Hôm qua (5-1), Bộ Tài chính đã tổ chức Hội nghị đối thoại giữa doanh nghiệp (DN) với ngành thuế và hải quan. Điểm nổi bật là việc cập nhật chính sách thuế và hải quan của DN còn nhiều hạn chế, cũng như năng lực của cán bộ 2 ngành trong việc giải đáp chính sách còn yếu.
Hải quan: Thủ tục còn nhiêu khê
Theo ông Đặng Việt Bắc, Tổng giám đốc Tập đoàn Sóng Thần, hiện nay, thủ tục hải quan đã có nhiều cải tiến, có nơi đã coi DN là đối tác nhưng trong thực tế, các văn bản hướng dẫn vẫn còn nặng về cơ chế xin – cho. Chẳng hạn, theo quy định, DN khai tờ khai được nợ chứng từ gốc nhưng DN vẫn phải làm công văn xin nợ tờ khai và phải được chi cục hải quan xác nhận. Bên cạnh đó là vấn đề tham vấn giá, ông diễn giải, hải quan có 6 phương pháp để xác định giá, trong đó có phương pháp suy luận. Tuy nhiên, giá cả nước ngoài thường xuyên biến động nhưng cơ quan hải quan chưa cập nhật thông tin và vẫn bắt DN chịu mức giá cũ.
Đại diện doanh nghiệp và người dân đến khai và nộp thuế ở Chi cục Thuế quận 1. Ảnh: THÀNH TÂM
Theo ông Nguyễn Văn Cẩn, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan, Luật Hải quan quy định rõ, chi cục trưởng hải quan được quyền gia hạn một số chứng từ nộp chậm không quá 30 ngày. Còn về tham vấn giá, theo hướng dẫn thực hiện Hiệp định trị giá GATT nay là WTO, hải quan có 6 phương pháp tính giá. Trong đó, có quy định DN tự khai, xác định giá và cơ quan hải quan có trách nhiệm kiểm tra. Do vậy, nếu DN nhận thấy, hải quan không xác định giá theo đúng quy định thì có thể khiếu nại hoặc khởi kiện cơ quan hải quan ra tòa.
Bức xúc về vấn đề thủ tục hành chính, ông Nguyễn Bá Thịnh, phụ trách xuất nhập khẩu, Công ty Tràng An, cho rằng, theo quy định trong 30 ngày DN phải nộp thuế và DN đã nộp thuế sớm cho kho bạc nhưng do hải quan và kho bạc chậm cập nhật thông tin khiến cho DN nộp sớm thành muộn khiến DN thiệt hại.
Bên cạnh đó, có những mặt hàng DN nhập về nhưng hải quan không xác định được và chuyển sang Trung tâm phân tích, phân loại hàng hóa xuất nhập khẩu nhưng trung tâm này cũng không xác định rõ được mã hàng này thuộc nhóm chịu thuế nào, dẫn đến việc DN nhập nguyên liệu đó đã nhập cả 6 tháng nhưng vẫn chưa xếp được vào nhóm chịu thuế. Không những vậy, cơ quan hải quan còn yêu cầu DN tự đi xác định nhóm hàng, tự chịu chi phí, trong khi đó, trách nhiệm này thuộc về hải quan.
Đại diện Công ty Dệt kim Đông Xuân cũng nêu ví dụ. DN nhập hàng hóa với đầy đủ giấy tờ và nộp thuế xong nhưng cơ quan hải quan cập nhật thiếu một tờ khai khiến cho DN bị quy vào chậm nộp thuế và hàng hóa nhập khẩu sau đó bị quy vào luồng đỏ. Trách nhiệm của cơ quan hải quan đến đâu?
Về những vấn đề này, ông Cẩn chỉ cho biết, hiện nay, hải quan đang xây dựng phần mềm nộp thuế điện tử giữa DN và hải quan. Tới đây, DN đang mở tài khoản tại ngân hàng, nếu nộp thuế, ngân hàng sẽ chuyển tiền sang tài khoản của kho bạc, kho bạc sẽ thông báo sang ngân hàng. Điều này sẽ tháo gỡ khó khăn cho DN trong việc luân chuyển tiền. Nếu hải quan làm sai thì xem xét trách nhiệm.
Tổng cục Hải quan cũng đang tiến hành nâng cao chất lượng cán bộ hải quan để có thể giải đáp giúp DN trước khi khai nhập hàng hóa thuộc mã nào.
Thuế: Vẫn “hành” người nộp
Theo các phản ánh, về cơ bản chủ trương, chính sách thuế là đúng, nhưng trên thực tế, việc thực hiện còn rất nhiều vấn đề và sai so với quy định. Ông Nguyễn Xuân Thùy, kế toán trưởng Tập đoàn Than – Khoáng sản, phản ánh, một số thủ tục thuế chưa rõ ràng, kịp thời, làm cho DN cảm thấy mình làm đúng nhưng vẫn vi phạm. Chẳng hạn như việc xác định thuế tài nguyên, nhiều cơ quan đến DN kiểm tra, mỗi nơi đưa ra một kiểu, giá tính thuế tài nguyên.
Ông Đỗ Hoàng Anh Tuấn, Thứ trưởng Bộ Tài chính, nhấn mạnh, việc thanh tra, như ý kiến của DN có nguyên nhân, cả chủ quan và khách quan. Để xử lý, Bộ sẽ rà lại quy trình thanh tra. Bên cạnh đó, DN có thể phản ánh qua đường dây nóng, nếu người thực hiện chưa đúng thì phản ánh ngay.
Cũng liên quan đến việc thực hiện, bà Đỗ Thị Thanh Thảo, kế toán trưởng Công ty TNHH Phước Hồng (Hải Phòng), phản ánh, công ty nhập 5.000-10.000 tấn gạo, xuất khẩu chủ yếu sang Trung Quốc và bán trực tiếp cho dự trữ quốc gia. Số gạo này đã mua bán từ 2004, 2005 và đã làm hồ sơ hoàn thuế, nhưng liên tục bị từ chối. Đến tháng 12-2005, DN nhận được công văn của Cục thuế Hải Phòng thông báo, DN bán hàng bỏ trốn, số thuế đó không được hoàn. DN đã có không dưới 30 công văn phản ánh thì Cục thuế Hải Phòng trả lời chờ điều tra xem có phải DN trốn vào tháng 12 hay không. Trong khi đó, do chưa được hoàn thuế nên DN đã không trả được lãi vay ngân hàng, bên ngoài chợ đen, thiệt hại lớn.
Ông Tuấn “trách”: “Nếu DN là kiến nghị lên Tổng cục Thuế không được thì phản ánh lên bộ hoặc có quyền kiện ra tòa. Đề nghị DN làm hồ sơ gửi thẳng lên Bộ Tài chính. Nếu đúng DN bán gạo của DN bỏ trốn, nhưng có việc bán hàng trước khi bỏ trốn và thực sự có hàng, sẽ kiểm trước hoàn sau, nhưng sẽ hoàn. Trong các cục thuế, thì Cục thuế Hải Phòng có nhiều việc chưa đúng trong hoàn thuế, trong công tác thanh tra của bộ sẽ làm việc với Hải Phòng”.
“Chỉ đơn giản, với việc chậm hoàn thuế giá trị gia tăng khoảng 23.000 tỷ đồng sẽ gây thiệt hại lớn cho nền kinh tế. Do đó DN và ngành thuế phải hoàn đúng, hoàn nhanh. Không để tình trạng DN đủ hồ sơ rồi mà 2, 3 tháng sau chưa được hoàn thuế”, ông Tuấn, nhấn mạnh.
Cũng theo ông Tuấn, ngành hải quan đặt mục tiêu giảm 1/3 thời gian làm thủ tục hải quan: xử lý hàng hóa theo luồng xanh còn 10-12 phút, luồng vàng còn 15-20 phút, đối với luồng đỏ từ vài tiếng sẽ giảm 1/3 thời gian kiểm tra.
Đối với ngành thuế, Bộ Tài chính sẽ tập trung chỉ đạo thực hiện các công việc lớn. Thứ nhất, theo đánh giá là DN hiện còn mất đến 1.050 giờ để làm các thủ tục về thuế thì ngành thuế phải phấn đấu giảm 30%-40% thời gian, còn 300-400 giờ. Do vậy, cần sửa đổi cơ bản phương thức quản lý hoá đơn, chứng từ. Tiếp đến là tập trung vào cơ chế 1 cửa, mã vạch hai chiều và giúp DN có thể kê khai qua mạng thay vì “chầu chực” để nộp tờ khai.
Ngọc Quang
