LTS: Hôm nay 10-4, Bộ Ngoại giao tổ chức hội nghị sơ kết 3 năm thực hiện Nghị quyết 36–NQ/TW về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài được Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương khóa IX ban hành. Nhân dịp này, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Phú Bình (ảnh), Chủ nhiệm Ủy ban Về người Việt Nam ở nước ngoài đã có bài viết cho Báo Sài Gòn Giải Phóng về công tác này.
Kiều bào ở nước ngoài là bộ phận không thể tách rời của dân tộc Việt Nam
Quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước ta luôn coi cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là một bộ phận không thể tách rời và là một nguồn lực của cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Trong 3 năm qua, Nghị quyết 36 của Bộ Chính trị về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài và Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết 36 được các cấp các ngành tích cực triển khai thực hiện. Công tác về người Việt Nam ở nước ngoài đã có những tiến bộ rõ rệt thể hiện trên các mặt sau:
Công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài đã dành được sự quan tâm của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc, các bộ, ngành, đoàn thể quần chúng và nhiều địa phương; đặc biệt là các địa phương có nhiều kiều bào ở nước ngoài. Nghị quyết được các cơ quan đại diện ngoại giao của ta, đặc biệt ở các địa bàn có đông người Việt Nam định cư, sinh sống quan tâm và có nhiều nỗ lực trong công tác vận động cộng đồng.
Công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài chú trọng nhiệm vụ hỗ trợ cộng đồng ổn định, phát triển, hội nhập sở tại và phát huy vai trò cầu nối hữu nghị giữa các nước với Việt Nam. Trong các chuyến thăm tới các nước có kiều bào ta sinh sống, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội, các bộ, ngành... đều đề nghị với chính quyền sở tại tạo điều kiện cho bà con ổn định cuộc sống và hội nhập xã hội sở tại; đồng thời, tiếp xúc, gặp gỡ động viên bà con làm tròn trách nhiệm đối với nước sở tại và luôn hướng về đất nước, làm nhịp cầu hữu nghị giữa nước mà bà con sinh sống với Việt Nam.
Chấp nhận những quan điểm khác nhau miễn là không trái với lợi ích chung của dân tộc
Nhiều chính sách, biện pháp đã và đang được rà soát, sửa đổi hoặc ban hành mới theo hướng ngày càng thuận lợi hơn cho bà con kiều bào. Đã có 42 bộ luật, luật, 25 nghị quyết, 16 pháp lệnh được Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua có các quy định liên quan đến người Việt Nam ở nước ngoài về các lĩnh vực đầu tư, doanh nghiệp, nhà, đất đai, cư trú, kiều hối... Chính phủ cũng đã ban hành một số nghị định hoặc phê duyệt một số dự án liên quan tới người Việt Nam ở nước ngoài, đặc biệt là những chính sách nhằm thu hút trí thức, doanh nhân, nhà đầu tư kiều bào về hợp tác với trong nước như miễn thị thực cho người Việt Nam ở nước ngoài, mở rộng đối tượng người Việt Nam được mua nhà gắn liền với quyền sử dụng đất ở Việt Nam; cho phép kiều bào mua cổ phần của các doanh nghiệp trong nước; đẩy mạnh sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc kết nối các doanh nhân, trí thức kiều bào với các tổ chức, doanh nghiệp trong nước,... Đồng thời, tiến hành đơn giản hóa các thủ tục hành chính như thủ tục hải quan, xuất nhập cảnh, cư trú đi lại, hợp pháp hóa các loại giấy tờ, chính sách một giá...
Công tác vận động cộng đồng được thúc đẩy mạnh mẽ theo tinh thần đại đoàn kết dân tộc, lấy mục tiêu độc lập dân tộc, dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ và văn minh làm điểm tương đồng, chấp nhận những quan điểm khác nhau miễn là không trái với lợi ích chung của dân tộc; không phân biệt quá khứ, chính kiến, hướng tới tương lai.
Mọi người Việt Nam ở trong và ngoài nước miễn là mong muốn đóng góp vào mục tiêu trên thì đều có chỗ đứng trong khối đại đoàn kết dân tộc. Kiều bào được lấy ý kiến đóng góp vào những vấn đề lớn của đất nước như các góp ý cho Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ 10, về việc Việt Nam gia nhập WTO...; tham gia các hoạt động kỷ niệm trọng đại ở trong nước như lễ kỷ niệm Quốc khánh 2-9, lễ hội giỗ Tổ Hùng Vương.
Cùng với những bước phát triển mới của đất nước trong sự nghiệp đổi mới và hội nhập, các chính sách, biện pháp nhằm thực hiện Nghị quyết 36 nói trên đã đem lại nhiều kết quả, tác động mạnh, tạo chuyển biến mới tích cực trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Số người về Việt Nam ngày càng tăng từ 300.000 người năm 2003 lên hơn nửa triệu người trong năm 2006.
Tính đến hết năm 2006, có 2.050 dự án đầu tư của người Việt Nam ở nước ngoài về nước với số vốn là 14.500 tỷ đồng. Lượng kiều hối bà con gửi về hàng năm, năm sau cao hơn năm trước, năm 2003 là 2,7 tỷ USD, tới năm 2006 đạt 4,8 tỷ USD. Hàng năm có hàng trăm lượt chuyên gia tri thức kiều bào về nước nghiên cứu, giảng dạy, hợp tác với các trường đại học, các viện nghiên cứu; nhiều hội, đoàn và các tổ chức nghề nghiệp của người Việt, đặc biệt là ở các nước phát triển được thành lập và hoạt động có hiệu quả, hướng về quê hương đất nước, thực hiện các hoạt động, các dự án hợp tác khoa học, công nghệ và các hoạt động mang tính nhân đạo trợ giúp đồng bào trong nước...
Giải quyết nhanh chóng các nhu cầu chính đáng của bà con
Sự phối hợp giữa các cơ quan ngày càng được cải thiện, dần hình thành các cơ chế trao đổi thông tin thường xuyên, từng bước khắc phục tình trạng thiếu đồng bộ trong xây dựng chính sách, thiếu thông thoáng trong quy định, thủ tục hành chính; hoặc tình trạng một số chính sách không được quán triệt và thực hiện đầy đủ ở một số ngành, địa phương. Sự phối hợp giữa các cơ quan trong nước và các cơ quan đại diện ta ở nước ngoài về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài cũng có nhiều tiến bộ, nhất là về trao đổi thông tin và trong các bước triển khai thực hiện nghị quyết, cũng như các chủ trương, chính sách, các quy định của Nhà nước liên quan đến người Việt Nam ở nước ngoài.
Tuy nhiên, có lúc, có nơi, tình trạng thiếu nhất quán ở cấp địa phương và cơ sở, cơ quan trong nước và ngoài nước; tình trạng “phép vua thua lệ làng” vẫn còn tồn tại gây phiền hà, bức xúc cho bà con kiều bào, nhất là trong việc giải quyết các thủ tục hành chính, giải quyết đơn thư khiếu nại... Một số vấn đề như miễn thị thực cho kiều bào; vấn đề mua nhà ở, gắn liền với quyền sử dụng đất; các vấn đề liên quan đến quốc tịch; các biện pháp thu hút trí thức kiều bào... là những yêu cầu bức xúc mà bà con đang rất trông đợi.
Cùng với việc tiếp tục thực hiện các biện pháp cụ thể nhằm thực hiện chủ trương đại đoàn kết toàn dân tộc, khép lại quá khứ, hướng tới tương lai cũng như giải quyết nhanh chóng các nhu cầu chính đáng của bà con về xuất nhập cảnh, hồi hương, cấp phát hộ chiếu, giữ quốc tịch Việt Nam, mua nhà để dưỡng già tại quê hương...
Công tác về người Việt Nam ở nước ngoài thời gian tới cần tập trung vào các vấn đề cơ bản và lâu dài hơn. Tiếp tục tích cực hỗ trợ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài ổn định, phát triển và hội nhập sở tại, tiếp tục duy trì bản sắc và văn hóa truyền thống của dân tộc. Đặc biệt quan tâm hơn nữa đến đời sống văn hóa, tinh thần, tâm linh của người Việt Nam ở nước ngoài; khuyến khích thúc đẩy các hoạt động giao lưu hai chiều về văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao giữa các tổ chức, cá nhân người Việt Nam trong nước và ngoài nước; giúp cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài luôn giữ được bản sắc văn hóa riêng của dân tộc. Khuyến khích, hỗ trợ cho hoạt động dạy và học tiếng Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài, nhất là lớp trẻ vì họ là những người ít có điều kiện sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ. Xây dựng các hành lang pháp lý, cơ chế, chính sách nhằm tạo thuận lợi hơn nữa để bà con kiều bào ngày càng gắn bó với trong nước, tham gia nhiều hơn vào việc giải quyết các vấn đề của đất nước...
Đề xuất với Chính phủ các biện pháp và chính sách nhằm tạo môi trường và cơ hội để doanh nhân, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài có thể về nước làm ăn, đầu tư, buôn bán, chuyển giao công nghệ, hợp tác đào tạo, nghiên cứu khoa học… Tiếp tục củng cố tổ chức và nhân sự của các cơ quan chuyên trách ở trung ương và địa phương theo hướng chuyên nghiệp, hiệu quả; tăng cường biên chế làm công tác cộng đồng ở các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, nơi có đông người Việt sinh sống; tăng cường kinh phí, cải thiện cơ sở vật chất, điều kiện làm việc để đáp ứng yêu cầu ngày càng gia tăng của công tác vận động cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.
NGUYỄN PHÚ BÌNH
