Khi Ngân hàng Thế giới chống tham nhũng!

Ngân hàng Thế giới (WB) vừa công bố một bản báo cáo về sự “trong sạch” của mình. Nhiều trường hợp lừa đảo và hối lộ đã được tiết lộ, liên quan đến nhân viên của tổ chức này và những kẻ nhận được sự tài trợ của WB.

Quyết tâm làm trong sạch WB

Trong các cơ quan quốc tế, những việc không hay thường được… xử lý nội bộ với nhau. Nhưng WB không thuộc loại này. Trên website của Sở Thanh lọc cơ cấu – Institutional Integrity Department (INT), người ta nhìn thấy những bức ảnh về những con đường nông thôn do WB tài trợ, 30% đều quá chật hẹp. Một căn nhà tồi tàn chất chứa đầy trẻ con, bởi vì ngôi trường do tổ chức này bỏ tiền ra xây dựng đã bị các quan chức địa phương trưng dụng làm nhà kho chứa củ hành! Đầu tháng 2-2007, INT công bố báo cáo đầu tiên về sự trong sạch của WB, kể từ năm 2005, trong đó nói đến vô số chuyện hối lộ, lừa đảo và đủ loại mưu mô để ăn chặn công quỹ.

Cầu Victor Bottini tại Indonesia do WB giúp xây dựng.

Trong khoảng thời gian 2 năm truy tìm để đưa ra bản báo cáo này, INT đã điều tra sâu rộng về 236 trường hợp tham nhũng trong các dự án của ngân hàng. 71 vụ đã có kết quả chính thức, 58 tổ chức và 54 nhân vật bị xóa tên trong danh sách được nhận tiền tài trợ của WB.

Trong số đó, có những con “cá gộc” như chi nhánh Engineering & Consulting của tập đoàn Thales (Pháp), bị cấm vận 1 năm. Các nhà điều tra cũng truy cả các “đồng nghiệp” của mình, xét xử 92 cáo giác lừa đảo và hối lộ nhắm vào các quan chức của chính WB. 33 vụ được xác minh “đúng người đúng tội”. Một số khai man thuế thu nhập, số khác khai man chi phí.

Không chỉ sử dụng cụm từ ung thư tham nhũng, do ông James Wolfensohn nói đến vào năm 1996, khi còn là chủ tịch WB, bản báo cáo còn cho biết: Người ta đã từng cảm thấy lừa đảo hiện diện khắp nơi, nhưng vẫn còn chưa biết rõ “tầm vóc” của nó!

10% số tiền cho vay... không bao giờ trở lại!

Bởi vì nếu lừa đảo có vẻ hiếm hoi trong giới quan chức ngân hàng thì lại quá phổ biến trong các dự án cho vay. Chẳng hạn, thường là vấn đề gọi thầu cho việc xây dựng một con đường hay mua một xe ủi đất. Ngân hàng cung cấp tiền, nhưng chính Chính phủ vay nợ lại chỉ định kẻ nhận thầu.

Trong bản nghiên cứu công bố năm 2005, Nathaniel Hobbs, chuyên khoa chính trị học, đã chứng minh rằng thị trường cung ứng thường là bịp bợm. Ông nghiên cứu 90 hợp đồng của WB, với tổng trị giá 90 triệu USD, ký kết với các công ty thuộc hơn 20 quốc gia. Mỗi hợp đồng như thế, chính quyền địa phương đều tìm cách “chấm mút” thông thường từ 10% - 15%!

WB đã từng nêu khẩu hiệu không bao giờ tha thứ cho nạn tham nhũng trong các dự án cho vay, và theo ông Chủ tịch Paul Wolfowitz “phải bảo vệ từng đồng dollar một”. Nhưng, bởi vì hàng năm WB phải tài trợ cho khoảng 45.000 dự án, chuyện canh gác từng đồng xu sẽ phải tốn… rất nhiều tiền! Và người ta sẽ chăm chú vào những đồng tiền này… nhiều hơn những đồng tiền khác. Bản báo cáo về sự trong sạch nói đến khái niệm chọn lựa.

Các vụ việc liên quan đến nhân viên của WB lại càng được xử lý nghiệt ngã hơn, vì chúng gắn liền với uy tín của tổ chức. Bởi thế những việc có liên can đến Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa kỳ (USAID) hay Sở Phát triển Anh quốc, đều được truy không chậm trễ. Việc trừng phạt cơ quan Đức Lahmeyer International trong 7 năm vì tội hối lộ một quan chức của Lesotho, là một đòn cảnh cáo.

Nhưng, theo Nathaniel Hobbs, hoạt động của WB còn bị giới hạn bởi mối lo “đụng chạm” và ước muốn “tiếp tục công việc” của mình. Không thể tấn công cái ác đến… tận gốc, vì có thể làm cho các nước nghèo vốn có chân trong Hội đồng điều hành ngân hàng, và cũng là “khách hàng” trở mặt… tẩy chay! Vấn đề trở nên “nhạy cảm” nên không thể tiến hành triệt để được.

Dù sao ông Paul Wolfowitz vẫn tự hào dám thanh trừng mạnh tay hơn những người tiền nhiệm của mình bằng cách thay đổi các đối tượng cho vay lớn. Hơn nữa, ngân sách của INT (dù chỉ còn giới hạn ở 15 triệu USD) đã tăng lên gấp 3 lần so với năm 2000.

Và bà Suzanne Rich Folsom mới được ông Wolfowitz bổ nhiệm cầm đầu cơ quan này, có quyết tâm “chống tham nhũng” cao hơn các vị tiền nhiệm. Nhưng bà có thể tin tưởng được nhân viên của chính mình? Bởi khi vừa được bổ nhiệm, bà đã bị họ chỉ trích dữ dội. Dù sao, một cơ quan chuyên sục sạo vào chuyện tiền bạc của kẻ khác vẫn luôn bị thiên hạ chẳng bao giờ hoan nghênh.

Nhiều cộng tác viên của WB đã chậm trễ kéo chuông báo động trên các dự án mà họ giám sát, sợ rằng sẽ gây rối loạn cho các chính phủ liên can, hay bị cấp trên mình cách chức! Dù sao, những kẻ bép xép chuyện riêng tư người khác đã xuất hiện ngày càng nhiều hơn. Gần 30% các vụ án đều do thông tin cung cấp của chính nhân viên INT.

Bị áp lực từ chức vì chỉ tập trung chống tham nhũng!

Sau hai năm nhậm chức chủ tịch WB, ông Paul Wolfowitz đang đứng trước sức ép buộc phải từ chức. Hiện đang diễn ra các tranh luận gay gắt về vai trò của ông chủ WB sau khi Hiệp hội Phát triển Quốc tế (IDA), một tổ chức trực thuộc WB phụ trách tài trợ cho các nước nghèo nhất thế giới, cáo buộc ông đã làm quá ít để giúp đỡ các nước nghèo.

Theo những tố cáo từ trong nội bộ WB, ông Wolfowitz thiếu một tầm nhìn chiến lược và dành quá nhiều sức lực vào chiến dịch chống tham nhũng tại các dự án do WB tài trợ. Theo các nhà ngoại giao, chống tham nhũng trong WB là cần thiết nhưng không nên bỏ rơi các mục tiêu khác.

Những người ủng hộ chống đói nghèo cáo buộc ông xao lãng mục tiêu truyền thống của WB là đẩy mạnh giáo dục và chăm sóc y tế. Theo tiết lộ của hãng tin Fox News, trong cuộc họp ban giám đốc của WB vào tháng 1-2007, ông Wolfowitz đã không đưa ra được những mục tiêu ưu tiên rõ ràng của WB. Đại diện của Pháp và Thụy Sĩ phản đối cách làm việc này.

Trung Quốc và Canada thì cho rằng không thể thảo luận ngân sách của WB nếu không có một chiến lược ưu tiên rõ ràng. Trước đó, các nước Anh, Pháp và Đức bày tỏ lo ngại chiến dịch chống tham nhũng của ông tại WB đã làm nảy sinh thêm nhiều điều kiện khó khăn trong việc giúp các dự án phát triển tại những nước nghèo. 

ĐINH CÔNG THÀNH – H.Q. (Theo CNA)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Tính đến 18 giờ ngày 25-10-2020 đã có 43.027.427 ca xác nhận mắc Covid-19, có 1.156.011 ca tử vong trên thế giới (Mỹ: 8.829.951 ca mắc, 230.085 tử vong; Ấn Độ: 7.866.740 ca mắc, 118.593ca tử vong; Brazil: 5.381.224 ca mắc, 156.926 ca tử vong; Nga: 1.513.877 ca mắc, 26.050 ca tử vong). Tại Việt Nam, có 1.168 trường hợp mắc bệnh, trong đó có 1.057 ca đã được chữa khỏi, 35 ca tử vong.

Chuyện đó đây

Gian nan tìm việc xứ người

Chuyên viên phân tích dữ liệu (Data scientist) đang là nghề đắt giá của thế giới. Liên Rand (ảnh), người gốc Việt làm ngành này tại Phần Lan, chia sẻ: “Cạnh tranh khi xin việc vẫn rất khốc liệt.”

Chính trường thế giới

Thách thức lớn của tân Tổng thống Colombia

Với 54% số phiếu ủng hộ, luật sư chuyên về lĩnh vực kinh tế Ivan Duque, 42 tuổi, thuộc đảng Trung tâm Dân chủ (CD), đã trở thành tân Tổng thống Colombia và được giới quan sát đánh giá là sẽ mang lại làn gió mới trong 4 năm tới.