoài ra, vùng này còn có hơn 700km chiều dài bờ biển, rất thuận lợi cho việc dẫn thủy nhập điền, xổ phèn, rửa mặn và lưu thông hàng hóa. Sông dài và rộng tuy thuận lợi nhưng cũng ẩn chứa nhiều hiểm nguy. Tình trạng sạt lở bờ sông ở ĐBSCL trong mấy thập niên gần đây đã gây ra những thiệt hại không nhỏ về người và của cải vật chất; chưa kể tình trạng xâm thực, xói mòn bờ biển cũng gây hoang mang và lo lắng cho cư dân.

Các nhà khoa học của Trường Đại học Cần Thơ nhận định nguyên nhân chủ yếu gây nên sạt lở bờ sông ngày càng nghiêm trọng là do nền đất yếu. Gần đây, tình trạng sạt lở còn do tác động của biến đổi khí hậu. Sự nóng lên của trái đất đã làm thời tiết, vùng đất, nước ở ĐBSCL thay đổi theo hướng bất lợi. Ngoài ra, do nhu cầu phát triển kinh tế đã làm gia tăng các hoạt động khai thác tài nguyên như: chặt phá rừng đầu nguồn, xây nhiều đập trên sông Mekong, khai thác cát quá mức… đã gây ra nhiều tác hại, làm thay đổi dòng chảy và gây nên sạt lở bờ sông. Một lượng lớn ghe tàu gắn máy công suất lớn chạy với tốc độ cao trên sông cũng là nguyên nhân.

Bên cạnh đó, các công trình xây dựng dọc theo bờ sông làm thay đổi điều kiện dòng chảy và lòng dẫn, gây mất ổn định hình thái lòng sông dẫn đến tình trạng xói lở bờ ngày càng nghiêm trọng.

Thực tế, việc khảo sát, quản lý chống sạt lở và xử lý sau sạt lở ở ĐBSCL rất chung chung. Ngành tài nguyên môi trường cho rằng chỉ phụ trách quản lý tài nguyên nước, chất lượng nguồn nước; ngành giao thông vận tải bảo lo an toàn giao thông; còn nông nghiệp chỉ lo thủy lợi. Khi gặp vết nứt, sạt lở đất, ở đâu, địa phương đó mới cho khảo sát, gia cố, nhà dân có nguy cơ sụp mới được bố trí di dời. Do vậy, về lâu dài để hạn chế sạt lở khu vực trên cần phải có giải pháp căn cơ, chủ động hơn.

Hiện nay trên thế giới có nhiều phương pháp dự báo sạt lở như: Bằng công thức kinh nghiệm, dự báo và phát hiện bằng mô hình toán, mô hình vật lý, phương pháp Georada, ảnh viễn thám. Từ năm 2006, Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam đã kết hợp với Trường Đại học Southampton (Anh) cùng nghiên cứu giải quyết vấn đề dự báo sạt lở ở ĐBSCL. Điều quan trọng là phải chủ động dự báo và cần coi trọng dự báo chính xác.

Khi đã dự báo thì chính quyền địa phương, ngành chủ quản, lực lượng chuyên trách phải chủ động phòng ngừa và có những biện pháp hữu hiệu như: Không xây các công trình hạ tầng kỹ thuật, nhà cửa, khu dân cư ở nơi có dự báo nguy cơ sạt lở, sơ tán dân và tài sản khi vùng cư trú có dấu hiệu sạt lở, đầu tư kinh phí phòng chống sạt lở và sẵn sàng lực lượng ứng cứu khi có sạt lở xảy ra.

Để bảo vệ tài sản của nhà nước và nhân dân, để đảm bảo điều kiện phát triển bền vững vùng đất giàu tiềm năng hai bên bờ sông, điều cần thiết là phải xây dựng các công trình chỉnh trị bảo vệ bờ sông. Trước hết, các địa phương cần đo lại dòng chảy, so sánh với những số liệu trước đây để từ đó có cái nhìn cụ thể hơn về tình hình sạt lở hiện tại và dự báo cho thời gian tới.

Tuy nhiên số lượng điểm sạt lở bờ sông quá nhiều, ngân sách nhà nước không thể đáp ứng được. Vì vậy, việc nghiên cứu dự báo sạt lở từ đó vạch ra hành lang an toàn bên sông, xây dựng kế hoạch di dời giải tỏa các hộ dân, công trình ra khỏi khu vực sạt lở nguy hiểm là cần thiết và cấp bách.

Trần Minh Trường

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đo lường và điều chỉnh năng lực ứng phó đại dịch

Đại dịch Covid-19 như một “cuộc khảo thí” khắc nghiệt nhất dành cho năng lực ứng phó của Chính phủ và bộ máy chính quyền các cấp. Nếu trong năm 2020, Việt Nam là một hình mẫu của thế giới về công tác phòng chống dịch bệnh thì bước qua năm 2021, với sức tấn công, sát thương ở hầu hết các quốc gia, vùng lãnh thổ mà biến thể Delta xâm nhập, Việt Nam không là ngoại lệ, đã hứng chịu nhiều hệ quả phức tạp, nặng nề.

Giao thông - Đô thị

Quy hoạch

Tập trung nguồn lực thực hiện dứt điểm các quy hoạch

Trao đổi với PV Báo SGGP, TS Võ Kim Cương, nguyên Phó Kiến trúc sư trưởng TPHCM, nhận xét: Nhìn chung, quản lý phát triển TPHCM đã đạt được nhiều thành tựu, hàng loạt khu đô thị mới hình thành, chỉnh trang đô thị hiện đại. 

Tin buồn

Tin buồn

Quận ủy - UBND - UBMTTQ quận Bình Thạnh, TPHCM; Đảng ủy - UBND - UBMTTQ phường 15, quận Bình Thạnh và gia đình vô cùng thương tiếc báo tin: