Giới hạn của xã hội hóa

Chưa bao giờ, ngành mầm non trong hệ thống giáo dục nước ta lại chịu nhiều điều tiếng như lúc này: từ chuyện “tát yêu” trẻ đến đỏ hồng má ở Trường Mầm non tư thục Sơn Ca (Hà Nội), đến những chuyện chẳng giống ai như kiểu dọa “luộc chín” hay “cắt tiết” nếu bé không nghe lời cô xảy ra ở nhiều địa phương… Nhưng đau lòng hơn cả vẫn là vụ bé Trân bị cô bảo mẫu dán băng keo đến ngạt thở, hiện mạng sống đang leo lắt như ngọn nến trước gió. Và lẽ nào nụ cười trẻ thơ đã vụt tắt trong cơn lốc “thương mại hóa” làm đảo lộn những chuẩn mực và giá trị sống?

Nhiều chuyên gia cho rằng lỗi chính của hệ thống vận hành là lỗi “con chip” giáo viên không có “bằng trung cấp sư phạm”, không có năng lực chuyên môn, không có phương pháp sư phạm, không có tình thương yêu trẻ vốn rất cần cho môi trường đặc biệt này.

Và để biến cái “không” thành “có” thì phải cần thêm những văn bản từ cấp Bộ GD-ĐT để hướng dẫn cụ thể công tác dạy dỗ, chăm sóc trẻ… Tức là phải có “chuẩn” giáo viên làm căn cứ cho các cơ sở giáo dục tuyển dụng. Tất cả những điều này đều đúng và cần phải làm ngay. Song thực tế cho thấy những quy định và chuẩn mực về giáo dục mầm non chúng ta đã có thừa và nếu có thêm nữa thì cũng… khó áp dụng trong thực tiễn dạy và học. Chẳng hạn đã có những quy định hết sức cụ thể trong mở trường lớp bậc mầm non: Đối với nhóm trẻ từ 3 – 6 tháng tuổi, tối thiểu 3-4 trẻ/người nuôi dạy trẻ và không quá 15 trẻ/nhóm; trẻ từ 7-12 tháng tuổi, tối thiểu 6-7 trẻ/người nuôi dạy trẻ và không quá 18 trẻ/nhóm… Đối với lớp mẫu giáo 30-45 em phải có ít nhất 2 giáo viên và 1 bảo mẫu. Bảo mẫu hay người nuôi dạy trẻ phải được bồi dưỡng chuyên môn theo chương trình của ngành giáo dục.

Thế nhưng – theo thừa nhận của chính những người soạn thảo và thực thi những quy định kể trên – nếu cứ theo “barem” này – thì sẽ không… còn tồn tại những nhóm trẻ và trường tư thục mầm non đúng nghĩa. Lý do? Đơn giản là không tuyển dụng đủ giáo viên có tài, có đức, có “bằng” chính quy. Và đâu là lời giải cho bài toán tối ưu về đáp ứng số lượng và chất lượng bậc học mầm non?

Trước tiên, điều cần khẳng định là chủ trương xã hội hóa bậc học mầm non đã tìm ra được “nghiệm” đầu là số lượng như TPHCM đã phát triển sâu rộng mạng lưới mầm non tư thục với 266 trường mầm non tư thục và hơn 735 nhóm lớp mầm non tư thục, nhóm trẻ gia đình với hơn 100.000 trẻ trong độ tuổi.

Đây là con số hết sức khích lệ trong điều kiện các hộ gia đình cùng chia sẻ gánh nặng ngân sách giáo dục với nhà nước. Nhưng “nghiệm” thứ 2 của bài toán – vấn đề chất lượng - xem ra còn khó tìm hơn nếu không nói là đành phải chép miệng truy cập mạng “botay.com”?! Thực chất, hệ thống các trường lớp, nhóm trẻ tư thục được thành lập chủ yếu đáp ứng nhu cầu các gia đình nghèo, thu nhập thấp.

Vì không có điều kiện tài chính, không đủ “mối quan hệ” để vào trường quốc tế hay trường công, họ đành gửi con ở các cơ sở mà bản thân ngành GD-ĐT cũng không hay biết sự tồn tại của chúng. Đơn cử như bà Trần Thị Kim Thanh, Trưởng phòng Giáo dục Mầm non, Sở GD-ĐT TPHCM đã thẳng thắn thừa nhận: “Với số lượng cán bộ chuyên trách của các phòng giáo dục (3-5 người), nếu chỉ thanh tra định kỳ thôi cũng không đủ sức. Về tiêu chuẩn giáo viên, lúc kiểm tra cấp phép thì đạt yêu cầu. Nhưng trong năm nhiều giáo viên nghỉ ngang, họ tuyển đại người không có trình độ thì không thể biết được”.

Rõ ràng, giải bài toán xã hội hóa ngành mầm non không đơn giản chút nào. Ở nhiều nước, ngành này được bao cấp, miễn phí hoàn toàn, còn chúng ta – do nhiều nguyên nhân – mới chỉ dám “phổ cập” trẻ từ 5 tuổi. Đây có lẽ chỉ là giải pháp tạm thời, về lâu dài cần sự “phổ cập” ngay từ các lớp mầm non – bước cải cách quan trọng nhất của quá trình cải cách hệ thống giáo dục. Và điều đáng nói nữa là một mình ngành giáo dục không thể tự giải quyết những vấn đề tồn tại trong ngành nếu không có sự tham gia trực tiếp của chính quyền các cấp.

Ở đây cần nói rõ một nghịch lý hiện hữu là các cơ sở giáo dục bao giờ cũng được ưu tiên… từ dưới lên trong bảng tổng sắp các hạng mục cần xây dựng. Đó là lối suy nghĩ và quy hoạch không thể chấp nhận được vì như đại văn hào V.Hugo từng nói “thêm một trường học là bớt đi một nhà tù”. Và bao giờ chúng ta mới có được điều mong mỏi của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng: “Trường ra trường, lớp ra lớp, thầy ra thầy, trò ra trò”?

BÍCH AN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

PGS-TS Vũ Hải Quân được Thủ tướng quyết định làm Giám đốc ĐH Quốc gia TPHCM

PGS-TS Vũ Hải Quân làm Giám đốc ĐH Quốc gia TPHCM

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc vừa ký quyết định bổ nhiệm PGS-TS Vũ Hải Quân, Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Thường trực ĐH Quốc gia TPHCM giữ chức Giám đốc ĐH Quốc gia TPHCM.

Hướng nghiệp - tuyển sinh

Giáo dục hội nhập

Văn hay chữ tốt

Trao giải “Văn hay chữ tốt” và “Lớn lên cùng sách”

Hội thi “Văn hay chữ tốt” cấp thành phố lần thứ 21 được tổ chức vào ngày 7-1 và hội thi “Lớn lên cùng sách” lần thứ 6 được tổ chức vào ngày 8-1 vừa qua đã khép lại thành công tại Lễ tổng kết trao giải sáng nay 15-1 tại TPHCM.

Giải thưởng võ trường toản

Giải thưởng Võ Trường Toản 2020: Những cống hiến trong sự nghiệp “trồng người”

Ghi nhận 4 trong số 50 gương nhà giáo là cán bộ, giáo viên được trao giải thưởng Võ Trường Toản 2020, chúng tôi nhận thấy các thầy cô là những giáo viên nhiệt huyết, say mê với nghề, có nhiều đóng góp trong công tác giáo dục, lan tỏa các sáng kiến hay về đổi mới phương pháp quản lý và tổ chức giảng dạy, được đồng nghiệp tin yêu, phụ huynh và học sinh kính trọng.

Học bổng nguyễn văn hưởng

Mong ước của người truyền lửa

Buổi sáng cuối tuần, các bác sĩ trẻ, sinh viên ngành y dược từng được nhận học bổng Nguyễn Văn Hưởng đã hẹn nhau đến thăm gia đình bác sĩ Tạ Trung Quấc, mạnh thường quân ủng hộ tài chính giúp sinh viên có hoàn cảnh khó khăn vượt khó vươn lên trong học tập, thực hiện ước mơ khoác áo blouse trắng, trong hơn 10 năm qua. 

Giải thưởng tôn đức thắng

Hun đúc ngọn lửa sáng tạo

“Nếu không có bà Bé Ba, chắc giờ này chúng tôi đã bỏ cuộc và phá sản”, ông Phạm Thành Lộc, Công ty cổ phần Nông nghiệp công nghệ cao Thanh Bình, bộc bạch trong lúc dẫn chúng tôi đi thăm những mô hình trồng khí canh đầy ắp rau xanh ở huyện Củ Chi, TPHCM. 

Diễn đàn Chống bệnh thành tích trong giáo dục