Sản xuất và tiêu thụ cá tra, ba sa ở ĐBSCL

Không nên quy hoạch chạy theo sản lượng

Ngày 19-9, tại Cần Thơ, Bộ Thủy sản tổ chức hội thảo “Quy hoạch sản xuất và tiêu thụ cá tra, ba sa vùng ĐBSCL đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020”. Nhiều đại biểu lo ngại, tình trạng ào ạt chạy theo số lượng mà không quan tâm nâng cao giá trị sản phẩm, bỏ qua những tác động xấu đến môi trường... sẽ dẫn đến phá sản ngành sản xuất mũi nhọn này trong thời gian không xa.

Quá tải sông Tiền, sông Hậu

Tiềm năng nuôi cá ba sa ở ĐBSCL là rất lớn nhưng Nhà nước vẫn chưa có chiến lược đầu tư bài bản.

Từ trước đến nay chưa có quy hoạch tổng thể nào cho nghề nuôi và chế biến cá tra, ba sa ở ĐBSCL. Các địa phương không thể kiểm soát nỗi phong trào nuôi cá trong dân. Cho nên, ĐBSCL cần có quy hoạch chung cho ngành sản xuất này phát triển bền vững.

Theo trình bày của Phân viện Quy hoạch thủy sản phía Nam (Bộ Thủy sản): Mục tiêu đến năm 2010, ĐBSCL có 10.200 ha nuôi cá tra, ba sa và sẽ tăng lên 16.000 ha vào năm 2020.

Về sản lượng, phương án được cho là phù hợp nhất (dựa trên tốc độ phát triển nghề nuôi cá tra, ba sa và dự báo các điều kiện tương đối ổn định trong thời gian tới) là 863.000 tấn vào năm 2010 và 1.915.885 tấn vào năm 2020.

Giá trị sản lượng năm 2010 là 12.112 tỷ đồng, giá trị xuất khẩu năm 2010 là 600 triệu USD. Đến năm 2020, giá trị sản lượng lên tới 34.572 tỷ đồng, xuất khẩu đạt 1,2 tỷ USD... Tổng vốn đầu tư dự án hơn 6.000 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách chỉ chiếm 2,3%, còn lại là vốn tự có và vốn vay...

Nhiều đại biểu cho rằng diện tích quy hoạch này rất lớn, môi trường sẽ không thể chịu đựng nổi và bị hủy hoại chính từ nghề nuôi cá chứ chưa nói đến chất thải công nghiệp, đô thị. Ông Trần Văn Thạnh, Giám đốc Sở Thủy sản An Giang, cho rằng: Hiện tại chưa có một nghiên cứu nào về sức chịu đựng của 2 dòng sông Tiền và sông Hậu. Trong khi đó, nghề nuôi cá tra, ba sa ở ĐBSCL chủ yếu dựa vào 2 dòng sông này. Sự phát triển ồ ạt không kiểm soát nổi mấy năm qua, đã khiến môi trường bị ảnh hưởng đến mức báo động.

Ông Trần Văn Trọng, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu thủy sản 2, phản ánh: Quy hoạch này chưa quan tâm tới những tác động môi trường mà ngành sản xuất cá tra, ba sa gây ra. Tới giờ này, chúng ta không hề biết giới hạn chịu đựng tối đa của sông Tiền, sông Hậu là bao nhiêu để có thể quy hoạch, định hướng phát triển hợp lý. Chúng tôi đang xây dựng đề cương sức tải sinh học (khả năng làm sạch, pha loãng) của sông Mê kông, nhưng phải 2-3 năm nữa mới hoàn thành!

Không đồng tình với con số 16.000 ha nuôi cá tra, ba sa đến năm 2020, TS. Trần Thanh Phương, Trưởng khoa thủy sản, Trường đại học Cần Thơ, khẳng định: 1 ha nuôi tôm tiêu thụ khoảng 7,5 tấn thức ăn/vụ, trong khi đó 1 ha nuôi cá (sản lượng 300-400 tấn/ha) cần lượng thức ăn 450-600 tấn. Do vậy, lượng thức ăn cho 16.000 ha cá tương đương với 960.000 ha tôm. Lượng chất thải xả ra môi trường là rất lớn, không thể xem nhẹ được.

Thả nổi chất lượng con giống, thức ăn

Vấn đề mấu chốt góp phần quyết định thành công của nghề nuôi cá tra, ba sa chính là chất lượng con giống. Hiện nay, các địa phương không kiểm soát được vấn đề này. Đại diện sở thủy sản An Giang cho rằng, chính việc mở rộng xã hội hóa việc sản xuất giống mà nhà nước buông lỏng quản lý dẫn tới cạnh tranh không lành mạnh giữa các cơ sở tư nhân, làm ăn gian dối, gây thiệt hại cả ngành sản xuất. Viện nghiên cứu thủy sản 2 đề nghị, phải xây dựng chương trình chọn, sản xuất giống cá tra, ba sa mới đáp ứng nhu cầu phát triển trong thời gian tới.

Theo Phó Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh Đồng Tháp Dương Nghĩa Quốc, ngành nông nghiệp không quản lý được giống bố mẹ dẫn đến tỷ lệ hao hụt hàng năm tăng cao. TS. Nguyễn Thanh Phương cảnh báo: Con giống cá tra, ba sa đang có sự thoái hóa. Về vấn đề này, vua nuôi cá tra ở Thốt Nốt-Cần Thơ Nguyễn Văn Viễn với sản lượng 7.000-8.000 tấn/năm phản ánh: Bộ Thủy sản phải có quy định kiểm tra, quản lý nguồn giống bố mẹ, chất lượng con giống.

Hiện tại, không ít trại giống tư nhân vì lợi nhuận mà kích thích dục tố cho cá đẻ nhiều, chế độ nuôi vỗ không hợp lý làm cho con giống kém chất lượng dẫn đến tình trạng cá chết hàng loạt vì bệnh vàng da. Vụ vừa rồi, huyện Thốt Nốt chết hàng ngàn tấn.

Nguồn thức ăn đáp ứng nhu cầu nuôi cũng bộc lộ nhiều bất cập. Nhiều người lo ngại, thức ăn chiếm 80% giá thành sản xuất. Thức ăn tự chế rất có hại đối với môi trường. Nhiều người nuôi thắc mắc, tới giờ vẫn chưa xác định loại thức ăn công nghiệp nào hiệu quả nhất. Hiện tại 60% nguyên liệu chế biến thức ăn phải nhập khẩu. Trong đó: bột thịt, bã đậu nành phải nhập khẩu 100%. Do vậy, nếu tăng sản lượng quá lớn thì nguồn thức ăn có đáp ứng?

Nhiều nhà khoa học, doanh nghiệp và người nuôi cá yêu cầu, không nên quy hoạch chạy theo số lượng, sản lượng xuất khẩu mà tập trung nâng cao giá trị sản phẩm, hiệu quả và bền vững. Thực tế, những năm đầu xuất khẩu giá cá phi lê đạt 4-5 USD/kg. Nhưng khi sản lượng cá tăng mạnh thì giá xuất khẩu hạ xuống còn 2-3 USD/kg. Trong 9 năm xuất khẩu cá tra, ba sa đã xảy ra 8 lượt giá cá biến động thất thường. Khi thừa hàng thì nhiều doanh nghiệp cho rằng do chất lượng cá không đạt, mua giá bèo. Rồi khi giá cá nhích lên thì đến lượt nông dân làm eo, làm sách.

BÌNH ĐẠI

 Bà Nguyễn Thị Hồng Minh – Thứ trưởng Bộ Thủy sản:

Quy hoạch sản xuất và tiêu thụ cá tra, ba sa cho ĐBSCL là rất cần thiết để có những giải pháp cụ thể phát triển bền vững, hạn chế tối đa những tác động xấu. Nhưng không phải vì thế mà nóng vội. T

rước mắt, các địa phương nâng cao chất lượng quy hoạch và thực hiện quy hoạch theo định hướng phát triển vùng. Nhà nước gia tăng đầu tư khoa học công nghệ, khuyến ngư, bảo vệ nguồn gien cá tự nhiên, tập huấn kỹ thuật cho nông dân; hỗ trợ quảng bá, tiếp thị phát triển thị trường. Doanh nghiệp và nông dân phải cải thiện mối quan hệ trên cơ sở cộng đồng trách nhiệm cùng có lợi.

 

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Sản xuất linh kiện điện tử tại Công ty CP Bóng đèn Điện Quang. Ảnh: CAO THĂNG

TPHCM thúc đẩy phục hồi kinh tế

Tính đến thời điểm này, TPHCM đã cấp phép kinh doanh cho gần 30.000 doanh nghiệp (DN) với tổng vốn đăng ký 667.000 tỷ đồng. Nếu so với cùng kỳ năm 2019, số giấy phép giảm 7,5%, nhưng ngược lại tăng 34,7% vốn đăng ký. 

Ngân hàng - Chứng khoán

Thị trường

Đường dài của gạo Việt

Vài năm gần đây, gạo Việt Nam không chỉ có giá bán cao hơn trước mà còn từng bước khẳng định được uy tín, thương hiệu. Tuy nhiên, để có thị trường xuất khẩu ổn định, cần có chiến lược đường dài để hạt gạo trở thành “hạt vàng”.

Địa ốc

Xung lực khiến giá bất động sản thành phố Thủ Đức tăng mạnh

Thành phố Thủ Đức đang được đầu tư về hạ tầng, dịch vụ, TPHCM cũng sẽ chuyển hướng về đây những lĩnh vực công nghệ cao, mang tính thân thiện môi trường, do đó tiềm năng phát triển sẽ là rất lớn. Do đó, đây là lực đẩy để bất động sản tại khu Đông TPHCM tiếp tục tăng trưởng.

Nông nghiệp

Đường dài của gạo Việt

Vài năm gần đây, gạo Việt Nam không chỉ có giá bán cao hơn trước mà còn từng bước khẳng định được uy tín, thương hiệu. Tuy nhiên, để có thị trường xuất khẩu ổn định, cần có chiến lược đường dài để hạt gạo trở thành “hạt vàng”.

Đầu tư

Thông tin kinh tế