Để câu chuyện mãi… thần kỳ

Có thể nói, con cá tra, ba sa Việt Nam hiện diện gần 140 nước là một câu chuyện thần kỳ. Vốn là loài cá bản địa châu thổ sông Mekong, cá tra, ba sa là thực phẩm của người dân nghèo, nhưng khi được nuôi hàng hóa và xuất khẩu đã trở thành món ăn ưa thích của người dân các nước. Lo ngại trước sự lấn lướt thị phần cá da trơn, Hiệp hội Cá nheo của Mỹ đã kiện doanh nghiệp (DN) VN bán phá giá. Năm 2003, Bộ Thương mại Mỹ đánh thuế chống bán phá giá từ 36% – 64%. Nhiều người nghĩ rằng, mặt hàng này sẽ bị “chết yểu” vì lúc đó thị trường Mỹ chiếm tới hơn 80% sản lượng xuất khẩu cá tra, ba sa.

Thế nhưng, việc bị “xử thua” này lại là động lực để mỗi DN tích cực tìm kiếm thị trường mới, nên sản lượng nuôi tăng dần qua từng năm. Từ 1997 đến 2008, diện tích nuôi loài cá này tăng 5 lần (từ 1.200 ha lên 6.000 ha), sản lượng nuôi tăng từ 22.500 tấn lên gần 1,5 triệu tấn, giá trị sản phẩm chế biến xuất khẩu tăng hơn 75 lần (từ dưới 20 triệu USD lên gần 1,5 tỷ USD, chỉ đứng sau con tôm về kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2008 là 4,5 tỷ USD, 3 tháng đầu năm 2009 đã vượt qua con tôm về kim ngạch xuất khẩu).

Cơ cấu thị trường thay đổi căn bản: Mỹ còn dưới 10%, EU là thị trường lớn nhất với trên 46%, Nga trên 11%, các nước ASEAN hơn 8%, Trung Quốc (kể cả Hồng Công) khoảng 5%, Australia hơn 4%, còn lại là các thị trường khác. Nghề nuôi và chế biến, xuất khẩu cá tra, ba sa của VN đứng thứ 3 thế giới, sau cá hồi (Na Uy), cá rô phi (lãnh thổ Đài Loan - Trung Quốc).

Tuy nhiên, chính vì sự phát triển vượt bậc này mà Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) lo ngại, khi ngày càng có nhiều thị trường tiêu thụ cá tra, ba sa VN đã và đang sử dụng các phương tiện truyền thông nhằm “hạ bệ” sản phẩm cá tra, ba sa để bảo vệ sản phẩm cá nước sở tại. Hậu quả, 3 tháng đầu năm 2009, sản lượng, kim ngạch giảm 8% so với 2008 (còn 208,4 triệu USD), số nước nhập khẩu cá tra cũng bị giảm. Bên cạnh ảnh hưởng của tình hình suy thoái kinh tế toàn cầu, đó còn là hậu quả của khoảng 10% lượng cá chế biến xuất khẩu kém chất lượng đã bị các nước lợi dụng để “xé to” sự việc.

Theo ông Dương Ngọc Minh, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Hùng Vương (Tiền Giang), chỉ cần 1 nước “la lên” lập tức ảnh hưởng đến những nước nhập khẩu khác. Vì vậy quản lý chất lượng là vấn đề quyết định sự sống còn của xuất khẩu thủy sản.

Nhiều người e ngại, nếu không thật sự quyết liệt trong việc quản lý, câu chuyện thần kỳ con cá tra, ba sa VN có thể bị chấm dứt chỉ vì cách làm ăn gian dối của một số DN. Tiến sĩ Nguyễn Hữu Dũng, Phó Chủ tịch VASEP đưa ra lời cảnh báo rằng, Tạp chí Intrafish, tờ báo chuyên ngành nuôi trồng uy tín nhất nhì thế giới đã nêu câu hỏi, liệu con Pangasius (tên gọi của cá tra, ba sa xuất qua EU) có tàn phá uy tín ngành nuôi trồng thủy sản, dẫn đến khả năng chấm dứt nghề nuôi trồng cá nước ngọt của thế giới. Thật bất ngờ, 36% số câu trả lời đã đồng ý với cách đặt vấn đề này.

Quá bức xúc, ông Dũng cho rằng, một số DN đã “bôi bẩn” uy tín cả ngành khi “tàn phá” chất lượng cá tra, ba sa xuất khẩu, mùi vị cá không còn mà chỉ có… nước do tỷ lệ mạ băng lên 20% - 30% (nhiều nhất so với các loại khác) thay vì 10%. Thách thức từ những rào cản kỹ thuật các nước EU hay việc áp dụng thuế chống bán phá giá của Mỹ đã không ngăn nổi những nỗ lực chung để vượt qua. Nhưng giờ đây, vì lợi ích cục bộ một số DN có thể làm chấm dứt câu chuyện thần kỳ mà trước đó chính những người nuôi trồng và DN chân chính đã dày công tạo ra.

Đã đến lúc gióng hồi chuông cảnh tỉnh, đồng thời có biện pháp tích cực để loại trừ cách làm ăn gian dối của những “con sâu” làm rầu nồi canh, nếu muốn viết tiếp những trang mới của câu chuyện thần kỳ.  

CÔNG PHIÊN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

“Chữa bệnh” giải ngân vốn đầu tư chậm

Theo Bộ Tài chính, từ đầu năm 2021 đến hết ngày 10-6, các bộ ngành đã giải ngân vốn đầu tư công nguồn nước ngoài là 1.253 tỷ đồng, đạt 7,53% dự toán. Trong đó, 5/13 bộ, ngành có giải ngân nhưng số giải ngân tập trung chủ yếu ở 2 bộ là NN-PTNT và GTVT; có đến 8/13 bộ ngành đến nay vẫn chưa giải ngân. 

Giao thông - Đô thị

Quy hoạch

Tin buồn