Mở đường cho tàu biển lớn vào đồng bằng sông Cửu Long

Bộ Giao thông Vận tải vừa phê duyệt dự án đầu tư xây dựng công trình “Luồng cho tàu biển trọng tải lớn vào sông Hậu” nhằm mở đường cho tàu biển lớn vào đồng bằng sông Cửu Long. Đây có thể coi là một tiền đề rất lớn cho việc phát triển kinh tế của vùng đất này.

Đất giàu nhưng người... chưa giàu

Mô hình kênh Tắt nối kênh Quan Chánh Bố.

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) với hàng ngàn sản vật từ đất như lúa gạo, trái cây… và nước như tôm, cá, cua… Mỗi năm từ vùng đất này, gần 20 triệu tấn hàng hóa đã được xuất khẩu nhưng người dân ở đây vẫn chưa giàu.

Có rất nhiều nguyên nhân nhưng một trong số ấy là lợi nhuận thu được từ xuất khẩu không cao. Hiện nay, cứ mỗi container hàng hóa từ ĐBSCL xuất khẩu qua hệ thống cảng ở TPHCM là phải gánh thêm khoảng 200 USD chi phí vận chuyển và lưu kho, cứ 1 tấn gạo xuất khẩu phải mất khoảng 8 USD… chính vì vậy hàng hóa của nơi này kém sức cạnh tranh mà người bán cũng thiệt. Thực tế đáng buồn của ĐBSCL cũng đã có những ảnh hưởng tiêu cực đến TPHCM. Hạ tầng nơi đây đang quá tải vì mỗi ngày phải gánh hàng ngàn xe container chở hàng hóa lên.

Với hệ thống sông ngòi chằng chịt và đặc biệt có rất nhiều nhánh sông đổ ra biển nhưng ĐBSCL không thể phát triển mạnh vận tải biển là vì hầu hết các cửa sông nơi đây đều rất cạn. Theo Công ty cổ phần Tư vấn thiết kế cảng-kỹ thuật biển (Port Coast), cửa biển sâu nhất ở khu vực này khi nước lên chỉ vào khoảng 6m-7m, khi nước ròng chỉ còn 3m-4m.

Với mức nước ấy chỉ có các tàu rất nhỏ khoảng 3.000 tấn - 5.000 tấn ra vào, và đó là nguyên nhân chính làm cho hệ thống cảng biển ở đây luôn lâm vào tình trạng “vắng như chùa bà đanh”. Không chỉ có vậy, luồng tàu trên các sông còn thay đổi liên tục tùy theo mùa, theo sự bồi lắng của phù sa.

Hiện nay, để có thể tiếp nhận những chiếc tàu rất nhỏ như trên, ngành chức năng cũng đã phải liên tục nạo vét với chi phí lên tới hàng chục tỷ đồng/lần nhưng cũng chỉ duy trì được khoảng 2 tháng là phải nạo vét lại. Thành phố Cần Thơ có các cảng Trà Nóc, Hoàng Diệu và Cái Cui, tỉnh Vĩnh Long có cảng Vĩnh Thái, tỉnh Đồng Tháp có cảng Cao Lãnh… số cảng biển ở ĐBSCL lên đến hàng chục như thế nhưng đúng như một cán bộ của Bộ Giao thông Vận tải nhận xét “ở đây có cảng nhưng không có đường ra”. Và điều này đã từng bị cho là lãng phí và thực sự đã là… như vậy.

Mở hướng khai thác tài nguyên biển 

Phải làm giàu cho miền đất giàu tiềm năng này, năm 2005 với sự tham gia của nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt tổ liên ngành nghiên cứu khả năng cải tạo luồng tàu cho ĐBSCL bao gồm các bộ Giao thông Vận tải, Tài nguyên - Môi trường, lãnh đạo các địa phương ĐBSCL đã nghe tư vấn nước ngoài SNL-Lavalin thay mặt liên danh SNL-Lavalin, Royal Haskoning và Prot Coast báo cáo về việc xây dựng luồng tàu ở đây. Nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt và tổ công tác đã đồng ý với phương án của tư vấn: đào một con kênh từ biển vào kênh Quan Chánh Bố để mở luồng tàu vào sông Hậu.

Con kênh sẽ được đào bắt đầu từ biển (nằm ở khoảng giữa 2 cửa biển: sông Hậu và sông Tiền) xuyên qua đất liền khoảng 9km, rộng từ 85m-150m, sâu từ 6,5m-9,5m nối với kênh Quan Chánh Bố. Kêânh Quan Chánh Bố một nhánh nối với sông Tiền, một nhánh nối với sông Hậu nên từ đây mở luồng cho tàu vào cả 2 con sông này rất thuận lợi. Tuy nhiên, trước mắt chỉ mở luồng vào sông Hậu vì nhánh kênh đi vào sông Hậu sâu hơn.

Mặc dù rất nông ở ngay cửa biển nhưng các sông ở ĐBSCL mà đặc biệt là sông Tiền và sông Hậu lại rất rộng và sâu ở phía trong đất liền. Kênh Quan Chánh Bố lại đổ vào sông Hậu ở một trong những điểm rất sâu ấy nên một luồng tàu từ con kênh mới đào qua kênh Quan Chánh Bố vào sông Hậu hứa hẹn sẽ đón nhận được các tàu lớn ra, vào sông Hậu.

Song hành với việc khơi luồng, để tránh sa bồi cho kênh đào, ở ngay cửa kênh (trên biển) sẽ có 2 đê chắn cát dài 2,5km và 1,5km, rộng 60m, cao 8m. Trên kênh, đoạn nằm sâu trong đất liền còn có một cầu quay, một bến phà… để cho việc lưu thông hàng hóa bằng đường bộ không bị gián đoạn.

Thực ra, trước khi phương án này được thông qua, đã có không ít lo ngại về những ảnh hưởng xấu đến môi trường có thể xảy ra khi đào kênh. Tuy nhiên, khảo sát bước đầu của Bộ Tài nguyên - Môi trường cho thấy những ảnh hưởng này là không lớn. Nếu được quan trắc thường xuyên và xử lý kịp thời thì sẽ hạn chế được những ảnh hưởng xấu.

Nếu không có gì thay đổi, đầu năm 2008 dự án sẽ chính thức được triển khai. Như vậy, trong một tương lai không xa ĐBSCL sẽ xuất khẩu trực tiếp được hàng hóa đồng thời TPHCM cũng không còn bị quá tải.

Nguyễn Khoa

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Tính đến 8 giờ ngày 19-1-2021 đã có 95.989.790 ca xác nhận mắc Covid-19, có 2.048.489 ca tử vong trên thế giới (Mỹ: 24.626.175 ca mắc, 408.615 tử vong; Ấn Độ: 10.582.647 ca mắc, 152.593 ca tử vong; Brazil: 8.512.238 ca mắc, 210.328 ca tử vong; Nga: 3.591.066 ca mắc, 66.037 ca tử vong). Tại Việt Nam, có 1.539 trường hợp mắc bệnh, trong đó có 1.402 ca đã được chữa khỏi, 35 ca tử vong.