“Balzac và cô thợ may Trung Hoa bé nhỏ “

Cuốn sách của những số phận

Balzac và cô thợ may Trung Hoa bé nhỏ (*) là một cuốn sách nói về… những cuốn sách: sách trong sách; sách trong tình yêu và tình yêu ở giữa bão tố cuộc đời…

Theo xu hướng chung của các tiểu thuyết Trung Quốc, cuốn sách này cũng lấy bối cảnh thời cách mạng văn hóa Trung Quốc vào cuối năm 1968. Nhân vật xưng “Tôi” và Lạc là hai chàng trai trẻ tuổi, chỉ mới học xong phổ thông cơ sở đã bị “đày” lên núi, coi như là những trí thức trẻ bị đi cải tạo. Họ cần có cuộc sống hòa đồng với những người nông dân, họ không được “noi gương” bố mẹ họ, những nhà tri thức có tiếng tăm. Giữa vùng núi thâm u, heo hút đầy chướng khí của huyện Vĩnh Cảnh, hai chàng trai trẻ ngoài những giờ làm lụng cực nhọc, không biết làm gì ngoài việc chơi vĩ cầm và kể chuyện phim.

Họ cùng yêu Bé Thợ May, một cô bé ít học nhưng xinh đẹp nhất vùng. Nhân vật “Tôi” vì bản tính nhút nhát đã âm thầm rút lại phía sau, còn anh chàng Lạc cũng cảm thấy mình không đủ sức mạnh cho đến một ngày anh ta mượn được Gã Đeo Kính một cuốn sách của Balzac, đó là cuốn Ursule Mirouet.

Chỉ là một cuốn sách mỏng, nhàu nát nhưng giữa vùng núi lạnh lẽo ấy nó như một báu vật, nó “mở mắt” cho hai chàng trai trẻ về cuộc đời. Và, nhân vật “Tôi” đã chép những đoạn văn hay nhất của cuốn sách vào tấm áo da, còn anh chàng Lạc thì đọc sách cho Bé Thợ May nghe…

“Lão Balzac quả là một tay phù thủy thực sự, lão đã lướt bàn tay vô hình lên đầu cô bé; cô ta như thành người khác, mơ mơ màng màng một hồi lâu rồi mới tỉnh lại, trở về trần gian…”. Tất nhiên, không chỉ có Bé Thợ May bị mê hoặc bởi những trang sách của Balzac mà hai chàng trai kia cũng cảm thấy số phận mình đã thay đổi.

Và để có thêm những cuốn sách khác của Balzac, họ đã mạo hiểm đi vào núi sâu gặp lão già gàn dở để sưu tầm những bài dân ca cổ về “trao đổi” với Gã Đeo Kính. Cuộc đổi chác không thành, họ âm mưu thực hiện cuộc đánh cắp cái vali sách của Gã Đeo Kính. May thay, trong vali không chỉ có sách của Balzac mà còn có nhiều tác phẩm của các nhà văn phương Tây…

Anh chàng Lạc và Bé Thợ May cùng yêu nhau, cùng đọc Balzac, cùng ân ái với nhau dưới bóng cây bạch quả, bên khe nước vắng… Nhân vật “Tôi” vẫn yêu Bé Thợ May nhưng đi tìm niềm an ủi trong những cuốn sách của các nhà văn phương Tây, đặc biệt là cuốn Jean - Chistophe – một cuốn sách kể về đời một nhạc công của Romain Rolland.

Cứ như thế, chuyện sách, chuyện đời quyện vào nhau, tạo nên bao nụ cười, nước mắt. Rồi cuối cùng Bé Thợ May hoang dã, xinh đẹp cũng khăn gói ra đi, bỏ lại sau lưng vùng núi lạnh cùng hai chàng trai trẻ yêu mình say đắm. Vì sao cô ấy ra đi? Cô bảo: “Vì Balzac đã dạy cho tôi một điều: sắc đẹp của phụ nữ là một kho tàng vô giá!”…Dai Sijie, tác giả cuốn sách, sinh năm 1954 tại Trung Quốc nhưng đã chuyển sang Pháp sinh sống hơn 15 năm nay.

Cuốn sách này được viết bằng tiếng Pháp, đoạt giải Femina văn học Pháp năm 2003. Sau đó được dịch ra hơn 30 thứ tiếng và đã được chuyển thành phim. Điều đáng nói là đây là cuốn sách đầu tay của Dai Sijle. Như vậy, trong những năm gần đây, văn học Trung Quốc đã xuất hiện nhiều tác giả sống ở Pháp viết bằng tiếng Pháp được đánh giá rất cao (như trường hợp của nhà văn trẻ Sơn Táp với tác phẩm Thiếu nữ đánh cờ vây vừa được giới thiệu đến bạn đọc VN). Với ý thức sáng tạo mới, bằng lối viết hiện đại, những tác giả Trung Quốc “kể chuyện TQ” bằng tiếng Pháp đã thật sự chinh phục bạn đọc.

(*)Balzac và cô thợ may Trung Hoa bé nhỏ - tác giả Dai Sijle, NXB Đà Nẵng ấn hành.

TRẦN NHÃ THỤY

Các tin, bài viết khác