Đô thị hóa - hạ tầng và lối sống

Hễ nói đến đô thị hóa, không ít người nghĩ ngay đến việc xây dựng cơ sở hạ tầng như mở đường, kéo điện, xây nhà… mà chưa quan tâm nhiều đến vấn đề con người, nghĩa là xây dựng lối sống đô thị cho những cư dân vừa được đô thị hóa. Nhìn từ góc độ văn hóa, hiện tượng đô thị hóa là sự chuyển đổi từ văn minh nông nghiệp sang văn minh công nghiệp, từ lối sống nông thôn sang lối sống thị dân.

Hai cấu trúc văn hóa này khác biệt nhau do chúng dựa trên nền tảng của hai loại hình kinh tế khác nhau là kinh tế nông nghiệp và công thương nghiệp, tự cung tự cấp và kinh tế thị trường. Có thể coi đô thị hóa là chuyển từng phần nông thôn thành thành phố, vì thế bên cạnh đầu tư cơ sở hạ tầng là việc chuẩn bị cho sự của lối sống truyền thống nông thôn trong xã hội đô thị. Lối sống ở đô thị bị tác động trực tiếp, mạnh mẽ bởi các hoạt động kinh tế, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế sang hướng phi nông nghiệp… Còn nhớ cách đây không lâu, khi những nông dân quận 12, Bình Chánh, Thủ Đức nhờ tiền bán đất đã chia tay với đồng ruộng, xây nhà lầu, tậu xe máy… để rong chơi.

Bây giờ gặp lại họ, ruộng không còn, nghề không có, nông dân không phải, thị dân cũng sai, rõ ràng lỗi này không hẳn do họ. Vừa qua, không ít nông dân nằm trong dự án của một khu đô thị mới tại phường Trường Thạnh quận 9, sau khi nhận tiền đền bù và suất đất tái định cư tại chỗ đã đem số tiền còn lại xuống Đồng Nai mua đất nông nghiệp để tiếp tục sống bằng nghề nông.

Như vậy, với không ít người dân tại các khu vực vùng ven của TPHCM, tuy đã được “nâng cấp” thành thị dân, nhưng cái bản tính, thói quen cũng như phong cách sống và làm việc của người nông dân vẫn còn hằn sâu trong tâm khảm họ. Điều này cũng góp phần lý giải tại sao hàng ngày, giữa thành phố một thành phố hiện đại nhất nước vẫn xuất hiện những gánh hàng rong, những kiểu buôn bán lấn chiếm lòng lề đường, lưu thông thì bất chấp luật lệ, xả rác, phóng uế bừa bãi… Rõ ràng, lối sống đô thị trong một bộ phận người dân thành phố vẫn chưa hình thành rõ nét.

Đại đa số cư dân thành phố hiện nay đều có nguồn gốc từ nông thôn, chúng ta không phê phán lối sống nông thôn, thậm chí trên nhiều khía cạnh chúng ta còn tôn vinh vì nó chính là một phần đặc trưng của văn hóa dân tộc. Nhưng, thành phố đang trong quá trình đô thị hóa, và đô thị hóa phải được hiểu một cách toàn diện hơn, bên cạnh đầu tư vào cơ sở hạ tầng kỹ thuật, xây dựng các thiết chế xã hội… thì tạo điều kiện cho người dân có nghề nghiệp mới, xây dựng lối sống đô thị là điều không thể thiếu không chỉ của TPHCM mà đối với bất cứ đô thị nào trên thế giới. Nếu không, trong tương lai không xa tuy thành phố đã có hệ thống hạ tầng phát triển, hiện đại nhưng những con người, những cư dân của thành phố vẫn còn cách ứng xử, lối sống chưa phù hợp với tốc độ phát triển hạ tầng.

CHIẾN DŨNG

Các tin, bài viết khác