Chuyện làng văn nghệ

Dịch không “thoát”, mắng con

Nhà văn dịch giả Nguyễn Văn Vĩnh (1882 – 1936) là một trong những dịch giả nổi tiếng hàng đầu ở nước ta từ đầu thế kỷ XIX. Ông quê ở làng Phượng Vũ, Thường Tín, tỉnh Hà Tây; là thân sinh của hai nhà thơ Nguyễn Giang và Nguyễn Nhược Pháp – cả hai đều được Hoài Thanh, Hoài Chân giới thiệu trong Thi nhân Việt Nam.

Nguyễn Văn Vĩnh là người đầu tiên dịch truyện Kiều ra tiếng Pháp và cũng là người đầu tiên dịch bộ tiểu thuyết nổi tiếng Những người khốn khổ của Victor Hugo.

Chung quanh việc dịch Những người khốn khổ ra tiếng Việt, nhà báo Tảo Thanh có kể một chi tiết khá vui: Trong buổi ngồi chơi với con trai Nguyễn Nhược Pháp và các nhà văn trẻ thời đó, ông phàn nàn rằng dịch tiếng Việt ra tiếng Pháp dễ hơn nhiều so với dịch tiếng Pháp ra tiếng Việt. Nhà thơ Nguyễn Nhược Pháp (tác giả bài Em đi chùa Hương đã được phổ nhạc thành bài hát nổi tiếng) thưa rằng:

– Thưa thầy, đúng đấy ạ! Con thấy cái tên thầy dịch Những kẻ khốn nạn nghe nó thế nào ấy. Nhiều người cũng bảo thế.

Nguyễn Văn Vĩnh: Le misérable, c’est Victor Hugo! Kẻ khốn nạn chính là Victor Hugo! Tao khổ sở mãi vì cái chữ ấy mà không thể nào dịch cho thoát được. Cho đến bây giờ tao vẫn thấy mình khốn nạn vì không dịch được cái chữ ấy.

– Thưa thầy, theo con, Les misérables có thể dịch là Những kẻ khốn cùng.

Nguyễn Văn Vĩnh đứng bật dậy, chỉ tay vào Nguyễn Nhược Pháp:

– A! Thì ra kẻ khốn nạn bây giờ chính là mày! Thế mà mày không nói cho tao biết từ trước!
Nguyễn Nhược Pháp mặt tái mét, chống chế: 

– Nhưng… thưa thầy..., con chỉ được đọc bản dịch của thầy ba ngày sau khi sách in ra, con có biết thầy làm việc lúc nào đâu ạ!

Nguyễn Văn Vĩnh đành cười trừ. Và vào xin vợ để đãi mấy anh em bạn Nguyễn Nhược Pháp vé đi xem xi nê (chiếu bóng). Ngày ấy đãi nhau xem phim là thượng khách, đối tượng được đãi thường là bậc trung lưu, trí thức.

Lê Hồng Thiện

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Chung kết Hoa khôi Du lịch Việt Nam 2020: Không có hoa khôi

Chung kết Hoa khôi Du lịch Việt Nam 2020: Không có hoa khôi

Vượt qua 28 thí sinh, người đẹp Bùi Minh Anh (SBD 169, quê Đắk Nông) và Ngô Mỹ Hải (SBD 099, quê Đắk Lắk) trở thành Á khôi 1, Á khôi 2 cuộc thi Hoa khôi Du lịch Việt Nam 2020 trong đêm chung kết diễn ra tối 28-11 tại đảo nổi thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông. Điều bất ngờ là cuộc thi năm nay không có tân hoa khôi.  

Phim

Tuần phim Việt trên VTV Go

“Tuần phim Việt trên VTV Go” lên sóng số đầu tiên với chủ đề “Phim chuyển thể từ các tác phẩm văn học”. Chương trình khai mạc được tổ chức offline ngày 12-12 tại TPHCM với sự tham gia của các nghệ sĩ, nhà sản xuất phim, đoàn làm phim tiêu biểu.

Âm nhạc

Sân khấu

Sách và cuộc sống

Trở về tuổi thơ cùng Mùa tiểu học cuối cùng

Trong khi tác phẩm Văn học Sài Gòn 1954-1975: Những chuyện bên lề (NXB Tổng hợp) đang trong quá trình đến với bạn đọc, nhà văn Lê Văn Nghĩa tiếp tục giới thiệu tác phẩm mới Mùa tiểu học cuối cùng (NXB Kim Đồng). 

Sáng tác

Chuyện trái bầu

Nhớ Bảo Thắng (1)
Nơi ấy mưa hay không
Theo từng cung cong huyền thoại
Chuyện xưa người ở trái bầu.

Mỹ thuật

Cách nhìn mới với tranh graffiti

Vùng Shibuya thuộc Tokyo, Nhật Bản, vốn được coi là “thánh địa” của giới trẻ. Các bức tường ở Shibuya trước đây phủ đầy những bức tranh graffiti của bạn trẻ trong nước và cả người nước ngoài.