Do cách làm việc tắc trách của Viện khảo cổ học

Di chỉ khảo cổ Lung Leng có nguy cơ bị nhấn chìm vĩnh viễn

Theo các nhà chuyên môn: khi nhà máy thủy điện Plei Krông đi vào vận hành, thì có tới 20 trong tổng số 47 địa điểm khảo cổ của vùng Bắc Tây Nguyên sẽ bị ngập trong lòng hồ và những hiện vật vô giá tại đó sẽ bị chôn vùi vĩnh viễn. 
 

Nhà rông Sedan, Kontum

Các chuyên gia khảo cổ học cho biết: có ít nhất 6 di chỉ nằm trong lòng hồ Plei Krông cần được khai quật quy mô lớn, với diện tích khai quật lên tới khoảng 10.000 m2. Nhưng thực tế đến ngày 30-5-2005, mực nước của máy thuỷ điện này dâng lên cao trình 513 mét đã có một số di chỉ chưa được khai quật đã bị chìm trong nước. Theo đánh giá dưới góc độ lịch sử văn hoá: mỗi di tích này là một làng của người tiền sử và các cụm liên làng cổ này đã  tạo nên vùng trũng khảo cổ. Kon Tum là một trong những vùng trũng khảo cổ khá hoàn chỉnh và quý giá được gọi chung là Văn hoá Lung Leng, trong đó đáng chú ý là: một số thôn vùng ven thị xã Kon Tum, ở huyện Sa Thầy, huyện Đăk Hà, dọc sông Krông Pô Kô, vùng Hố Dầu (huyện Đăk Tô).
 
Các liên làng ở vùng trũng khảo cổ Kon Tum có những đặc điểm chung và cả những nét rất riêng về mặt về di tích và di vật. Theo đánh giá của các chuyên gia khảo cổ học, đây là dấu hiệu của một văn hoá khảo cổ thống nhất- văn hoá Lung Leng. 20 di chỉ khảo cổ trong vùng ngập lòng hồ nhà máy thuỷ điện Plei Krông là một bộ phận không thể tách rời của văn hoá tiền sử Bắc Tây Nguyên, là thành tố không thể tách rời của của văn hoá Lung Leng.

Vì vậy, việc khai quật và nghiên cứu có hệ thống toàn bộ các di sản văn hoá vật thể nằm trong vùng ngập của nhà máy thuỷ điện Plei Krông là hết sức cần thiết.. Đây là nguồn sử liệu cơ bản cho việc phác thảo bức tranh toàn cảnh về văn hoá tiền sử vùng bắc Tây Nguyên và khu vực. Việc xác định niên đại, đánh giá giá trị văn hoá lịch sử cho các di tích tiền sử này cũng đòi hỏi phải dựa trên tư liệu khai quật, nghiên cứu tỷ mỷ, đối sánh với nhiều di tích khác của cả hiện tại và tương lai.
 
Từ năm 2003, khi thuỷ điện Plei Krông sắp khởi công, một hợp đồng trị giá 300 triệu đồng đã được ký kết trực tiếp giữa Viện Khảo cổ học Việt Nam và Ban Quản lý các dự án thuỷ điện 4 (Tổng công ty điện lực Việt Nam) để thực hiện, nhưng đến nay, kết quả và những kiến nghị, dự định về khai quật các di chỉ thuộc vùng lòng hồ thuỷ điện Plei Krông vẫn chỉ dừng lại trên giấy.

Ông Đỗ Chí Thanh, Trưởng phòng đền bù BQL dự án thuỷ điện 4 cho biết: "Không dưới ba lần Tổng công ty điện lực Việt Nam có công văn thông báo và kiến nghị gửi Bộ Văn hoá thông tin, Viện khảo cổ học về việc xử lý các di chỉ khảo cổ thuộc vùng ngập lòng hồ và thời gian tích nước của thuỷ điện Plei Krông, nhưng đến nay Plei Krông đang thực hiện tích nước đến cao trình 513m rồi mà chúng tôi vẫn chưa nhận được hồi âm nào".

Còn ông Giám đốc Sở Văn hoá thông tin tỉnh Kon Tum lại có lý lẽ riêng: "Sau khi Viện Khảo cổ học thực hiện xong việc điều tra (khảo cổ lòng hồ Plei Krông), chúng tôi không nhận được một đề nghị, tư vấn nào từ phía viện về việc xin thực hiện khai quật các di chỉ. Nghe nói Viện khảo cổ học đã tự lập đề án và gửi các cơ quan chức năng để xin được khai quật nhưng không được chấp thuận vì nhiều lý do"?.
 
Thực tế, Viện khảo cổ học đã thực hiện bước "qua mặt" cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương (ở đây cụ thể là Sở Văn hoá thông tin tỉnh Kon Tum) khi tự mình làm tờ trình xin thực hiện việc khai quật độc lập.

Nhưng theo Luật Di sản thì kinh phí cho việc khai quật các di chỉ ở những công trình như thuỷ điện Plei Krông không phải do chủ đầu tư công trình chi. Đề án khai quật của Viện khảo cổ không được chấp nhận vì không làm đúng chức năng, phận sự và quy trình hành chính.

Trao đổi với chúng tôi qua điện thoại, ông Nguyễn Khắc Sử chủ nhiệm các đề tài về khảo cổ học ở Kon Tum trước đây và là chủ nghiệm đề tài điều tra, thăm dò khảo cổ vùng lòng hồ Plei Krông cho hay: "chúng tôi tưởng mọi việc đơn giản, không ngờ phức tạp quá". Ông Sử hứa rằng Viện sẽ gửi toàn bộ hồ sơ sử liệu khảo cổ ở vùng lòng hồ Plei Krông cho Sở Văn hoá thông tin tỉnh Kon Tum và giúp cơ quan này tham mưu cho UBND tỉnh Kon Tum lập tờ trình gửi Chính phủ xin thực hiện khai quật các di chỉ chưa bị ngập nước.

Đến nay, mọi việc vẫn chỉ là lời hứa suông bởi Sở Văn hoá thông tin tỉnh Kon Tum vẫn chưa nhận được hồ sơ sử liệu của Plei Krông. Trong khi đó, mùa mưa đã bắt đầu và nước hồ đang dần dần dâng cao. Điều không tránh khỏi là nhiều di chỉ thuộc đối tượng cần được khai quật lớn sẽ bị nhấn chìm vĩnh viễn.

Theo TTXVN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Khảo sát đề cử hang Con Moong là di sản văn hóa thế giới

Khảo sát đề cử hang Con Moong là di sản văn hóa thế giới

Ngày 18-6, Sở VH-TT-DL Thanh Hóa cho biết, vừa có văn bản gửi Cục Di sản văn hóa và Cục Hợp tác quốc tế (Bộ VH-TT-DL) xin ý kiến và hướng dẫn mời Trung tâm Di sản thế giới thuộc UNESCO và Hội đồng Di tích và Di chỉ quốc tế cử chuyên gia hỗ trợ khảo sát, đánh giá khả năng đề cử di tích hang Con Moong là di sản văn hóa thế giới.

Phim

Quảng bá phim đặt hàng: Hết thời “hữu xạ tự nhiên hương”

Tư duy bao cấp, xem nhẹ quảng bá, thậm chí chỉ cần làm cho có từng ăn sâu vào không ít đơn vị sản xuất phim nhà nước. Tuy nhiên, trong cuộc cạnh tranh hiện nay, đặc biệt với sự phát triển của khoa học - công nghệ, bỏ qua quảng bá là tự kéo mình tụt hậu.

Âm nhạc

Sân khấu

Kịch truyền hình “Làm mẹ trên mạng“

Lúc 14 giờ 20 ngày 24-6, Đài Truyền hình TPHCM - HTV7 phát sóng chuyên mục Chuyện bốn mùa vở kịch Làm mẹ trên mạng (kịch bản: Phong Linh, biên tập: Nguyễn Minh Hải, đạo diễn dàn dựng: Hoàng Duẩn, đạo diễn truyền hình: NSƯT Lê Cường) mang thông điệp ý nghĩa về việc giáo dục con cái trong thời buổi công nghệ 4.0, xuất phát từ thực tế cuộc sống.

Sách và cuộc sống

Những đầu sách hữu ích nhân Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam

Nhân ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21-6-2021, nhiều đơn vị đã giới thiệu đến độc giả nhiều ấn phẩm hữu ích, được xem là tài liệu quý dành cho những người làm trong ngành nghề báo chí, truyền thông cũng như rất phù hợp với các sinh viên đang theo học các ngành báo chí, truyền thông.

Sáng tác

Vợ chồng già

Hai tối nay, không nghe bố đòi uống rượu, bàn ăn đủ người là bố bưng bát lặng lẽ ăn, ăn xong đặt đũa xuống là bố về phòng sớm, chỉ dặn: Linh lát chở con về đi cẩn thận, đầu hẻm mới có cái ổ gà. Lúc chị ghé mắt nhìn thì nghe tiếng tivi nho nhỏ, bố ngồi bó gối trên giường đã mắc mùng. Mẹ bĩu môi, kệ ông ấy đi! Lại giở chứng giở quẻ gì đấy mà!

Mỹ thuật