Vu quy

Dưới đỉnh Pắc Moòng

Pắc Moòng là ngọn núi cao nhất của huyện Chi Lăng (Lạng Sơn). Xã Chiến Thắng nằm trọn dưới đỉnh núi này. Thuộc diện xã vùng 3 nghèo khó, Chiến Thắng có 9 thôn thì đều là thôn nghèo vì tỷ lệ hộ nghèo đói chiếm gần 60%, trong đó có những thôn “đặc biệt” nghèo như Nà Pất, tỷ lệ hộ nghèo đói chiếm tới 84,6%. Một trong những nguyên nhân kéo Chiến Thắng lùi lại do ở đây còn tồn tại quá nhiều hủ tục, đặc biệt trong việc cưới xin, ma chay, đầy tháng cho con…

  • Khổ vì hủ tục
Đám cưới một đôi bạn trẻ dưới đỉnh Pắc Moòng.

Đến nhà ông trưởng thôn Nà Pất, thấy cả nhà ông đang tíu tít bận tiếp khách, chưa hiểu chuyện gì thì ông Nông Thành Xuân, chủ nhà đã chạy ra, đon đả:  “Hôm nay nhà đang tổ chức lễ đầy tháng cho cháu nội, mời các anh dự luôn cho vui”. Rồi ông kể luôn chuyện ngày thằng con trai ông cưới: “Nhà thịt tới 12 con lợn, hai con lợn cay (lợn quay), có 400 trăm người dự, ăn cả một tuần vui lắm. Nay vợ nó đẻ con trai, nhà lại tổ chức mừng có cháu”. Một bữa ăn thật tươm tất được dọn ra. Nhìn cỗ bàn, chúng tôi không nghĩ đây là bữa tiệc ở một xã vùng ba nghèo khó.

Trong câu chuyện rôm rả với khách khứa nhà ông Xuân, chúng tôi hiểu thêm về phong tục của đồng bào Nùng nơi đây. Khi nhà ai có cháu bé mới sinh thì cả xóm phải hẹn ngày “đến thăm”, thường vào dịp đầy tháng của cháu. Và khi mọi người đến thăm, gia chủ dù có nghèo mấy cũng phải đãi một “bữa cơm nhạt”. Bữa cơm nhạt ở nhà ông Xuân, hôm nay nhân đầy tháng của cháu ông, đếm sơ sơ, khách đến dự có tới trên 70 người với hơn chục mâm. Hỏi nhỏ một bác ngồi bên cạnh về việc cưới xin, chúng tôi có được câu trả lời ngay lập tức.

Cháu họ của ông Xuân dẫn chúng tôi sang nhà Bác Phùng Văn Nhị, người vừa tổ chức xong đám cưới cho cô con gái. Giọng buồn buồn, bác kể: “Theo tục lệ, đám cưới dù nhà trai hay gái cũng phải có rượu trắng, thịt lợn, thịt gà, tiền dẫn cưới, gạo nếp… ăn uống linh đình cả tuần”. Đám cưới, mỗi nhà tổ chức ăn hai bữa. Bữa sau không ăn lại thức ăn bữa trước, tất cả mọi thứ đều phải mới, phải đủ. Khách đến, đủ mâm là dọn, ăn uống suốt từ sáng đến tối tùy ý, nếu say - ngủ, tỉnh dậy lại uống. Khi ra về mỗi người đến dự đám lại “có quà” mang về.

Thông lệ, nhà đám cắt cho mỗi suất quà của một khách từ 5 đến 6 lạng thịt lợn; không được thiếu nhà nào, nếu thiếu, xong đám cưới chủ nhà phải mang đến tận nhà và tạ lỗi để tránh mất lòng. Chẳng thế nên cưới đứa con gái, nhà bác Nhị thịt “nhẹ” tới… 10 con lợn, uống hết 300 lít rượu, chưa kể thuốc lá, tiền mặt… nên sau lễ cưới, nhà bác tốn mất gần 20 triệu đồng. Nhà chỉ có 10 triệu thôi, Bác đành đi vay của anh em họ hàng xung quanh. Muốn trả nợ hết số tiền này, chắc khoảng 2 năm nữa.
 
Mà cũng chẳng riêng gì nhà bác Nhị, ở xã này, nhiều gia đình khác cũng “tiêu biểu” trong phong trào đi vay như gia đình nhà bà Ch., ông Ph., ông Q… Hậu cưới, nhà ai cũng “oằn lưng cày” để trả nợ, có nhà phấn đấu làm đến mấy năm mà chưa xong vì liên tiếp phải tổ chức cưới hỏi cho con.

  • Bao giờ chấm dứt?
Khi có đám cưới, mỗi  gia đình thường thịt tới cả chục con heo.

Anh Vi Mão, Bí thư Đoàn TNCS xã nói với chúng tôi: “Khó vận động bà con cưới theo nếp sống mới lắm anh ạ, nhà nọ cứ nhìn theo nhà kia mà làm”. Anh cho biết thêm, mới đây, một vị đại biểu Hội đồng Nhân dân xã tổ chức cưới cho con trai. Gia đình làm tới ba con lợn quay, thịt từ 7 đến 8 con lợn và nhiều thứ khác nữa. Sau đám cưới con, nhà ông đó chi tổng cộng hết hơn 20 triệu đồng, tiền mừng thu lại được có mấy triệu, lỗ to nhưng nhà ông ta vẫn vui vì có con dâu!

Gánh nặng hủ tục đã khiến nhiều bạn trẻ ở đây chưa dám lập gia đình vì chưa đủ lợn để cưới. Số liệu của UBND xã Chiến Thắng cho thấy, sản lượng lương thực của thôn Nà Pất chỉ đạt trung bình 400kg thóc/người/năm. Như vậy, bình quân mỗi tháng một người chỉ có thu nhập tương đương 33,3kg thóc dành chi tất cả cho mọi việc. Nếu so sánh số tiền tổ chức tốn kém cho một lần cưới với mức thu nhập của các hộ dân ở đây thì quả là...

Bác Xuân, trưởng thôn Nà Pất cho biết toàn thôn có 32 hộ với 315 nhân khẩu. Số hộ nghèo (theo tiêu chí mới) của thôn cao nhất xã: 84,6% nhưng việc cưới thì thôn khá cũng như thôn kém, đám cưới nào cũng thịt tổng cộng đến 10 con lợn! Thôn Nà Pất của bác Xuân được xếp vào dạng “nghèo đều nhất” cũng chẳng kém họ đến 1 con”.

Phó Chủ tịch xã Phùng Văn Thòn phân trần: “Đám cưới ở quê em rườm rà lắm. Đám cưới nào cũng phải mổ lợn với đủ món quay, luộc, rán... Ngoài ra phải có gà trống để cho “tả sẩy” (ông đưa) và “tả mòi” (ông đón) nữa chứ. Nếu nhà nào không có lợn, họ đi vay của nhau rồi khi nào xong việc nuôi trả sau. Phong tục là thế, nhà nào ít lợn sẽ bị chê “đám cưới nghèo”. Quan niệm đó khiến gia đình nào cũng cố để các cháu khỏi tủi thân…”.

Xin làm một phép tính, như nhà bác Xuân mời 400 khách thì cần phải có 250kg thịt “lại quả”, nghĩa là chí ít phải có 4 con lợn thịt. Nếu nhân với giá 16.000đ/kg lợn hơi bây giờ thì sơ sơ cũng mất gần 5 triệu đồng tiền quà biếu, chưa kể tiền lo ăn uống cả tuần lễ cho hàng trăm thực khách.

Thăm hộ nghèo Nông Văn Huyến, hộ nghèo Hoàng Thị Tỏn, nhà nghèo đến mức không có cái ấm uống nước, nhìn chiếc nồi cơm trên bếp méo mó chụm trên 3 hòn gạch đen nhèm nhưng nhà nào cũng có ruộng, có nương và có nuôi đôi lợn để… trả nợ.

Đã đến lúc phải chấm dứt tất cả các hủ tục lạc hậu ở đây, nếu không, sẽ chẳng bao giờ Chiến Thắng vươn lên được.

Các tin, bài viết khác

Ảnh

Nghĩa đồng bào...

Những ngày qua, mưa lũ dồn dập tàn phá nặng nề tài sản, nhà cửa, công trình của người dân dọc dải đất miền Trung. Chưa bao giờ những cơn lũ hung hãn đến vậy. Thiên tai vẫn chưa chịu dừng lại, trong khi lũ chồng lũ, bão từ Biển Đông cũng nối nhau ập đến, khiến cả dải đất miền Trung luôn đặt trong tình trạng báo động khẩn cấp. Trong những ngày bão, lũ vắt kiệt sức người dân nơi rốn lũ, thì đồng bào cả nước đã chung tay che chở, hỗ trợ người dân miền Trung ruột thịt gượng dậy...

Video

Điểm tin SGGP Online ngày 28-10-2020

Bão số 9 càn quét các tỉnh miền Trung, hàng trăm nhà dân tốc mái; TPHCM tuyên dương gần 1.000 học sinh giỏi năm học 2019-2020; Vắng trực lãnh đạo không lý do, 2 chủ tịch phường ở quận 3 bị nghiêm khắc phê bình; 3 cha con bỏng nặng trong căn nhà bốc cháy… là những nội dung đáng chú ý có trong Điểm tin SGGP Online ngày 28-10-2020.

Giao lưu trực tuyến