Lưu Cầu nhớ mãi ơn Người

Là người con của đất Sóc Trăng, mới 17 tuổi, nhạc sĩ Lưu Cầu (ảnh) đã thoát ly gia đình đi kháng chiến, trở thành nhạc sĩ nổi tiếng, được trao tặng giải thưởng Nhà nước về văn học và nghệ thuật.

Tên thật của ông là Nguyễn Hoàn Cầu. Lưu Cầu là bút danh. Hỏi chữ “Lưu” ở đâu mà ra, ông cười và cho biết đó là một kỷ niệm riêng tư “bí mật” (!). Lưu Cầu sinh ngày 30-11-1930, quê Sóc Trăng, thời niên thiếu sống ở Sài Gòn. Năm 1944, lúc 14 tuổi, cậu thiếu niên Cầu đi ngang qua một tiệm đàn ở Sài Gòn, tình cờ nghe vọng ra tiếng đàn mandoline bài Tango chinois quen thuộc (tức bài Hà nhật quân tái lai, có nghĩa là “bao giờ chàng trở lại”, một tình khúc Trung Hoa).

Thích quá, cậu ta tìm cách học đàn này, rồi học guitare espagnole, rồi guitare hawaienne…, sau một thời gian ngắn, có thể hòa đàn với bạn bè cùng trang lứa và cùng hát các bài nhạc Tây, lời ta. Cách mạng Tháng Tám 1945 bùng nổ, các bản hùng ca của Lưu Hữu Phước như Tiếng gọi thanh niên, Lên đàng… làm cậu ta bừng tỉnh đi theo cách mạng, nhưng thỉnh thoảng trái tim vẫn còn rung động với các bài hát buồn Con thuyền không bến, Giọt mưa thu… của Đặng Thế Phong.

Nam bộ kháng chiến, rồi toàn quốc kháng chiến, đầu năm 1947, một bước ngoặt đến, Lưu Cầu tạm biệt gia đình, xách cây guitare vào chiến khu tham gia kháng chiến chống Pháp. Ngay trong năm ấy, Lưu Cầu có sáng tác đầu tay, bài Chiều trong rừng mía, tiếp đến là bài Liên Việt hành khúc khá phổ biến ở chiến khu hồi đó. Năm 1948, Lưu Cầu được chuyển về Đài phát thanh Tiếng nói Nam bộ, khi ấy đóng tại rừng U Minh. Từ 1949 đến 1954, ông có những sáng tác như Thu Đông chiến thắng, Chuyện trung du, Bài hát Thu Đông, Thu Đông về Tây Bắc, Đế quốc hết thời, Quê em nơi tỉnh Bạc Liêu, Anh và tôi, Khu rừng miền Đông… Ông còn viết bài Trăng thu nhớ Bác Hồ cho thiếu nhi. Cuối 1954, Lưu Cầu ra tập kết ở miền Bắc và công tác ở Đài Tiếng nói Việt Nam. Thời kháng chiến chống Mỹ 1954 - 1975, tài năng sáng tác của Lưu Cầu nở rộ nhất.

Trong sự nghiệp sáng tác của mình, Lưu Cầu đã đạt đỉnh cao với ca khúc Miền Nam nhớ mãi ơn Người (lời phỏng thơ Trần Nhật Lam), một trong những tác phẩm âm nhạc viết về Bác thành công nhất. Một buổi sáng mùa thu năm 1969, Lưu Cầu theo chân Đoàn cán bộ Đài Tiếng nói Việt Nam đến quảng trường Ba Đình tiễn biệt Bác Hồ.

Trong niềm thương tiếc vô hạn, Lưu Cầu như nghe văng vẳng đâu đây câu nói tâm huyết của Bác ngày nào: “Nam bộ là máu của máu Việt Nam, là thịt của thịt Việt Nam. Sông có thể cạn, núi có thể mòn, nhưng chân lý ấy không bao giờ thay đổi”. Câu nói chí tình ấy từ lâu làm rung động trái tim nóng bỏng những người con Nam bộ tập kết, giờ đây đem lại cho Lưu Cầu cảm xúc viết nên bài hát này: “Dẫu núi có mòn, mà sông kia có cạn/Miền Nam ơi, Miền Nam nhớ mãi ơn Người thiết tha? Hai tiếng miền Nam luôn trong tim của Người/Thương nhớ ngày đêm không phút giây nào nguôi…”.

Trong những ca khúc viết về Bác Hồ kính yêu của các nhạc sĩ cả nước, Miền Nam nhớ mãi ơn Người là một trong những sáng tác còn âm vang mãi cho đến hôm nay và cả mai sau, là điểm son trong hàng trăm sáng tác của nhạc sĩ Lưu Cầu từ ca khúc đến hợp xướng, từ tiểu phẩm khí nhạc đến nhạc múa, nhạc phim...  

Nhạc sĩ TRƯƠNG QUANG LỤC

Năm 2001, nhạc sĩ Lưu Cầu vinh dự nhận Giải thưởng Nhà nước về Văn học và Nghệ thuật cho các sáng tác: Miền Nam ơi chúng tôi đã sẵn sàng, Về đây với đường tàu, Miền Nam nhớ mãi ơn Người, Bài ca đất nước anh hùng và hợp xướng Cửu Long Giang. Có 2 tuyển tập ca khúc của ông đã được xuất bản là: Về đây với đường tàu và Tuyển tập ca khúc Lưu Cầu. Với những đóng góp xuất sắc, nhạc sĩ Lưu Cầu được trao Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng nhất.

*****

Chiều 11-1, đoàn đại biểu TPHCM do đồng chí Nguyễn Văn Đua, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, dẫn đầu đã đến viếng và chia buồn cùng gia đình nhạc sĩ Lưu Cầu. Đoàn Ban Tuyên giáo Thành ủy do đồng chí Thân Thị Thư, UV Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy, dẫn đầu đã đến viếng và chia buồn cùng gia quyến nhạc sĩ Lưu Cầu. Ngoài ra, rất nhiều đoàn sở, ban ngành, đoàn thể, bạn bè, đồng nghiệp và các tầng lớp nhân dân TP đã đến viếng, thắp nén hương tưởng nhớ nhạc sĩ tài hoa này.

Tối cùng ngày, tại Nhà Tang lễ TP, các NSƯT: Thế Hiển, Hoàng Vĩnh, Quỳnh Liên và các nhóm ca: Áo Lính, Ánh Dương, một số ca sĩ của Đoàn Nghệ thuật Quân khu 7 đã thực hiện một chương trình ca nhạc, biểu diễn những bài hát nổi tiếng của hai nhạc sĩ tài hoa vừa ra đi: NS Hoàng Hiệp và NS Lưu Cầu.

L.T.B.


- Thông tin liên quan:

>> Vĩnh biệt nhạc sĩ của “Miền Nam nhớ mãi ơn Người”

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Phim

Phim hay cần lời thoại chất

Sau những phản hồi tích cực của khán giả dành cho phim truyền hình trong nước, nhiều bộ phim chưa lên sóng đã nhanh chóng chiếm được cảm tình của khán giả qua các bài viết giới thiệu trên fanpage. Tuy nhiên, cũng không ít phim sau vài tập phát sóng đã mất điểm vì lời thoại nửa tây nửa ta của diễn viên, khiến người xem thêm khó chịu.

Âm nhạc

Sân khấu

Nguyễn Quốc Nhựt đoạt giải Chuông vàng vọng cổ 2020

Tối 27-9, tại Nhà hát Đài Truyền hình TPHCM, đêm thi chung kết xếp hạng và trao giải cuộc thi Chuông vàng vọng cổ 2020 đã diễn ra với những màn thi tài sôi nổi của 3 thí sinh: Nguyễn Quốc Nhựt (Long An), Võ Hoàng Dư (Long An) và Lê Văn Hậu (An Giang).

Sách và cuộc sống

Sáng tác

Trung thu và bình trà quạu…

Mỗi năm, cứ sắp đến mùa trung thu thì ký ức về cha tôi trong những ngày tháng cũ cứ chảy ngược về như dòng sông kỷ niệm… 

Mỹ thuật

Triển lãm ảnh nghệ thuật Hải Âu tuổi 30

Nhà Văn hóa Phụ nữ TPHCM cùng CLB Nhiếp ảnh nữ Hải Âu vừa khai mạc triển lãm ảnh nghệ thuật Hải Âu tuổi 30. Triển lãm giới thiệu 100 ảnh nghệ thuật màu và đen trắng của 25 tác giả thành viên.