Nhặt sạn văn nghệ

Không nên tùy tiện thay đổi từ ngữ trong ca dao, tục ngữ

  • Không nên tùy tiện thay đổi từ ngữ trong ca dao, tục ngữ

Ca dao, tục ngữ là lời ăn tiếng nói của nhân dân được đúc kết lại dưới hình thức tinh giản, nhưng mang nội dung súc tích. Ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp của nó được kết nối với nhau một cách chính xác, chọn lọc kỹ càng, chặt chẽ, nghiêm ngặt.

Nhưng trong bài Chữ thầy… nghiệt ngã (báo Công an Nhân dân số 852 ngày 20-11-2007) đã mở đầu bằng câu tục ngữ: “Công Cha, áo Mẹ, chữ Thầy”. Xét về nội dung, thực ra không có gì trái với ý câu gốc: nhắc nhở lớp hậu sinh nhớ ơn người nuôi dưỡng, dạy dỗ cho ta thành người. Nhưng việc sử dụng từ vựng có điều sai cơ bản: mang một danh từ trừu tượng (công) đối ứng với hai danh từ cụ thể (áo, chữ), phá vỡ một kết cấu hoàn chỉnh của cả câu.

Viết đúng ra câu đó phải là: “Cơm Cha, áo Mẹ, chữ Thầy” (từ điển Thành ngữ, tục ngữ Việt Nam của GS Nguyễn Lân, trang 153 – NXB Văn học).

Tân Phong
(Đặng Văn Ngữ, Q.Phú Nhuận)

  • Quên chi tiết hết sức quan trọng

Trong bài Không bỏ lỡ thời cơ phản công đăng trên báo Quân đội Nhân dân ngày 30-9-2007, có đoạn viết: “Về thời Lý, vào năm 1076, quân Tống do Quách Quỳ thống lĩnh sang xâm lược nước ta. Chúng bị chặn đánh quyết liệt ở phòng tuyến sông Cầu. Nắng hè làm tiêu hao, mệt mỏi. Hai lần tướng Miêu Lý đem quân vượt sang bờ Nam định tiến về Thăng Long, đều bị đánh bại. Nắm thời cơ, Lý Thường Kiệt mở cuộc tiến công lớn ở bến đò Như Nguyệt… Trước tình thế tiến thoái lưỡng nan, Quách Quỳ phải cho triệt thoái quân về nước… Dọc đường quân Tống bị phong quân và dân binh đánh nhiều đòn thiệt hại, hoảng sợ xéo lên nhau mà chạy”.

Viết như trên quả không chỉ rõ ra được yếu tố thời cơ mà quân ta tạo ra được trong trận quyết chiến lừng lẫy năm xưa. Đó là “bài thơ đuổi giặc”, “bài thơ thần” mà chính sử và dã sử đều ghi tên tác giả là Lý Thường Kiệt. Lúc này “Mặt trận Như Nguyệt vẫn nguy ngập. Thăng Long vẫn bị uy hiếp nặng nề” (trích cuốn Nghìn năm văn hiến do Trần Quốc Vượng chủ biên), Lý Thường Kiệt đã dùng bài thơ đanh thép sau đây tác động vào quân sĩ địch khiến chúng khiếp đảm, kinh hoàng: “Nam quốc sơn hà Nam đế cư/Tiệt nhiên định phận tại thiên thư/Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm/Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư!”. Đây mới đúng là thời cơ quý báu để quân ta xông lên phản công địch, đuổi chúng tháo chạy về nước, dù chúng đã sang được bờ Nam sông Như Nguyệt.

Rất tiếc, tác giả bài báo đã không nói đúng thời cơ phản công và bỏ quên một chi tiết chủ yếu hết sức quan trọng, khiến lịch sử bị thể hiện lệch lạc.

Trương Nguyên Tuệ

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nhiều chương trình nghệ thuật đặc biệt

Nhiều chương trình nghệ thuật đặc biệt

Kỷ niệm 91 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, tại TPHCM, các hoạt động thông tin, triển lãm, văn hóa - văn nghệ sẽ diễn ra từ ngày 25-1 đến ngày 3-2 phía trước Nhà hát thành phố (quận 1, TPHCM).

Phim

Xin chào hạnh phúc

Lên sóng lúc 20 giờ từ thứ hai đến thứ sáu hàng tuần trên kênh VTV3, series Xin chào hạnh phúc (Vietcomfilm sản xuất) gồm những phim ngắn có nội dung gần gũi hàm chứa những bài học sâu sắc.

Âm nhạc

Sân khấu

Tìm “giờ vàng” cho sân khấu truyền hình

Nhiều năm qua, sân khấu truyền hình gần như hoạt động trong lặng lẽ, nguyên nhân phần lớn là vì giờ phát sóng thường rơi vào thời điểm khán giả đang đi làm, đi học, hoặc đang ngủ. Sự chiếm sóng ngày càng dày đặc của các chương trình giải trí hiện đại khiến số lượng người yêu thích sân khấu truyền hình giảm đi và mất dần.

Sách và cuộc sống

Tặng sách gì ngày tết?

Với mong muốn giúp bạn đọc có thêm một món quà tri thức để trao gửi ngày đầu năm, vài năm trở lại đây, một số nhà xuất bản và công ty sách đã đầu tư không chỉ về nội dung mà cả phần hình thức, nhằm phục vụ nhu cầu mua sách làm quà tặng tết đang dần hình thành trong cộng đồng. 

Sáng tác

Giọng quê

Giữa thành phố gần 10 triệu dân, tôi lại gặp được nhiều đồng hương qua giọng nói chân chất, mộc mạc, bao nhiêu thương nhớ bỗng chốc hiện về. Thương người và thương quê!

Mỹ thuật