Đầu tư công nghệ sản xuất hiện đại đồng nghĩa với việc nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng, giảm chi phí sản xuất, tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Hơn ai hết, doanh nghiệp là người biết rõ vấn đề này nhất. Thế nhưng để làm được như vậy lại không dễ. Chúng tôi đã trao đổi với PGS-TS Lê Hoài Quốc, Phó Giám đốc Sở Khoa học – Công nghệ TPHCM (ảnh) xung quanh vấn đề thực trạng cũng như chính sách nhằm hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới trình độ công nghệ sản xuất.
- Phóng viên: Ông đánh giá như thế nào về trình độ công nghệ (TĐCN) của doanh nghiệp (DN) sản xuất công nghiệp trên địa bàn TPHCM?
PGS-TS Lê Hoài Quốc: So với mặt bằng chung của thế giới, TĐCN của các DN tại TPHCM chỉ đạt mức trung bình khá.
- Căn cứ vào đâu để ông đưa ra đánh giá như vậy?
Vừa qua, sở đã tiến hành khảo sát và đánh giá TĐCN của 19 DN trọng điểm. Kết quả cho thấy chỉ có 1/19 DN có TĐCN sản xuất hiện đại. Ngoài ra, Sở cũng đã gửi phiếu khảo sát cho 900 DN khác tại các khu chế xuất, khu công nghiệp.
- Dựa vào những tiêu chuẩn nào để đánh giá TĐCN của DN? Ông có ý kiến gì khi nhiều DN cho rằng kết quả đánh giá vừa qua chưa chính xác?
Mỗi quốc gia sẽ có những tiêu chuẩn riêng để đánh giá TĐCN trong sản xuất, nhưng ở nước ta thì chưa có. Việc đánh giá vừa qua dựa trên tiêu chuẩn chung của thế giới. Trong chương trình đánh giá TĐCN của 19 DN có sản phẩm chủ lực, Sở Khoa học Công nghệ áp dụng tiêu chuẩn đánh giá dựa trên kết quả trung bình cộng của 4 yếu tố: thiết bị và công nghệ sản xuất trực tiếp; áp dụng những thành tựu công nghệ thông tin, truyền thông vào sản xuất, kinh doanh; nguồn nhân lực; tổ chức, quản lý và điều hành sản xuất, kinh doanh. Điều này lý giải vì sao có nhiều ý kiến bất đồng của các DN. Trên thực tế, nhiều DN có máy móc, thiết bị hiện đại chưa hẳn có bộ máy tổ chức, quản lý tương đương.
Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận rằng việc áp dụng một thang điểm chung cho tất cả các DN thuộc nhiều ngành nghề khác nhau là chưa hợp lý. Mặt khác, có ngành sản xuất chỉ có một DN tham gia đánh giá nên không có sự so sánh, đánh giá. Ngoài ra, công tác thực hiện khảo sát, đánh giá chậm cũng ảnh hưởng đáng kể đến kết quả đánh giá.
- Ông lý giải vì sao TĐCN sản xuất của DN nước ta còn thấp như thế?
Cái khó lớn nhất của DN nước ta là thiếu vốn đầu tư đổi mới công nghệ. Kế đến là thiếu thông tin, tư vấn trong lựa chọn công nghệ tiên tiến.
- Vậy với vai trò của mình, sở đã làm gì để hỗ trợ DN đổi mới công nghệ sản xuất?
Đổi mới công nghệ sản xuất là một quá trình lâu dài, đòi hỏi tính thuyết phục cao. Thực hiện đánh giá TĐCN của DN là bước đầu tiên, xác định vị trí, chỗ đứng thực chất của DN nhằm hướng đến sự phát triển bền vững dựa trên công nghệ sản xuất hiện đại. Hiện Sở đã xây dựng dự án “Đổi mới công nghệ công nghiệp sản xuất phục vụ chuyển dịch cơ cấu công nghiệp trên địa bàn TPHCM giai đoạn 2006 – 2010”.
Theo dự án, Sở đề xuất với cơ quan quản lý hỗ trợ, giảm thuế cho DN; thành lập Quỹ đổi mới công nghệ với vốn điều lệ lên đến vài trăm tỷ đồng; đơn giản hóa thủ tục cho vay; thành lập nhóm chuyên gia tư vấn về sử dụng công nghệ; đẩy mạnh thông tin tuyên truyền đến từng DN có nhu cầu đổi mới công nghệ; tăng cường hoạt động của chợ công nghệ Techmark tạo ra thị trường mua bán, trao đổi công nghệ sôi đôïng cung – cầu; hợp tác cùng các khu chế xuất, khu công nghiệp đánh giá TĐCN của DN…
- Được biết, trước đây Sở đã triển khai chương trình hỗ trợ sản xuất máy móc thay thế máy móc nhập khẩu với chi phí thấp nhưng hiệu quả không cao. Vậy đề án trên liệu có khả thi?
Dự án hoàn toàn khả thi. Rút kinh nghiệm từ những chương trình hỗ trợ DN đổi mới thiết bị, công nghệ trước đây lấy các nhà khoa học làm trọng tâm. Các nhà khoa học nghiên cứu, sản xuất rồi chuyển giao cho DN nên hiệu quả chưa cao. Chương trình lần này sẽ lấy DN làm trung tâm. DN có quyền làm chủ hoàn toàn các dự án, kế hoạch thực hiện đổi mới công nghệ.
Chương trình hoạt động theo cơ chế chủ động của DN và tạo sự gặp gỡ giữa 3 nhà: Nhà quản lý đóng vai trò khảo sát, tư vấn, đánh giá TĐCN, hỗ trợ về vốn cho DN; DN tự hoạch định kế hoạch và nhu cầu công nghệ, chủ động lựa chọn nhà khoa học và giải pháp phù hợp từ sự tư vấn, hỗ trợ của cơ quan quản lý; nhà khoa học có nhiệm vụ nghiên cứu, đáp ứng đơn đặt hàng công nghệ của DN.
Với cơ chế DN tự chủ trong lựa chọn nhu cầu, đối tác, giải pháp công nghệ sẽ tạo động lực cạnh tranh trong nghiên cứu giải pháp công nghệ nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường. Mục tiêu của dự án là đổi mới công nghệ sản xuất trong DN đồng thời giảm sự lãng phí trong nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao công nghệ hiện nay.
- Xin cảm ơn ông!
Ái Vân – Tiêu Hà
