Làng Lim khai mùa hội hát : Vấn vít tình quan họ gần xa

Hàng trăm năm qua, làng Lũng Giang (tên Nôm là làng Lim) mở hội vào ngày 13 tháng giêng. Hội Lim cũng là hội làng đầu tiên của vùng Kinh Bắc, nơi có nền văn hóa quan họ trữ tình, độc đáo và quyến rũ khách thập phương. Năm Đinh Hợi - 2007, làng Lim có thêm địa điểm đón khách về dự hội.

Đó là khúc sông Tiêu Tương còn sót lại, nơi gắn với huyền thoại tiếng hát chàng Trương Chi năm xưa, đã được nạo vét, kè bờ, làm cầu… để quan họ “bẻ lái, chèo đò” đối đáp giao duyên. Các hoạt động lễ và hội đều gọn nhẹ hơn, quy củ hơn bởi chỉ có 5 trại hát quan họ (1 trong đình làng, 4 ở trên đồi) với các liền anh, liền chị thuộc 26 làng tham dự hát quan họ.

Đoàn nghệ thuật Quan Họ Bắc Ninh biểu diễn phục vụ du khách vễ dự lễ khai mạc Hội Lim 2007. Ảnh: MINH ĐIỀN

Đêm trước hội, liền anh, liền chị của gần 50 làng quan họ bên sông Cầu, sông Thương đổ về Lim để được hát mừng thọ, mừng năm mới cũng là “khai giọng” cho mùa hát quan họ năm mới.

Mọi người đến để nghe các nghệ nhân, những anh Hai, chị Hai hát lề lối, đối đáp bằng câu ca cổ, làn điệu cổ, đúng niêm, đúng luật. Đồng thời cũng là để mỗi năm học được đôi câu, ba điều quan họ làm vốn mang đi. Phải thừa nhận ngày càng có nhiều người mê nghe hát quan họ, học hát quan họ và học chơi quan họ.

Năm nay, phần lễ vẫn trang trọng với lễ dâng hương, rước Tổ quan họ và Thành hoàng làng… cầu cho quốc thái dân an, cầu cho câu hát quan họ mãi còn lưu truyền cho mai sau. Phần hội có đủ trò chơi dân gian như: đánh cờ người, vật tự do, đánh đu, kéo co, chọi gà… rất hào hứng, đông vui.

Khác với lễ hội nhiều vùng trong nước, điều làm khách đông hội quan tâm không phải các trò chơi, dịch vụ… mà là hát quan họ. Hội Lim là hội mở đầu cho hàng loạt hội làng của vùng đất quan họ. Khách đến dự hội hầu hết để thưởng thức các câu quan họ lưu truyền trong dân gian. Đồng thời tìm hiểu cách chơi, cách hát, lề lối đối đáp của quan họ truyền thống.

Tiếc rằng, dù chính quyền địa phương cố gắng tạo điều kiện cho công chúng tiếp cận với văn hóa quan họ từ nhiều năm qua, nhưng vẫn chưa có hiệu quả. Bởi mấy ai hiểu rõ ngọn nguồn cuộc chơi và cách chơi quan họ cổ truyền? Mấy ai hiểu được tinh túy của văn hóa quan họ hằn sâu trong nếp nghĩ, đường ăn, nết ở của người quan họ? Nên chăng các trại quan họ (trong hội hát) không chỉ hát giao duyên, đối đáp phát ra loa phóng thanh cho khách nghe, mỗi lễ hội cũng nên có trại giới thiệu văn hóa quan họ với cách thức chơi và hát? Như vậy có lẽ khách đông hội sẽ càng yêu mến quan họ hơn?

Quan họ đang chờ UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới, nghệ nhân quan họ cũng đang lần lượt mai một vì tuổi quá cao, các thế hệ vùng đất này đang cố gắng truyền nghề và bảo lưu quan họ cổ truyền của ông bà một cách tích cực.

Qua hội thi hát đầu năm 2007 của các làng quan họ tại Bắc Ninh và hội Lim năm nay, thấy rõ phương pháp bảo tồn vẫn còn khiếm khuyết khi tổ chức. Người hát và người nghe vẫn không có đủ không gian văn hóa để thể hiện tình cảm và sự say mê với văn hóa quan họ đang ngày càng thu hút công chúng gần xa. Không chỉ đến lễ hội mùa xuân, mà quanh năm khách thập phương vẫn tìm ngả đi và về để được hát đối đáp vài canh cho thỏa lòng nhớ bạn gần xa…

VÂN CƠ

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

"Truyện Kiều" dường như đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần người Việt

Nhiều hoạt động kỷ niệm 200 năm ngày mất Đại thi hào Nguyễn Du

Ngày 29-10 tại Hà Nội, chuỗi hoạt động văn hóa có chủ đề Ai nhớ Tố Như… nhân kỷ niệm 200 năm ngày mất của Đại thi hào dân tộc Nguyễn Du (1820 - 2020) đã diễn ra tại bảo tàng Phụ nữ Việt Nam với sự tham gia của nhiều nhà văn, nhà thơ, người nghiên cứu văn hóa.

Phim

Hai dự án phim Việt nhận giải tại LHP Busan 2020

Đạo diễn Trần Thanh Huy và Lê Bình Giang của Việt Nam là 2 trong số 4 nhân vật đoạt giải Chợ dự án châu Á (Asian Project Market - APM), trong khuôn khổ LHP quốc tế Busan 2020. 

Âm nhạc

Sân khấu

Trăm năm sân khấu dù kê

Ra đời vào thập niên 1920, nghệ thuật sân khấu dù kê đến nay đã có khoảng 100 năm hình thành và phát triển. Đây là loại hình kịch hát độc đáo của cộng đồng người Khmer Nam bộ, được công chúng đón nhận. 

Sách và cuộc sống

Cơ hội cho truyện tranh lịch sử

Khi bộ truyện tranh Lịch sử thế giới gần 2.000 trang với 12 tập do Công ty Edibooks và NXB Giáo dục ấn hành được ra mắt, nhiều bạn đọc lẫn giới chuyên môn đều dành lời khen tặng, bởi nội dung cũng như cách thức thể hiện mới mẻ và sáng tạo. Điều này đặt ra cho những người làm sách trong nước một hướng khai thác mới.

Sáng tác

Mẹ nào cũng thương con

Khoa không nhớ mặt má. Hồi ấy Khoa được ti những giọt sữa non đầu tiên, được má ẵm bồng u ơ ru ngủ, được tay má nhè nhẹ thả xuống thau nước ấm áp mỗi chiều…, là mẹ nuôi nói vậy chớ thằng nhỏ hơn tháng tuổi nhớ được gì. 

Mỹ thuật

Sức sống dòng chảy nghệ thuật dân gian trong tranh đương đại

Triển lãm Không có gì ở đằng sau (Nothing Behind, diễn ra từ ngày 21 đến 26-10 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam) của họa sĩ trẻ Bùi Thanh Tâm - một trong những người tiên phong trong việc đưa tác phẩm ra quốc tế - đã đem đến những cảm xúc tươi mới trong dòng chảy nghệ thuật dân gian.