Màu xanh Cù Bai

(SGGP-12G).- Nằm giữa thung lũng, bản Cù Bai bốn phía được bao bọc bởi những dãy núi cao, quanh năm sương giăng mây phủ. Nơi đây còn có dòng Sê Băng Hiêng uốn lượn rì rào chảy sang đất bạn Lào, rồi hòa vào dòng Mekong. Một thời bản Cù Bai luôn được nhắc đến là chốn “rừng thiêng nước độc”, nơi “khỉ ho cò gáy”, bản làng có hộ đói nghèo chiếm trên 90%... giờ đây chỉ còn trong chuyện kể.

Bà con cần, chúng tôi có mặt

Vượt chặng đường dài hơn 120km, vất vả với những cú xốc trên xe ngả nghiêng trời đất, chúng tôi về với bản Cù Bai, thuộc xã Hướng Lập (huyện Hướng Hóa, Quảng Trị) lúc trời vừa nhá nhem tối.

Đang cùng các chiến sĩ biên phòng Trạm Cù Bai dùng bữa cơm chiều, bỗng có tiếng gọi: “Bộ đội Thắng ơi, con gái bố bị ốm, bộ đội cứu con bố với”. Bỏ vội bát đũa xuống, các anh em trong trạm vội vã đến nhà người bệnh. Sau các động tác sơ cứu ban đầu, Trung úy Lương Thế Vĩnh, Trạm trưởng cùng anh em quyết định cáng bệnh nhân băng rừng vượt suối về Đồn Biên phòng 605, có xe để chuyển ra bệnh viện tỉnh.

Trở về đến trạm đã quá nửa đêm, mồ hôi đầm đìa vai áo nhưng các anh vẫn cười vui. Thượng sĩ Trần Minh Đồng tâm sự: “Kịp thời cứu được người bệnh là anh em chúng tôi thấy vui rồi. Ở đây, bất cứ lúc nào bà con cần là chúng tôi có mặt liền”.

Vừa nhâm nhi cốc nước vối, đặc sản núi rừng, vừa trò chuyện với chúng tôi thì nghe phía cuối bản có tiếng gọi: “Bộ đội ơi, điện nhà mẹ không sáng”. Anh Đồng lại tất bật mang dụng cụ đi sửa điện, quay đầu nói với lại: “Anh em chúng tôi đa nghề, biết sửa điện, ti vi, xe máy, khám bệnh, cấy lúa... Tất cả làm được tất”.

Đại úy Tạ Đình Hoạt, chính trị viên Đồn Biên phòng 605 tâm sự: “Những ngày đầu cắm bản, việc vận động bà con thay đổi thói quen canh tác quả thật lắm gian nan. Bà con là người Vân Kiều quen cuộc sống du canh, du cư từ bao đời nay rồi, quen cái tay đào củ mài trong rừng sâu chứ không quen xuống ruộng cấy lúa.

Vừa vận động bà con định canh, định cư và để bà con tin tưởng, thế là các anh xắn tay cuốc xới đất trồng lúa, bắp, rau và tăng gia chăn nuôi. Mùa đầu tiên thấy anh em thu hoạch được nhiều lúa gạo, bà con đến xin giống và học hỏi cách làm theo. Ngoài ra, anh em chúng tôi tranh thủ ban đêm dạy xóa mù chữ; gom góp tiền để làm máy thủy điện nhỏ giúp bà con có nguồn điện thắp sáng, sinh họat. Từ đó bà con tin và thương anh em bộ đội như con mình”.

Đến Cù Bai hôm nay, nhà nhà đều kể cho nhau nghe những câu chuyện của người lính mang quân hàm xanh đã góp phần thay đổi diện mạo cuộc sống của bản làng heo hút nơi ngã ba biên giới này. Cụ Hồ Thị Rường, 94 tuổi, một trong những người phụ nữ Vân Kiều đầu tiên ở Cù Bai tình nguyện cầm cây cuốc san núi rừng ở điểm mốc số 0 (xã Vĩnh Ô, Vĩnh Linh) mở đường mòn Hồ Chí Minh, cho biết: “Nói đến những bộ đội về làm con của dân bản thì nhiều lắm, mẹ không nhớ hết, nhưng mẹ biết bộ đội thương dân bản mình lắm”.

Cù Bai ngày mới

Trong kháng chiến chống Mỹ, Cù Bai là một trong những tọa độ đen, trọng điểm đánh phá ác liệt nhất của địch. Chỉ tính sơ bộ từ tháng 10-1968 đến tháng 12-1972, giặc Mỹ đã ném xuống mảnh đất này 42.700 quả bom các loại. Bình quân mỗi người dân phải hứng chịu 250 quả bom, chưa kể các loại bom có sức sát thương nhẹ như bom lá, bom bi... và 4 lần dùng máy bay thả hàng ngàn tấn chất độc hóa học, 16 bản làng Cù Bai chỉ còn trơ lại đất trắng, hố bom chằng chịt.

Thêm vào đó, đồng bào quen cuộc sống du canh, du cư; tập tục lạc hậu. Bấy nhiêu cũng đủ vẽ nên bức tranh về cuộc sống gian nan, đói nghèo của người dân Cù Bai. Nhưng hôm nay, chúng tôi được đến chứng kiến một cuộc sống đổi mới của đồng bào vùng này.

Ngôi nhà gỗ khang trang của già làng Hồ Xừng nằm ngay trung tâm bản Cù Bai. Già làng Hồ Xừng năm nay đã ngoài 86 tuổi đời, 40 năm tuổi Đảng, với chất giọng trầm ấm, ông chậm rãi cho biết: “Nhờ bộ đội dạy cách trồng lúa nước mà bây giờ gia đình bố không còn thiếu gạo như mười mấy năm trước. Hiện tại gia đình có 2ha lúa nước, gần 100 con trâu, bò, hai ao cá và 10ha rừng bời lời, quế, trầm gió, mỗi năm cho thu nhập hàng trăm triệu đồng”.

Ngày mưa cũng như ngày nắng, cứ sáng sớm già làng Hồ Xừng lại lăm lăm cây rựa trên tay vào chăm sóc rừng cây vừa giúp bộ đội cảnh giác vùng biên giới. Và hễ nghe tin có đoàn nào đến vùng rừng núi Cù Bai tìm mộ liệt sĩ là ông lại tình nguyện tham gia giúp họ tìm đồng đội.

Ngôi biệt thự của già làng Hồ Thứ nằm chếch về phía cuối bản, ngự trên bình nguyên lộng gió. Đón chúng tôi nơi cầu thang, già Hồ Thứ hồ hởi: “Người Vân Kiều ở Cù Bai đánh Mỹ được thì có dư sức để san lấp hố bom, dẫn cái nước suối về trồng cây lúa làm giàu”.

Bản Cù Bai có hơn 86 hộ dân đều có của ăn của để. Hiện cả bản đã trồng được gần 300ha rừng bời lời, trầm gió và quế; 100ha ruộng lúa nước và hàng trăm ao cá nước ngọt. Thu nhập bình quân đầu người xấp xỉ mức thu nhập của người dân thành phố (7,5 triệu đồng/người/năm). Cả bản có 15 sinh viên đang theo học đại học, 4 cao đẳng, 100% con em trong độ tuổi được đến trường. Bản Cù Bai hai lần đón nhận danh hiệu bản văn hóa cấp tỉnh. Điện thắp sáng, đường giao thông cho xe ô tô bon bon về tận bản làng, nhà nào cũng có xe gắn máy, ti vi, tủ lạnh.

PHAN VĨNH YÊN