Giáo dục văn hóa biển đảo cho giới trẻ

Mới đây, Trường Cao đẳng Sư phạm Nha Trang tổ chức hội thảo với chủ đề “Văn hóa biển đảo: Nguồn lực phát triển bền vững và giáo dục chủ quyền biển đảo trong trường học”. Tham gia hội thảo có gần 100 đại biểu, đến từ các Viện Sử học, các nhà nghiên cứu lịch sử; giáo viên, giảng viên các trường học trong cả nước.

Biển đảo và những thách thức

Theo PGS-TS Nguyễn Văn Nhật, nguyên Viện trưởng Viện Sử học Việt Nam: Từ thời tiền sử cho tới nay, cư dân ở các vùng nội địa Việt Nam liên tục tiến ra chiếm lĩnh, khai phá và sinh cơ lập nghiệp trên các đảo, quần đảo. Từ các thời Lý, Trần, Lê, biển Đông đã gắn với quá trình khai thác tài nguyên, chống ngoại xâm và mở mang bờ cõi của người Việt. “Theo quá trình thời gian, sự tiếp xúc giữa con người với biển đảo trong quá trình sinh tồn và phát triển đã tạo ra giá trị văn hóa mà ngày nay ta gọi là văn hóa biển đảo. Các triều đại phong kiến trước đây cũng như các chính quyền nhà nước Việt Nam sau này đều coi biển đảo là bộ phận, là lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc và biết bao người con đất Việt đã hy sinh để bảo vệ chủ quyền thiêng liêng. Đó là chân lý được kế thừa qua từng thời kỳ, giai đoạn lịch sử”, PGS-TS Nguyễn Văn Nhật, nhấn mạnh.

Hiện đại hóa tàu cá - nhiệm vụ trọng tâm để làm giàu từ biển.

Vùng biển Việt Nam án ngữ trên tuyến hàng hải huyết mạch thông thương giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương; giữa châu Âu, Trung Cận Đông với khu vực Đông Nam Á. Vùng biển Việt Nam còn đóng vai trò là chiếc cầu nối quan trọng để giao lưu kinh tế, hội nhập và hợp tác quốc tế giữa Việt Nam với khu vực châu Á - Thái Bình Dương và thế giới. Hơn thế, bước qua thế kỷ XXI, khi nguồn tài nguyên đất liền dần cạn kiệt, không gian sinh sống càng chật hẹp do dồn ép dân số, các quốc gia có tiềm lực đã và đang thực hiện chiến lược mở rộng “không gian sinh tồn” ra biển lớn. Vì thế, xét về những điều kiện hiện có, các vùng biển Việt Nam, đặc biệt là 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa dễ bị uy hiếp trở thành vùng tranh chấp. Điều này càng thể hiện rõ qua những hành động gây hấn của Trung Quốc trong thời gian qua. Chính vì điều này, mà trong chiến lược phát triển kinh tế biển, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra nhiệm vụ phải đưa Việt Nam trở thành một quốc gia thực sự giàu mạnh về kinh tế biển, để gắn với đó là công cuộc bảo vệ lãnh hải và hợp tác quốc tế.

Giáo dục chủ quyền từ phổ thông

Hiểu về biển đảo cũng như văn hóa biển đảo ngày càng trở nên cần thiết hơn đối với mỗi công dân Việt Nam. Trong 3 năm qua, thấy rõ tầm quan trọng của giáo dục chủ quyền biển đảo trong trường học, một số địa phương đã đưa chương trình dạy chủ quyền biển đảo vào trường học, trong đó Khánh Hòa là một trong những địa phương đi đầu. Bà Nguyễn Thị Kim Hoa, Hội Sử học tỉnh Khánh Hòa cho biết, hiện nay chương trình sách giao khoa lịch sử phổ thông còn rất tản mạn, rời rạc. Sau khi chương trình học về chủ quyền biển đảo tại Khánh Hòa có sự thay đổi, văn hóa biển đảo qua những tư liệu, hình ảnh sống động bằng nhiều chương trình học ngoại khóa đã đem đến cho học sinh những kiến thức thực tế hơn.

“Tất cả mọi người Việt Nam đều phải có kiến thức và kỹ năng kế thừa truyền thống yêu nước, yêu biển đảo quê hương; có bản lĩnh làm chủ, khai thác và thực thi chủ quyền đất nước. Nhưng trước hết phải nói đến là những học sinh trong trường phổ thông, những chủ nhân tương lai của đất nước. Do đó, giáo dục chủ quyền biển đảo cho học sinh từ trong trường phổ thông là một trong những biện pháp chiến lược”, bà Hoa khẳng định thêm.

Trong xu thế phát triển hiện nay, kinh tế biển đóng vai trò hết sức quan trọng của mỗi quốc gia. Đối với Việt Nam, diện tích mặt biển rộng hơn gấp 3 lần diện tích đất liền và có gần một nửa dân số sống dọc các vùng biển nên điều này trở nên cấp thiết hơn.

Giáo sư - Tiến sĩ Khoa học Trần Ngọc Thêm (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TPHCM) cho biết, văn hóa biển đảo là hệ thống giá trị do con người sáng tạo ra và tích lũy được trong quá trình tồn tại lấy biển là nguồn sống chính. Văn hóa biển hay văn hóa đại dương là một thành tố văn hóa phân loại theo điều kiện sinh thái, hình thành dưới tác động của môi trường biển lên cuộc sống và lao động của con người, lên các giá trị tinh thần và sức sản xuất vật chất của xã hội. Đối với Việt Nam, văn hóa biển đảo là vấn đề hết sức quan trọng, là gốc rễ cho sự phát triển. Văn hóa biển đảo Việt Nam là một phần văn hóa của dân tộc Việt Nam.

“Hiểu được văn hóa biển đảo giúp ta có cái nhìn tổng thể, ứng xử linh hoạt và có định hướng rõ ràng hơn trong chiến lược phát triển kinh tế biển, làm giàu từ biển trong tương lai. Nhưng để làm được điều này, những kiến thức về chủ quyền biển đảo và văn hóa biển đảo phải được tôi luyện cho các thế hệ trẻ ngay trong trường học phổ thông với những chương trình học thực tế, phù hợp hơn nữa”, GS-TSKH Trần Ngọc Thêm kiến nghị.

VĂN NGỌC

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bút Sài Gòn

Giao thông - Đô thị

Quy hoạch

Diện mạo “thủ phủ” thành phố phía Đông

Được quy hoạch là “thủ phủ” khu Đông, khu đô thị Trường Thọ sẽ trở thành trung tâm và điểm nhấn của thành phố (TP) Thủ Đức trong tương lai. Vậy, hiện trạng Trường Thọ như thế nào và quy hoạch khu đô thị tương lai ra sao?

Tin buồn