Hiện nội thành TPHCM vẫn còn 141 doanh nghiệp (DN), cơ sở sản xuất, tái chế gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng chưa di dời. Trong đó, nổi lên là các đơn vị gây ô nhiễm nặng như Thuốc lá Sài Gòn, Vissan, Sơn Bạch Tuyết… và hàng chục DN ngành nhuộm, tái chế giấy… Lý do mà các DN, cơ sở đưa ra là thiếu vốn, thiếu địa điểm di dời…
Sống chung với ô nhiễm…
Nước thải từ Nhà máy Dầu thực vật Tường An.
Ngành nghề tẩy nhuộm, tái chế giấy vẫn là những ngành đứng đầu danh sách gây ô nhiễm môi trường. Dọc theo dòng kênh Tham Lương thuộc địa bàn các quận 12, Gò Vấp hiện có khoảng 20 cơ sở, nhà máy gây ô nhiễm vẫn ngang nhiên hoạt động.
Bà con trong khu phố 11, P14, Q.Gò Vấp hàng ngày phải hít thở khói, bụi than và các chất độc hại từ các cơ sở tái chế giấy, nhuộm như: Quảng Phát, Trần Lê, Nhật Nam. Do hầu hết các cơ sở này đều sử dụng than đá, hóa chất độc hại trong các công đoạn như tẩy trắng, sấy hấp nên chất thải vô cùng độc hại.
Chỉ tay về phía mái tôn của nhà máy Quảng Phát và của các hộ dân xung quanh đang bị khói độc làm rách bươm, mủn ra như giấy, ông Khổng Minh Tân ngụ tại số nhà 12/80E Phan Huy Ích, P14, Gò Vấp nói với giọng phẫn uất: “Đó chú coi, cứ ầm ầm suốt ngày, không chỉ ô nhiễm không khí mà còn ô nhiễm tiếng ồn… Sắt thép mà cũng chỉ chịu được 3 năm là gỉ sét, trong khi đó nhà tôi và bà con khu phố này đã phải chịu đựng tới 8 năm rồi”.
Không biết có phải vì phải sinh sống trong một môi trường quá ô nhiễm nên người dân trong khu vực hầu như ai cũng mắc phải các chứng bệnh liên quan đến đường hô hấp. Nhưng trên hết là nỗi lo bệnh tật từ nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm. Một số phường dọc theo kênh Tham Lương vẫn phải dùng nước giếng khoan. Theo phản ánh của nhiều hộ dân thì nước giếng dù đã được khoan ở độ sâu hàng trăm mét nhưng khi sử dụng vẫn có mùi hôi thối.
Dọc theo tuyến đường Nguyễn Văn Quá, Q12 những xí nghiệp, cơ sở thuộc đủ các loại ngành nghề tái chế giấy, tẩy trắng, nhuộm, sản xuất hóa keo như Thuận Hưng, Tân Phú Cường, Tuấn Thảo, Thăng Long… hoạt động cả ngày lẫn đêm. Thời gian gần đây, do giá dầu DO tăng cao nên nhiều cơ sở đã chuyển từ sử dụng dầu làm chất đốt sang than đá và củi nên lượng khói bụi thải ra cũng nhiều hơn.
Được biết, trung bình mỗi ngày một cơ sở nhuộm, tái chế giấy trong khu vực phải đốt 7-10 tấn than đá, hoặc 10-12 tấn củi, lượng khói thải ra hủy hoại môi trường không phải là ít. Đồng thời, lượng hóa chất thải ra cũng không nhỏ. Một công nhân ngành nhuộm cho chúng tôi biết, để nhuộm được 1 tấn vải thành phẩm phải tiêu tốn từ 4 đến 5kg hóa chất độc hại, rất khó phân hủy trong môi trường tự nhiên như hydro sunfit (HSO3), chất tẩy trắng (NaClo).
Trong khi đó, mỗi một cơ sở sản xuất nhuộm vừa và nhỏ mỗi ngày sản xuất 10 - 20 tấn vải, trung bình phải sử dụng hết gần 100kg hóa chất, phẩm màu. Chính vì thế nên dù cho UBND TPHCM có tiêu tốn hàng ngàn tỷ đồng để cải tạo môi trường nước nhưng dòng kênh Tham Lương vẫn nhuộm một màu đỏ quạch, sặc mùi hăng hắc của hóa chất.
Doanh nghiệp hứa - dân chịu khổ đến bao giờ?
Tương tự như tình trạng trên, khoảng 20 nhà máy, cơ sở tái chế giấy, tẩy nhuộm gây ô nhiễm tại khu vực các phường Hòa Thạnh, Tân Thới Hòa, Hiệp Tân (Q.Tân Phú), Bình Hưng Hòa A (Q.Bình Tân) vẫn hoạt động hết công suất mà chưa có một động thái nào chứng tỏ họ sẽ di dời trong nay mai. Dọc theo đường Hòa Bình, P.Hiệp Tân có khoảng 10 cơ sở gây ô nhiễm, riêng hẻm 286B có tới 4 cơ sở tái chế giấy đang hoạt động ngày đêm.
Nước thải từ các cơ sở nhuộm, tái chế giấy đều xả trực tiếp vào hệ thống thoát nước khu vực, đổ ra kênh Hiệp Tân khiến dòng kênh có màu xanh, đỏ thất thường. Còn tại KP4, P.Hòa Thạnh, Q.Tân Phú hàng loạt nhà máy sản xuất chất tẩy rửa, nhuộm nằm rải rác trong khu dân cư vẫn tiếp tục xả chất thải ra kênh Tân Hóa. Sự ô nhiễm kéo dài của dòng kênh Tân Hóa đã khiến cho ông Huỳnh Minh Hồng – tổ trưởng Tổ 50, KP4, P.Hòa Thạnh- than thở: “Chán lắm rồi chú ơi! Từ năm 2004 đến nay DN cứ hứa, dòng kênh thì vẫn ô nhiễm”.
Được biết, mức phạt hành chính hiện nay đang áp dụng cao nhất mới chỉ dừng ở 70 triệu đồng. Nếu so với lợi nhuận thu được của DN thì mức phạt trên chưa thể buộc các DN xây dựng vận hành hệ thống xử lý nước thải một cách nghiêm túc. Chính vì thế nên một số DN gây ô nhiễm trong nội thành tiếp tục vi phạm khi đã di dời ra ngoại thành. Hậu quả là dòng kênh Thầy Cai – An Hạ, kênh Đông dẫn nước từ hồ Dầu Tiếng chảy về bị ô nhiễm nghiêm trọng, đe dọa đến việc bảo vệ nguồn nước đầu nguồn. Thật đáng lo ngại khi một chuyên gia đã lên tiếng cảnh báo, với đà hủy hoại môi trường nước như hiện nay thì chỉ vài năm nữa thôi, cả hệ thống sông Sài Gòn, sông Đồng Nai không có nơi nào có thể dùng để làm nước uống cung cấp cho TP 8 triệu dân này.
Bài, ảnh: Hoàng Hà
