Hàng chục ngàn ha rừng tại các tỉnh Đồng Tháp, An Giang, Kiên Giang, Cà Mau đang có nguy cơ cháy cấp nguy hiểm và cực kỳ nguy hiểm. Ngành kiểm lâm cùng ban quản lý các vườn quốc gia (VQG) luôn trong tư thế "sẵn sàng chiến đấu", bảo vệ rừng nhưng mối lo bà hỏa viếng thăm luôn lơ lửng trên đầu…!
- Cắm chốt 24/24 trên độ cao 20m
Chúng tôi đến VQG U Minh Hạ (Cà Mau) trong cái nắng "thiêu người". Hàng vạt rừng bao la đã cạn nước từ lâu; lớp thực bì, dây leo dày đặc, chỉ cần gặp một ngọn lửa nhỏ là có thể phát cháy bất cứ lúc nào. Vì vậy công việc bảo vệ rừng luôn hết sức căng thẳng. Anh Nguyễn Hàm Châu, một trong 3 cán bộ Cơ quan Kiểm lâm vùng 3 (Cục Kiểm lâm), được tăng cường vào VQG U Minh Hạ tham gia bảo vệ rừng vào cao điểm mùa khô, cho biết: "Mấy ngày này, lực lượng bảo vệ rừng như ngồi trên lửa. Chúng tôi túc trực ở đây gần 3 tuần qua mang theo máy móc, phương tiện kết hợp với lực lượng tại chỗ bảo vệ rừng. Toàn bộ 31 thang canh lửa cao 20m và các khu vực xung yếu đều được bố trí lực lượng túc trực 24/24".
Dù ngày chủ nhật nhưng đích thân Giám đốc VQG U Minh Hạ Nguyễn Văn Thế đi kiểm tra tất cả 31 thang canh lửa trên suốt quãng đường 50km bờ bao VQG. Chúng tôi đột xuất ghé thăm vườn và "đi lẻ" để kiểm chứng xem có đảm bảo người canh lửa như kế hoạch không? Gần 13 giờ trưa, chúng tôi gặp Giám đốc Nguyễn Văn Thế tại chốt canh số 9, dưới cái nắng đổ lửa. Anh "cam kết": "Nếu nhà báo phát hiện chốt nào không có người, tôi chịu tội liền. VQG U Minh Hạ diện tích 8.527 ha thì có 6.500 ha đang khô và có nguy cơ cháy cấp cực kỳ nguy hiểm. Lúc này, ai lơ là một giây là hậu quả khôn lường. Cả tuần qua, lực lượng bảo vệ rừng gần 200 người, chưa ai ra khỏi VQG. Trong giai đoạn này, VQG, Chi cục Kiểm lâm Cà Mau cũng tạm ngưng giải quyết phép cho lực lượng trực tiếp bảo vệ rừng. Các xã vùng đệm gồm: Trần Hợi, Khánh An, Khánh Lâm và Khánh Bình Tây Bắc đã chuẩn bị hơn 4.000 người sẵn sàng ứng phó khi xảy ra cháy".
Tại VQG U Minh Thượng, tình hình khô hạn cũng căng thẳng. Một số khu vực tại vùng đệm và vùng lõi có nguy cơ cháy cấp 2 - 3. Giám đốc VQG U Minh Thượng Nguyễn Văn Hưởng cho biết: "Dù nguy cơ cháy còn thấp, nhiều diện tích trong vùng lõi còn giữ nước dưới chân rừng nhưng chúng tôi không thể lơ là chút nào. Khu vực VQG U Minh Thượng là vỉ than bùn khổng lồ, nếu để xảy ra cháy thì rất khó cứu chữa và hậu quả không thể tính nổi". Đến nay, VQG U Minh Thượng đã trang bị 16 máy bơm nước chuyên dụng; hoàn tất dọn đường băng cản lửa; bố trí lực lượng ứng trực 24/24 giờ các chòi gác trong vùng lõi (diện tích hơn 8.000 ha). 2 xã thuộc vùng đệm VQG U Minh Thượng huy động hơn 1.000 người tham gia phòng chống cháy rừng. Tại Đồng Tháp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Minh Hoan yêu cầu VQG Tràm Chim phải phân công trực 24/24, kể cả ngày nghỉ, để kịp thời dập tắt lửa khi xảy ra cháy…
- "Sợ nhất": đốt ong, bắt cá
Dù chuẩn bị phòng chống cháy rừng theo phương châm 4 tại chỗ rất chu đáo nhưng không ai dám khẳng định không có cháy rừng xảy ra vì nguy cơ cháy rất cao, trên diện tích lớn và rất khó kiểm soát trong khi lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp khá mỏng. Hiện tại, tất cả VQG đều thực hiện nghiêm lệnh đóng cửa rừng, kể cả hoạt động du lịch, để hạn chế tối đa nguy cơ xảy ra cháy. Nhưng mối lo lớn nhất hiện nay là tình trạng người dân vào rừng bắt cá, đốt ong gây cháy lan. Các VQG U Minh Hạ, U Minh Thượng, Tràm Chim từ lâu đã là vựa cá và mật ong khổng lồ. Hầu hết vụ cháy rừng trước đây tại Cà Mau, Kiên Giang, Đồng Tháp đều bắt nguồn từ các nguyên do này. Trong tháng 3, tại Cà Mau và Đồng Tháp đã xảy ra cháy rừng nhưng được dập tắt kịp thời. "Thủ phạm" được xác định chính là các đối tượng lén lút vào rừng đốt ong, bắt cá.
Giám đốc VQG U Minh Hạ Nguyễn Văn Thế lo lắng: "Hiện có khoảng 4.000 hộ dân sống trong vùng đệm, đa phần đều có ý thức bảo vệ rừng rất tốt. Nhưng vẫn có nhiều đối tượng xem chuyện đốt ong, bắt cá là nghề kiếm sống. Lực lượng bảo vệ rừng không thể nào kiểm soát hết tình trạng dân lén lút vào rừng đốt ong, bắt cá và thường rất khó xử lý vì thiếu chứng cứ. Nhiều lúc họ ra khỏi rừng rất lâu thì lửa mới phát lên và mọi người phát hiện thì phải lo dập lửa… Tại VQG U Minh Thượng, VQG Tràm Chim, lực lượng bảo vệ rừng cũng hết sức vất vả đối với những "thành phần" này. Nhiều lúc, bảo vệ phát hiện, truy bắt thì bị họ dùng bình điện xiệc cá tấn công trở lại. Khi bí đường, họ sẵn sàng chăm lửa đốt để lực lượng kiểm lâm lo cứu rừng, rồi nhanh chân tẩu thoát…
BÌNH ĐẠI
