Doanh nghiệp vừa và nhỏ vay vốn tiết kiệm năng lượng: Gian nan

Nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng cho 500 doanh nghiệp vừa và nhỏ do Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện là biện pháp  nhằm tiết giảm 10% – 15% chi phí năng lượng, nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính. Tuy nhiên, dự án này đang có nguy cơ khó triển khai vì chính sách hỗ trợ vốn chưa thực sự hấp dẫn doanh nghiệp.

Nhiều cửa ngỏ...

Ngành sản xuất giấy tiêu hao rất nhiều năng lượng. Ảnh: THÀNH TÂM

Ông Nguyễn Bá Vinh, Quản đốc dự án Nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) nhấn mạnh, nếu đúng như mục tiêu dự án đề ra thì việc áp dụng các giải pháp sản xuất tiết kiệm năng lượng như thay thế lò thủ công truyền thống bằng lò liên tục kiểu đứng (đối với ngành sản xuất gạch); thay thế lò than truyền thống bằng lò bông gốm dùng khí hóa lỏng (ngành gốm, sứ); bảo ôn, thu hồi nước ngưng, nước nóng, lắp biến tần điều khiển động cơ các loại, nâng cao hiệu suất vận hành của nồi hơi, cải tiến hệ thống chiếu sáng (giấy và bột giấy, dệt); nâng cấp hệ thống lạnh, lắp biến tần điều khiển động cơ các loại và cải tiến hệ thống chiếu sáng (ngành chế biến thực phẩm) cho 500 DNVVN sẽ giảm 962.000 tấn CO2, tiết kiệm được 136.000 tấn dầu quy đổi từ nay đến năm 2010.

Cao hơn nữa, từ kết quả này sẽ hình thành và thúc đẩy thị trường mới, đó là cung cấp và thực hiện các dịch vụ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Ngoài ra, năng lực của các cơ quan chức năng trong việc xây dựng và thực hiện chính sách có liên quan, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ hiệu quả năng lượng theo đó cũng được nâng cao.

Ông Nguyễn Ban, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Giấy Việt Nam cũng khẳng định, chỉ tính riêng ngành giấy thôi thì tiềm năng tiết kiệm năng lượng (TKNL) cũng đã rất lớn rồi. Vì dây chuyền sản xuất bột giấy và giấy thường rất dài, nhiều công đoạn, sử dụng nhiều loại máy móc khác nhau với công suất lớn như máy chạy cơ điện, máy nhiệt, các loại bơm, quạt, máy nén khí, máy biến điện, máy chạy trong môi trường nước, dịch hóa chất, hơi nước… Đó là chưa kể mỗi máy phải sử dụng hàng trăm động cơ.

Cá biệt những máy xeo giấy, máy nghiền bột giấy phải sử dụng các động cơ có công suất 50, 70, 100kW trở lên, nên tiêu hao điện năng khá lớn. Thống kê sơ bộ ở các doanh nghiệp giấy vừa và nhỏ của Việt Nam, tùy theo quy mô, thiết bị, công nghệ, chủng loại sản phẩm cụ thể, chi phí nhiên liệu trong giá thành sản phẩm giấy chiếm 6% – 9%, chi phí điện năng chiếm 7% – 12%.

Mặt khác, những doanh nghiệp sản xuất giấy vừa và nhỏ do hạn chế vốn đầu tư nên các chủ doanh nghiệp thường đầu tư dây chuyền sản xuất thiếu đồng bộ hoặc mua máy móc của những nhà chế tạo nhỏ, thậm chí là máy móc cũ. Tất cả những dòng máy này không thể đạt được tính tối ưu về thiết kế, chất lượng kim loại… nên tiêu tốn nhiều năng lượng.

... nhưng lối đi hẹp

Ông Nguyễn Bá Vinh cho biết, doanh nghiệp tham gia vào dự án sẽ nhận được nhiều lợi ích như: được hỗ trợ kinh phí thực hiện kiểm toán năng lượng và chuyển giao công nghệ; được bảo lãnh tối đa 75% vốn vay đầu tư cho các giải pháp TKNL. Mức bảo lãnh từ 80 triệu đến 2 tỷ đồng; được đào tạo miễn phí về kinh nghiệm quản lý, kiến thức ứng dụng các công nghệ TKNL và xây dựng các dự án đầu tư vay vốn ngân hàng. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Ban thì chính sách cho vay vốn chưa thực sự thu hút được nhiều doanh nghiệp tham gia .

Phân tích có thể thấy, lợi ích DNVVN khi tham gia vào dự án là được nhận hỗ trợ kinh phí thực hiện kiểm toán năng lượng, khoảng 10 – 30 triệu đồng; được bảo lãnh cho vay vốn đầu tư giải pháp TKNL. Thế nhưng, doanh nghiệp phải trả mức lãi suất vay vốn thương mại 0,8% - 1,05%/tháng, tỷ lệ này quá cao. Trong khi đó, các đối tượng nằm trong chính sách được bảo lãnh cho vay có nguồn vốn hoạt động không quá 30 tỷ đồng, thậm chí số DNVVN có vốn hoạt động 6 – 10 tỷ đồng chiếm tới 60%.

Đã vậy, nếu các doanh nghiệp vay vốn không đảm bảo thời hạn trả lãi, sẽ bị phạt 50% lãi suất/năm. Đây chính là nguyên nhân mà cho đến nay, đã 2 năm triển khai dự án nhưng chỉ có 50 DNVVN tham gia đăng ký thực hiện kiểm toán năng lượng. Còn số đơn vị triển khai giải pháp TKNL chỉ mới đếm trên đầu ngón tay.

Việc quản lý năng lượng tại ngành là vấn đề cấp thiết luôn được các chủ doanh nghiệp quan tâm nhằm hạ giá thành sản phẩm, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường. Tuy nhiên, để có thể khuyến khích đẩy mạnh hoạt động triển khai các giải pháp TKNL trong ngành giấy nói riêng và các ngành công nghiệp khác nói chung, thì cần thiết phải có chính sách hấp dẫn hơn về tài chính.

Ví dụ như có thể sử dụng nguồn vốn của Quỹ Môi trường toàn cầu và UNDP để tài trợ 1/2 hoặc 1/3 mức lãi suất vay hàng tháng cho các doanh nghiệp. Có như thế, các doanh nghiệp sẽ mạnh dạn hơn trong việc đầu tư giải pháp TKNL, giảm phát thải gây hiệu ứng nhà kính, bảo vệ môi trường.

Hà Anh

Các tin, bài viết khác