Việc bang California bị khánh kiệt không phải là ngoại lệ ở Mỹ. Năm tài chính mới đã bắt đầu từ ngày 1-7 nhưng nhiều bang vẫn chưa thông qua được các kế hoạch ngân sách, trong lúc nguồn tiền mặt đang nhanh chóng cạn, gây nguy cơ cho chính quyền một số bang có thể ngưng hoạt động hoặc phải cắt giảm nhân sự và các dịch vụ.
Thống đốc California Arnold Schwarzenegger: “Có 30 bang bắt đầu năm tài chính mới nhưng chưa có kế hoạch ngân sách”
Thống đốc California, Arnold Schwarzenegger đã thông báo tình trạng khẩn cấp tài chính và ra lệnh cho các văn phòng bang đóng cửa 3 ngày mỗi tháng để tiết kiệm chi phí. Từ ngày 2-7, California sẽ thanh toán các hóa đơn bằng giấy nợ. Thống đốc Schwarzenegger cho biết: “Hiện có 30 bang bắt đầu năm tài chính mới nhưng chưa có kế hoạch ngân sách, vì vậy tôi muốn nói đừng xem California là bang duy nhất không thể xoay xở ngân sách”.
Quốc hội bang California sẽ có 45 ngày để gửi lên Thống đốc Schwarzenegger kế hoạch cắt giảm thâm hụt ngân sách, hiện ở mức 26,3 tỷ USD. Hơn 200.000 công chức bang sẽ nghỉ làm 3 ngày mỗi tháng, với mức giảm lương 14%.
California sẽ phát hành giấy nợ 3 tỷ USD trong tháng 7 cho các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cho bang, cho cáckhoản hoàn thuế và cho sinh viên được bang hỗ trợ. Chưa rõ giấy nợ có thể chuyển thành tiền mặt được hay không vì các ngân hàng còn chờ bang quyết định lãi suất.
Suy thoái kinh tế đã làm tổng nguồn thu của các bang bị giảm mạnh, với tổng thâm hụt ngân sách tích lũy tới 121 tỷ USD trong năm nay và sẽ tiếp tục tăng nếu chính phủ không đổ tiền kích thích – theo Todd Haggerty, một chuyên gia phân tích của Hội nghị quốc gia các quốc hội bang (NCSL). Theo NCSL, 7 bang Arizona, Connecticut, Kentucky, Mississippi, North Carolina, Ohio và Pennsylvania đã phải hoãn hoặc mở rộng các phiên họp thảo luận ngân sách.
Sinh viên Đại học San Francisco (California) lo âu trước viễn cảnh bị cắt giảm khoản hỗ trợ
Pennsylvania sẽ hoãn các khoản thanh toán do có sự bất đồng trong việc phê chuẩn thâm hụt ngân sách bang. Thống đốc Pennsylvania, Ed Rendell ngày 1-7 đã đề xuất tăng thuế 16%, nếu không bang không thể cân đối ngân sách. Công chức bang chỉ nhận một phần lương trong tháng 7. Thống đốc Rendell cho biết, 10 ngân hàng và tổ chức tín dụng đã đồng ý cho 69.000 công chức bang vay với lãi thấp hoặc không lãi.
Ở nhiều bang khác, tình hình cũng bi đát không kém, khi các cuộc tranh luận tập trung vào vấn đề chính là có tăng thuế để bù thâm hụt ngân sách. Thống đốc Illinois, Pat Quinn ngày 1-7 phủ quyết dự thảo ngân sách của các nhà lập pháp, làm bang này chưa có kế hoạch chi tiêu nào. Thống đốc Mississippi, Haley Barbour nói sẽ điều hành bang bằng mệnh lệnh hành chính với Ủy ban Dịch vụ công vì chưa có ngân sách.
Thống đốc Connecticut, Jodi Rell, thuộc đảng Cộng hòa, đã bác đề xuất ngân sách của các thành viên đảng Dân chủ với lý do không cân đối và không thực tế. Bà Rell đã ký lệnh cho chính quyền tiếp tục hoạt động không có ngân sách. Các bang Arizona, Indiana, Ohio, Connecticut và Mississippi đang chạy đua với thời gian để thông qua ngân sách mới.
HỒNG CHUYÊN (theo AP)
