Xem các cuộc thi đấu thể thao tại các kỳ Olympic (Thế vận hội), Asian Games (Á vận hội), hay các giải đấu vô địch thế giới, vô địch châu lục, vô địch quốc gia, người xem thường thấy hình ảnh những buổi lễ trao huy chương cho những người chiến thắng. Nhiều người thắc mắc: Huy chương xuất hiện từ bao giờ? Bài viết này sẽ trả lời câu hỏi đó.
- Khởi đầu bằng một lá thư
Hai mặt của tấm Huy chương đầu tiên (bằng bạc) tại Olympic đầu tiên vào năm 1896 ở Athens, Hy Lạp.
Vào thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên, trong một bức thư mà một sử gia người Do Thái, tên là Josephus, gửi cho Jonathan có đoạn viết: “Người được phần thưởng danh dự là một cái khuy bằng vàng, từ nay được nhìn nhận như người có mối quan hệ với nhà vua”. Không lâu sau, những chiếc khuy áo bằng vàng đã chính thức là vật chứng cho học bổng mang tên Josephus.
Lá thư đó được coi như tư liệu đầu tiên đề cập về lịch sử của tấm huy chương. Sau đó, người ta áp dụng hình thức trao huy chương trong các cuộc đấu thể thao.
Lịch sử tấm huy chương thể thao bắt đầu từ kỳ Olympic đầu tiên. Tuy nhiên, khi ấy người ta không dùng huy chương vàng để xác định giải nhất như ngày nay mà dùng một tấm huy chương bằng bạc, còn VĐV hạng nhì, ba không có huy chương.
Tại Olympic 1904, người ta mới dùng huy chương vàng, bạc, đồng để trao cho những người đoạt giải nhất, nhì, ba ở các nội dung thi đấu.
Từ Olympic 1928 đến Olympic 1968, việc thiết kế mỹ thuật tấm huy chương do nghệ nhân Giuseppe Cassioli, ở Florence, Ý, thực hiện.
- Những con số thống kê thú vị
Phải kiên nhẫn và tỉ mỉ lắm mới có được những con số thống kê độc đáo, thú vị về tổng số huy chương Olympic được trao cho đến nay.
- Tổng số huy chương Olympic (cả mùa hè và mùa đông) là 15.108 chiếc, trong đó có 4.981 chiếc HCV, 4.942 chiếc HCB và 5.158 chiếc HCĐ.
- Mỹ là cường quốc số 1 Olympic, khi dẫn đầu về số huy chương vàng, 974 chiếc, cùng 772 bạc, 661 đồng. Các vị trí tiếp theo lần lượt là Liên Xô (473, 376, 355); Ý (218, 178, 198); Pháp (205, 210, 227); Đức (205, 210, 642).
- Nhật Bản (hạng 12 thế giới) là quốc gia châu Á giành nhiều huy chương vàng Olympic nhất, với 123 vàng (cùng 116 bạc, 128 đồng). Trung Quốc (hạng 15) xếp thứ nhì châu Á (116, 112, 91). Hàn Quốc (hạng 20), xếp thứ ba (72, 72, 71).
- Indonesia (hạng 56 thế giới) đứng đầu Đông Nam Á (5, 8, 7); Thái Lan (hạng 57) xếp thứ nhì (5, 2, 6); Philippines (hạng 97) xếp thứ ba (0, 2, 7); Malaysia (hạng 107) xếp thứ tư (0, 1, 2). Việt Nam và Singapore (đồng hạng 112 cùng 6 quốc gia khác) hạng năm (0, 1, 0).
Chiếc huy chương Olympic duy nhất của thể thao Việt Nam tính đến hôm nay do công của nữ VĐV võ thuật Trần Hiếu Ngân, hạng cân dưới 52kg, tại Olympic Sydney 2000.
MINH HÙNG
