Kỷ niệm 65 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2-9

Hai cha con chung niềm vinh dự

Phó giáo sư, bác sĩ Nguyễn Gia Quyền (1923 – 1998) là một trong những người đặt nền móng cho ngành khoa học ướp thi hài còn mới mẻ ở Việt Nam. Với gần 20 năm gắn bó bằng cả tâm huyết và tài năng khoa học, ông đã trở thành một phần lịch sử không thể thiếu trong việc giữ gìn dài lâu thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh. Không chỉ thế, ông còn động viên con trai tham gia vào công việc cao cả và hy sinh thầm lặng này.

Tổ y tế đặc biệt cùng các chuyên gia Liên Xô tại Viện Nghiên cứu Lăng Lênin (Liên Xô). BS Nguyễn Gia Quyền đứng thứ 2 từ trái sang.

Chuyến đi lặng lẽ

Ngày 2-9-1967, Thiếu tá, BS Nguyễn Gia Quyền, Chủ nhiệm Khoa Giải phẫu bệnh lý Viện Quân y 108 cùng BS Lê Điều và BS Lê Ngọc Mẫn lên tàu sang Liên Xô học tập công nghệ ướp thi hài. Tại Mátxcơva, họ phải chạy đua với thời gian, tranh thủ từng phút để học tập. Vượt qua bao khó khăn, thử thách, 7 tháng sau, họ đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ: đảm đương được việc ướp giữ thi hài trong giai đoạn đầu từ 15 đến 20 ngày. Vì đây là nhiệm vụ tối mật mà Bộ Chính trị giao, nên trong suốt thời gian này, cả đơn vị lẫn gia đình BS Quyền chỉ biết là ông đi theo lệnh của cấp trên, chứ không ai biết ông đi làm gì.

Sau khi ở Liên Xô về, tháng 6-1968, tổ y tế đặc biệt được thành lập, gồm 6 người, do BS Nguyễn Gia Quyền làm tổ trưởng với trách nhiệm nặng nề: khẩn trương tiến hành công tác thực nghiệm ở công trình có tên gọi 75A và nghiên cứu khai thác kinh nghiệm y học cổ truyền trong việc giữ gìn thi hài của ông cha ta. Tháng 3-1969, BS Quyền được cử sang Liên Xô thông báo kết quả thí nghiệm và đề nghị bạn giúp đỡ một số vật tư quý hiếm phục vụ nhiệm vụ trọng đại. Từ thời gian này, không đêm nào ông không có mặt ở phòng thí nghiệm để cùng cả tổ đẩy nhanh tốc độ nghiên cứu với nỗi lo không thể nói thành lời.

Rồi “điều không thể đã trở thành có thể”, khi từ chiều 24-8-1969, Khoa Giải phẫu bệnh lý nhận lệnh báo động, 100% quân số trực 24/24 giờ. Tổ y tế đặc biệt bắt đầu tiến hành thí nghiệm lớn. BS Quyền chỉ đạo BS Sái Văn Thế vô trùng chiếc xe hồng thập tự mang biển số FH 1460 bằng hóa chất và cứ 3 tiếng một lần, gửi mẫu xét nghiệm đi, cho đến khi đáp ứng yêu cầu. Bà Nguyễn Thị Nhung, vợ BS Quyền kể lại: “Tuy chồng tôi không nói ra nhưng qua Đài Tiếng nói Việt Nam tôi cũng đoán được những gì sắp xảy ra với Bác. Nhà tôi được lệnh tập trung từ ngày 23-8-1969 đến khi xong tang lễ của Bác mới về nhà”.

Sáng 2-9-1969, diễn biến sức khỏe của Hồ Chủ tịch được thông báo đều đặn về 75A. BS Quyền hiểu rằng, giây phút đau thương của dân tộc đã đến, khi giọng nghẹn ngào của Thiếu tướng Trần Kinh Chi qua điện thoại: “Bác mất rồi!”. Ngay lập tức, BS Nguyễn Gia Quyền, BS Nguyễn Văn Châu, y sĩ Nguyễn Văn Hát lên chiếc xe FH 1460 đến Phủ Chủ tịch. Thấy đồng chí Trần Quốc Hoàn ra trước ngôi nhà sàn của Bác đón mọi người trong nước mắt, BS Quyền đã thay mặt anh em hứa “sẽ biến đau thương thành trách nhiệm”. Lúc này, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và đồng chí Vũ Kỳ đang đứng bên giường Bác, nước mắt đầm đìa. Cố nén xúc động, tổ y tế nhẹ nhàng đưa Bác ra xe. Ngồi bên Bác dọc đường về 75A, nước mắt của cả 3 người đều rưng rưng khi nhìn Người nằm đó, trong bộ đồ lụa màu gụ, thanh thản như đang ngủ. Không một phút nghỉ ngơi, ngay sau đó, BS Quyền phải trực tiếp cùng các chuyên gia Liên Xô làm công tác y tế cho Bác. 21 giờ, các chuyên gia bước khỏi phòng đặc biệt, ông vẫn cùng Tổ y tế đặc biệt tiếp tục hoàn tất công việc còn lại đến quá nửa đêm, chuẩn bị cho ngày tang lễ…

“Hồi đó, anh Quyền làm việc chỉ cách nhà chừng 100m, thế mà gần 1 tháng mới về nhà. Vì quá xúc động nên anh lặng lẽ, buồn đau hơn bao giờ…”, bà Nhung - vợ ông nhớ lại.

Giữ yên giấc ngủ cho Người

Suốt 6 năm chiến tranh, cả 6 lần di chuyển thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh lên Đá Chông và từ Đá Chông về Hà Nội, là 6 lần BS Quyền một mình ngồi trong xe với thi hài Người. Trời đã lạnh, trong xe càng lạnh hơn nhiều, bởi xếp đầy những khối nước đá thay cho máy điều hòa nhiệt độ. Hơn nữa, xe đóng kín nên rất ngột ngạt. Vậy mà ông ngồi đó cả đêm, trên chặng đường dài gần 100km. Có lần, một chuyên gia Nga muốn lên xe ngồi cùng BS Quyền, nhưng chỉ được một đoạn là phải xuống, vì quá ngột ngạt và lạnh. Lần di chuyển vào tháng 8-1971, ngồi trong xe chở thi hài Bác, BS Quyền đã bị nhiễm lạnh. Nghe giọng nói của ông qua điện thoại lập bập, rời rạc, đồng chí Phùng Thế Tài phải cho đoàn xe dừng lại nghỉ lấy sức.

Vấn đề xử lý nấm mốc khi bảo quản thi hài của Bác cũng là một vấn đề được BS Quyền và các đồng nghiệp Việt Nam của mình xử lý thành công vì Liên Xô là nước ôn đới, nên nước bạn không có nhiều kinh nghiệm trong vấn đề này. Là người tham gia thành lập Viện 69 (Viện Nghiên cứu khoa học giữ gìn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh) và là Viện trưởng đầu tiên, là Phó Giáo sư, Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh cho đến khi lâm bệnh, BS Quyền đã cùng các đồng nghiệp đặt nền móng cho việc giữ gìn lâu dài thi hài của Người.

Không chỉ hy sinh trọn cuộc đời cho sự nghiệp gìn giữ thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh, BS Quyền còn động viên con trai cùng tham gia công việc hy sinh thầm lặng này. Năm 1978, anh Nguyễn Gia Bình đỗ thủ khoa Học viện Quân y, được đặc cách phong hàm Trung úy. Hoàn toàn có thể trở thành giảng viên học viện hoặc về một bệnh viện lớn, nhưng anh đã nghe lời cha, về Viện 69 để nghiên cứu khoa học, phục vụ việc gìn giữ lâu dài thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh. Hơn ai hết, anh hiểu được nỗi đau đáu của người cha, rằng ngành khoa học mới mẻ này ở Việt Nam rất cần những nhà khoa học có khả năng, để khám phá và sáng tạo. Lựa chọn của BS Quyền hoàn toàn đúng và ông có thể tự hào về con trai, khi năm 2000, anh Bình cùng với cha mình và các đồng nghiệp vinh dự được nhận Giải thưởng Nhà nước vì đã tham gia công trình nghiên cứu khoa học “Khoa học công nghệ trực tiếp đảm bảo cho nhiệm vụ gìn giữ an toàn, tin cậy, lâu dài thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh”.

Mặc dù thế, Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Gia Bình nay là Chủ nhiệm Khoa Sinh hóa Viện Quân y 108 luôn khiêm tốn: “Tổ y tế đặc biệt - thế hệ đầu tiên, mới là những con người vĩ đại, khi họ đã biến từ không thành có, đặt nền móng cho khoa học ướp xác ở Việt Nam. Còn những người như chúng tôi, chỉ may mắn được “đứng trên vai người khổng lồ”, khi là những người kiểm tra lại thành quả của người đi trước. Những năm đất nước chiến tranh, dù gặp vô vàn gian khó về thông tin, cơ sở vật chất, hóa chất, dụng cụ… nhưng Tổ y tế đặc biệt vẫn làm chủ được khoa học kỹ thuật, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao”.

Thanh Hằng - Thu Hà

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bí thư Thành ủy TPHCM Nguyễn Văn Nên: Việc liên quan đến người dân phải bàn với dân

Bí thư Thành ủy TPHCM Nguyễn Văn Nên: Việc liên quan đến người dân phải bàn với dân

Làm việc với Ban Thường vụ Quận ủy quận 3, đồng chí Nguyễn Văn Nên, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy TPHCM, ấn tượng với kết quả vận động người dân hiến đất mở rộng hẻm. Theo đồng chí, kết quả này không phải tự nhiên có được, mà từ cách vận động hiệu quả để dân hiểu và thực hiện. Đây cũng là bài học quan trọng, đặt người dân làm trung tâm và làm việc gì có liên quan đến người dân thì phải bàn bạc với người dân để tạo sự đồng thuận cao nhất trong dân.

Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Quận 9: Đảng bộ phường Trường Thạnh giành giải Nhất hội thi Tuyên truyền về học tập và làm theo gương Bác

Kết quả chung cuộc, Đảng bộ phường Trường Thạnh xuất sắc giành giải Nhất hội thi. Giải Nhì thuộc về Đảng bộ Trường Tiểu học - THCS - THPT Ngô Thời Nhiệm. Đảng bộ phường Hiệp Phú giành giải Ba. Ngoài ra Ban Tổ chức còn trao 3 giải khuyến khích và 3 giải phụ khác cho các đội thi.

Xây dựng Đảng

Văn hóa chưa được quan tâm tương xứng

"Văn hóa là nền tảng tinh thần xã hội; văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy kinh tế phát triển”... thật sâu sắc và đúng đắn, nhưng vì sao văn hóa vẫn chưa được quan tâm tương xứng với kinh tế, chính trị?

Việt Nam và Thế giới

Khai mạc Hội chợ và Hội nghị thượng đỉnh thương mại - đầu tư Trung Quốc - ASEAN

Nhận lời mời của Chính phủ nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, ngày 27-11, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc dự lễ khai mạc Hội chợ và Hội nghị thượng đỉnh thương mại - đầu tư Trung Quốc - ASEAN (CAEXPO và CABIS) lần thứ 17 tổ chức tại Nam Ninh, Quảng Tây, Trung Quốc với hình thức ghi hình ngoại tuyến.

Vững lòng biển đảo

Tặng Nhà “Câu lạc bộ thủy thủ” cho Hải đội 512, Vùng 5 Hải quân

Nhân kỷ niệm 45 năm ngày thành lập Vùng 5 Hải quân (26-10-1975 – 26-10-2020), từ ngày 26-10 đến 29-10, đoàn công tác của Đảng bộ Khối cơ sở Bộ Công thương tại TPHCM do Phó Bí thư Đảng ủy Khối cơ sở Bộ Công thương tại TPHCM Nguyễn Thành Thơ làm trưởng đoàn đã đến thăm, động viên, cán bộ, chiến sĩ Vùng 5 Hải quân.

Nhân sự

Cải cách hành chính

ĐẠI HỘI ĐẢNG CÁC CẤP