Nhớ đạo diễn Trần Nhu

Đứa con miền biển mặn

Cho đến bây giờ, ít người biết tên thật của đạo diễn Trần Nhu là Phan Thế Dõng: cái tên mạnh mẽ, cương trực. Anh còn có tên Nguyệt Hải khi còn là chàng phóng viên quay phim trẻ trong Tổ Điện ảnh khu 8 trên chiến trường Nam bộ, rồi sau này về Xưởng phim Thời sự Tài liệu Việt Nam ở Hà Nội.

Anh là bạn cùng lớp với các đạo diễn nổi tiếng Bùi Đình Hạc, Hải Ninh từ năm 1954 khi anh tập kết ra miền Bắc. Anh chọn biệt danh Nguyệt Hải vì anh yêu biển, yêu quê hương Gò Công Tây. Cái tên Trần Nhu là bí danh anh chọn từ năm 1961 khi cùng anh Nguyễn Hiền vượt Trường Sơn hồi kết trở vào miền Nam và được anh sử dụng tới bây giờ. Chúng tôi yêu mến gọi anh là anh Năm Nhu, yêu mến con người gầy yếu nhưng sống hiền hòa, mẫu mực.

Đạo diễn, NSƯT Trần Nhu (thứ ba từ trái qua) và các nữ pháo thủ Long An năm xưa.

Anh là nhà quay phim chiến trường trên đất Nam bộ cùng thời với Mai Lộc, Khương Mễ, Vũ Sơn suốt thời chống Pháp; là nhà quay phim đầu tiên vượt Trường Sơn trở về miền Nam lúc Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam mới ra đời; là một trong những người sáng lập Xưởng phim Giải Phóng, người thầy đào tạo lực lượng điện ảnh miền Tây Nam bộ thời chống Mỹ; là nghệ sĩ điện ảnh có mặt ở chiến trường đất thép Củ Chi, ở miền hạ Long An, vùng ven Sài Gòn, có mặt trên vùng Tam Giác Sắt đầy máu lửa đồng thời là một trong những đạo diễn có mặt tại thành phố Sài Gòn trong Tổng tiến công Tết Mậu Thân với những thước phim rực lửa.

Bộ phim “Giải phóng Gò Quao” là tác phẩm điện ảnh đầu tiên anh nhận giải thưởng Nguyễn Đình Chiểu. Anh cũng là tác giả phim “Du kích Củ Chi”, bộ phim Việt Nam đầu tiên nhận được giải vàng ở LHP quốc tế Mátxcơva cùng giải vàng ở LHP Lép-xích (Đông Đức cũ); rồi phim “Nữ pháo binh Long An” đoạt giải thưởng Bông sen bạc LHP Việt Nam...

Trần Nhu làm phim không nhiều nhưng những bộ phim tài liệu của anh đều nhận được giải thưởng trong nước và quốc tế. Trong dòng phim tài liệu Việt Nam, anh là một trong những người nổi tiếng nhưng lạ một điều Trần Nhu không viết, không thích kể về những tác phẩm nổi tiếng của mình.

Anh chỉ khiêm nhường nói: “Nghệ sĩ thời chiến phải bám sát theo du kích bộ đội, phải cùng sống và chiến đấu như anh em chiến sĩ mới có những thước phim sống động. Nhà quay phim chiến trường không chỉ phải lo thu hình tốt mà phải luyện tập sao đôi mắt đôi tai thật nhanh nhạy tinh tường để bảo vệ bản thân trước làn đạn địch. Vậy mà vẫn có quá nhiều nhà quay phim liệt sĩ. Phải hiểu đó là gì nếu không là tình yêu nghề đến vong thân?

Vâng, hiếm có nhà làm phim nào khi vĩnh biệt cõi đời này mà trong ngày lễ tang lại có mặt đông đủ đội ngũ các cô du kích Củ Chi, các cô nữ pháo binh Long An đến tiễn biệt. Các cô mặc bộ đồ bà ba đen, đội mũ tai bèo quấn khăn rằn đến viếng linh cữu Trần Nhu y như ngày còn trẻ các cô xuất hiện trong phim của anh. Đó là một phần thưởng vô giá mà hình như trong số anh em điện ảnh thời chiến chúng tôi hiếm ai có được.

Xin vĩnh biệt Trần Nhu. Chúc linh hồn anh mãi mãi vinh thăng về với biển, miền quê hương biển mặn Gò Công Tây anh yêu thương như cái tên Nguyệt Hải lai láng hồn thơ thời trai trẻ của anh. 

Lê Văn Duy

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Tối nay 13-6, truyền hình trực tiếp: Việt Nam - Khát vọng bình yên

Tối nay 13-6, truyền hình trực tiếp: Việt Nam - Khát vọng bình yên

Tối nay 13-6, Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện chương trình truyền hình trực tiếp "Việt Nam - Khát vọng bình yên" trên kênh VTV1. Chương trình là sự lan tỏa của phong trào ủng hộ Quỹ vaccine phòng chống Covid-19 và lời cảm ơn đến những lực lượng đang ở tuyến đầu chống dịch.

Phim

Âm nhạc

Những giai điệu giãi bày

Giã từ tuổi học trò ở mái trường Phổ thông Năng khiếu, Võ Việt Phương (18 tuổi) mang theo hành trang hơn 30 ca khúc do mình sáng tác. Có những bài, Phương làm nhạc chỉn chu, có bài đã ra MV, và có những giai điệu Phương giữ cho riêng mình.

Sân khấu

Sách và cuộc sống

Lắng nghe thiên nhiên từ “Khúc hát của cây”

Sau Mùa xuân vắng lặng, Đời sống bí ẩn của cây, Niên lịch miền gió cát, Người trồng rừng…, mới đây Phương Nam Book vừa liên kết với NXB Thế giới ra mắt tác phẩm tiếp theo nằm trong tủ sách về đề tài môi trường. Đó là Khúc hát của cây của tác giả David George Haskell, do NY dịch.

Sáng tác

Vườn quê

Ồn ào
Vượt ra ngoài
Ồn ào
Bình yên
Vượt ra ngoài
Bình yên

Mỹ thuật

Hội họa không giãn cách

Nhiều hoạt động văn hóa - nghệ thuật và giải trí phải tạm gián đoạn do dịch bệnh. Nhưng với hội họa, việc giãn cách xã hội không phải là một cản trở. Sức hút từ những hội nhóm mua bán tranh và chia sẻ kiến thức mỹ thuật online càng phát huy hiệu quả trong việc kết nối cung - cầu.