Ngân hàng Thế giới (WB) đã từng cảnh báo: “Biến đổi khí hậu, trái đất ấm lên, nước biển dâng cao sẽ nhấn chìm nhiều vùng trên thế giới. Việt Nam là một trong 5 nước bị ảnh hưởng nghiêm trọng...!”.
Trước sự cảnh báo trên, không ít ý kiến cho rằng cảnh báo trên chắc gì đã đúng. Và đó là chuyện còn lâu mới xảy ra! Chưa xảy ra nên chưa vội lo! Nhưng thực tế diễn biến ngược lại, hậu quả ngay trước mắt ảnh hưởng đến sản xuất và sinh hoạt của người dân. Mùa hè năm nay nhiều vùng ở đồng bằng sông Cửu Long nước biển xâm nhập sâu vào đất liền đến 70km, ảnh hưởng đến vụ hè-thu. Nhiều khu dân cư ven biển thiếu nước ngọt để sinh hoạt. Có nơi phải mua đến 100.000 đồng/m3, ảnh hưởng không ít đến đời sống, nhất là tầng lớp dân nghèo.
Biến đổi khí hậu đã tác động mạnh mẽ đến Việt Nam: lũ ngày càng lớn, bão mạnh và nhiều hơn, hạn hán nghiêm trọng hơn, tố lốc nguy hiểm hơn. Riêng về mực nước biển, theo đánh giá mới nhất của Bộ Tài nguyên - Môi trường, trong vòng 50 năm qua, đối với vùng đồng bằng sông Cửu Long mực nước biển đã tăng khoảng 12cm, ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân và sản xuất của vựa lúa lớn nhất nước.
Để đối phó, vấn đề cấp bách đặt ra là phải quy hoạch tổng thể thủy lợi đồng bằng sông Cửu Long bao gồm cả đê biển. Trong cuộc họp lấy ý kiến xây dựng Dự án quy hoạch tổng thể thủy lợi đồng bằng sông Cửu Long trong điều kiện biến đổi khí hậu - nước biển dâng cao do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức ngày 16-5 tại TPHCM, các chuyên gia đều nhất trí đây là công tác quan trọng, cấp bách và là quy hoạch nền tảng không cần phải đợi các quy hoạch khác. Các chuyên gia cũng chỉ ra những hạn chế của các dự án phát triển thủy lợi ở đồng bằng sông Cửu Long trong những thập niên trước đây, thường chỉ thiên về phục vụ cây lúa.
Khắc phục hạn chế trên, quy hoạch tổng thể thủy lợi đồng bằng sông Cửu Long lần này phải là quy hoạch hoàn chỉnh cho toàn vùng và phải là hệ thống đa mục tiêu phục vụ cho cả sản xuất và dân sinh; phải hài hòa giữa mùa lũ và mùa nước kiệt (mùa khô); giữa nước ngọt (phục vụ cây lúa) với nước mặn, nước lợ (để nuôi các loài thủy sản); quản lý bền vững môi trường, giảm nhẹ thiên tai, lợi dụng được nguồn lợi từ mùa lũ như phù sa, thủy sản, vệ sinh đồng ruộng (diệt sâu rầy, chuột...).
Hệ thống thủy lợi hoàn chỉnh, đa mục tiêu sẽ là điều kiện để phát triển bền vững vựa lúa, vựa trái cây, vựa tôm cá lớn nhất nước.
L.MINH
