TPHCM và Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam vừa khánh thành 2 phòng trưng bày “Văn hóa Óc Eo” và “Văn hóa Chămpa” tại Bảo tàng lịch sử Việt Nam TPHCM, số 2 Nguyễn Bỉnh Khiêm quận 1. Đây là dự án “Phát huy di sản bảo tàng Việt Nam” (FSP), do Chính phủ Cộng hòa Pháp hợp tác với Chính phủ CHXHCN Việt Nam thực hiện.
Mục tiêu của dự án là nâng cấp trưng bày, thiết lập những cơ sở để hình thành một phong cách bảo tàng học hiện đại theo chuẩn quốc tế, tư vấn và thẩm định về việc hiện đại hóa các trang thiết bị kỹ thuật, trưng bày, phục chế hiện vật...
Tại Bảo tàng Lịch sử, các chuyên gia Pháp đã hỗ trợ việc nghiên cứu, tư vấn lộ trình tham quan và hỗ trợ thực hiện trưng bày hoàn chỉnh phòng “Văn hóa Óc Eo”, giúp đỡ tư vấn phòng “Văn hóa Chămpa” trở thành 2 phòng kiểu mẫu cho toàn bộ dự án hiện đại hóa bảo tàng, thiết lập một xưởng phục chế hiện vật.
Một góc phòng trưng bày mẫu về Văn hóa Chămpa.
Ngoài việc hoàn chỉnh 2 phòng trưng bày mẫu, dịp này Bảo tàng Lịch sử còn thành lập được 1 xưởng phục chế với trang thiết bị, phương tiện hiện đại để dễ bảo quản hiện vật chất liệu đá, 1 phòng thí nghiệm làm nhiệm vụ bảo quản hiện vật chất liệu kim loại.
Để làm được 2 phòng trưng bày mẫu, bảo tàng đã phải tháo gỡ và di dời gần 500 hiện vật và các trang thiết bị cũ, cải tạo toàn bộ nội thất thành không gian mới; gia cố hệ thống sàn; hệ thống ánh sáng chuyên dùng.
Tất cả nhằm gia tăng sức hấp dẫn của các tác phẩm nghệ thuật và phát huy giá trị di sản văn hóa nói chung, đồng thời nhằm bảo vệ hữu hiệu nhiều hiện vật quý hiếm của 2 phòng mẫu.
Hai phòng trưng bày mẫu bắt đầu trưng bày 439 hiện vật nghệ thuật và điêu khắc (bằng vàng, bạc, đồng, đá quý, đá bán quý, gốm gỗ, sa thạch…) là một trong những điểm mạnh nhằm thu hút đông khách tham quan đến Bảo tàng Lịch sử.
Phòng trưng bày về “Văn hóa Óc Eo” (tỉnh An Giang) và thời kỳ hậu Óc Eo (chủ yếu ở thế kỷ I – VII) tập hợp các hiện vật được tìm thấy ở đồng bằng sông Cửu Long, là minh chứng cho quan hệ giao thương chặt chẽ đã được thiết lập ở thời kỳ này giữa đồng bằng sông Cửu Long và Ấn Độ.
Bộ sưu tập điêu khắc và hiện vật Chămpa của Bảo tàng Lịch sử hiện là một trong những bộ sưu tập đầy đủ nhất trên thế giới, bên cạnh các bộ sưu tập của Bảo tàng Điêu khắc Chăm- Đà Nẵng và Bảo tàng Lịch sử Việt Nam tại Hà Nội.
Bộ sưu tập này có rất nhiều hiện vật bằng đồng cổ (thế kỷ VII- VIII) nhưng vẫn thể hiện cái nhìn tổng quan về nghệ thuật Chăm độc đáo cho đến thế kỷ XV.
Việc khánh thành 2 phòng trưng bày mẫu là kết quả của mối quan hệ hợp tác trong lĩnh vực bảo tàng kéo dài từ năm 2005 đến nay giữa hai Chính phủ Pháp và Việt Nam.
Các hiện vật được bảo quản tại đây, trong đó có một số hiện vật lần đầu tiên được giới thiệu ra trước công chúng, được trưng bày theo một thiết kế có sự kết hợp toàn bộ các khía cạnh của ngành bảo tàng học hiện đại (lựa chọn hiện vật, thiết kế trưng bày, ánh sáng, đồ họa).
Tuy nhiên, cách trưng bày mới, hiện đại này vẫn tôn trọng kiến trúc nguyên gốc của tòa nhà bảo tàng nên giữ được nét đẹp cổ kính riêng có và có sức hấp dẫn riêng. Trong khuôn khổ hợp tác này, Pháp còn hỗ trợ tài chính cho bảo tàng thông qua việc mua sắm các thiết bị trưng bày, đồng thời mời chuyên gia của Bảo tàng nghệ thuật châu Á Guimet và chuyên gia phục chế của Trường Viễn đông Bác cổ sang tư vấn.
Mối quan hệ hợp tác này nằm trong khuôn khổ của một dự án lớn hơn, trong đó Pháp giúp hiện đại hóa 5 bảo tàng tại Việt Nam: Bảo tàng Dân tộc học; Bảo tàng Đắc Lắc; Bảo tàng Điêu khắc Chăm- Đà Nẵng, Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh và Bảo tàng Lịch sử Việt Nam TPHCM, nhằm phát huy di sản lịch sử văn hóa và giúp các bảo tàng trở thành những công cụ giáo dục và phát triển hiệu quả.
NGUYÊN CHƯƠNG
