Ngày mới ở rốn dioxin A So

Sân bay A So thuộc xã Đông Sơn, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên - Huế là chứng tích lịch sử nay không còn cảnh người “không dám ở”, “không dám ăn”, “không dám uống”... Đã có 338 hộ dân tộc Tà Ôi, Pa Cô và Kinh cùng sinh sống ở vùng đất vốn là rốn dioxin A So.

  • Điểm nóng dioxin

Đông Sơn - nơi có sân bay A So - vốn là xã đặc biệt khó khăn mới thành lập từ năm 1992. Người dân sống rải rác ở các bản làng sâu tít trong dãy Trường Sơn, giao thông hiểm trở, bà con các bản làng muốn đi lại với nhau phải mất hàng ngày đường. Cuộc sống tự cung tự cấp, thiếu thốn đủ bề... Tại vị trí địa xã Đông Sơn ngày trước là điểm nút đường Trường Sơn với vô vàn cung, nhánh đường bộ cơ giới, đường vòng qua đất nước bạn Lào. Nhằm chặn đứng tuyến chi viện chiến lược đường Trường Sơn qua vùng đất này, không lực Hoa Kỳ huy động hàng vạn tấn bom đánh phá, kể cả vũ khí hóa học, chất độc da cam, chất phát quang, nhằm tiêu diệt lực lượng cách mạng.

Ông Hồ Xuân Trăng, Chủ tịch UBND huyện A Lưới, cho biết năm 1960, Mỹ xây dựng sân bay A So tại trung tâm xã Đông Sơn ngày nay. Năm 1966, thời cơ thuận lợi, lực lượng chủ lực Sư đoàn 325 cùng bộ đội địa phương, dân quân du kích tấn công giải phóng đồn A Sầu, sân bay A So và cả một vùng rộng lớn phía Nam huyện A Lưới. Chiến thắng đó tạo điều kiện thuận lợi cho tuyến vận tải chiến lược đường Hồ Chí Minh nối dài. Nhưng hòng xoay chuyển tình thế, tái chiếm lại vùng giải phóng, Mỹ và ngụy đã sử dụng một thủ đoạn rất tàn ác.

Theo kết quả nghiên cứu của Công ty Tư vấn về môi trường Hatfield (Canada) và UB 10-80 của Việt Nam, lượng chất diệt cỏ, chất hóa học rải xuống A Lưới bằng 1/2 các chất hóa học quân đội Mỹ đã rải xuống Thừa Thiên - Huế. Sân bay A So trở thành điểm nóng có hàm lượng tồn dư dioxin cao trong đất, ảnh hưởng đối với hệ sinh thái và con người sinh sống tại khu vực này. Hiện toàn huyện có 4.227 đối tượng bị ảnh hưởng chất độc da cam dioxin, riêng Đông Sơn có 61 người bị tàn tật, bại não, thần kinh có liên quan đến chất độc dioxin.

Quanh sân bay A So nay phủ xanh cây bồ kết làm hàng rào ngăn độc dioxin.

  • Ngày mới

Trải qua bao thăng trầm dâu bể, ít ai có thể ngờ A So mệnh danh “rốn dioxin” nay đã hồi sinh, Ở đây giờ là những bãi ngô, vườn cây các loại xanh mơn mởn. Một phần đất quanh sân bay A So được trồng cây bồ kết để cải tạo môi trường. Qua tài trợ từ nhóm đối thoại Việt - Mỹ đã xây dựng hệ thống cung cấp nước sạch, góp phần ổn định cuộc sống người dân. Chủ tịch UBND xã Đông Sơn A Viết Minh bảo rằng, hồi đầu đồng bào và dân bản xứ lên đây đều cảm thấy bất an. Vừa lo bị ảnh hưởng dioxin, vừa sợ vì bom mìn còn sót lại.

Từ khi có công bố tồn lưu một lượng lớn dioxin, vào năm 2002, huyện, xã tiến hành khoanh vùng nguy hiểm khoảng 5ha quanh sân bay A So và tổ chức di dân nằm cách xa khu vực 500m trở lên. Đồng thời, chính quyền xã thường xuyên giải thích và hướng dẫn cách phòng tránh, cách sinh hoạt an toàn, hợp vệ sinh. Trung tâm phát triển nông thôn khu vực miền Trung thuộc Đại học Nông Lâm Huế tập huấn kỹ thuật và hỗ trợ vốn bà con chăn nuôi heo, gà, vịt và trồng rau dinh dưỡng, lúa, ngô... thay cây công nghiệp dài ngày kém hiệu quả. Nhờ thế, người dân yên tâm, tin tưởng chọn Đông Sơn làm nơi an cư khi cả xã đã có điện thắp sáng và bê tông hóa 100% đường giao thông nông thôn. Trường học, trạm xá được xây mới. Những ngôi nhà tranh tre xây dựng lại khang trang theo phương châm “nhân dân làm, cộng đồng giúp đỡ, nhà nước hỗ trợ”.

Mới đây, tại lễ kỷ niệm 47 năm chiến thắng A So (11-3-1966 – 11-3-2013) và đón bằng xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia địa điểm khu chứng tích chiến tranh hóa học của Mỹ tại sân bay A So, ông Ngô Hòa, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Thừa Thiên – Huế, khẳng định, di tích lịch sử sân bay A So là nơi ghi dấu sức mạnh, ý chí quyết tâm, tinh thần quả cảm của quân và dân ta trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc. Đây là nơi giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ về lịch sử chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho địa phương sưu tầm, lưu giữ các mẫu vật, bệnh phẩm, cung cấp thông tin phục vụ nghiên cứu khoa học, chăm sóc điều trị người phơi nhiễm, góp phần khắc phục hậu quả chất độc da cam dioxin và phòng chống nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. UBND huyện A Lưới phối hợp chặt chẽ với ngành VH-TT-DL phát huy giá trị di tích.

Ban Chỉ đạo quốc gia khắc phục hậu quả chất độc hóa học do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam đang phối hợp UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế triển khai chỉ đạo của Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân về việc xây dựng khu chứng tích chiến tranh hóa học do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam tại huyện A Lưới. Theo báo cáo đề án trình Chính phủ, khu chứng tích này sẽ là một tập hợp các khu chức năng và các khu hoạt động liên quan gồm: khu di chứng tích tái hiện lịch sử chiến tranh hóa học Mỹ tiến hành ở Việt Nam (ngoài trời, tại sân bay A So); khu vực thiên nhiên bị tàn phá và vùng đối chứng; khu tổ hợp trung tâm tại ngã ba Bốt Đỏ; trung tâm điều trị, phục hồi chức năng cho nạn nhân chất độc da cam/dioxin. Ngoài ra, nơi đây còn có các hợp phần của dự án như khu phục vụ nghiên cứu khoa học; hệ thống giao thông nội vùng và nâng cấp các địa điểm du lịch lân cận. 

VĂN THẮNG

Tại xã Nhâm (huyện A Lưới), Chương trình Nghĩa tình Trường Sơn Báo SGGP đã xây dựng một trạm quân dân y trị giá 1 tỷ đồng do Hội Golf TPHCM tài trợ. Công trình có diện tích 560m², trong đó phòng khám và điều trị rộng 163m², vườn thuốc Nam rộng 100m², hệ thống phòng chức năng, nhà vệ sinh, điện, nước đảm bảo tiêu chuẩn y tế. Dự kiến sẽ khánh thành vào đầu tháng 4 tới đây, sẽ phục vụ khám chữa bệnh hơn 400 hộ dân, với hơn 2.200 nhân khẩu địa phương cùng hàng ngàn đồng bào các xã lân cận như Hồng Bắc, Hồng Thượng, Hồng Thái của huyện A Lưới và người dân tại cụm bản I Reo (nước bạn Lào).

V. NGA

Các tin, bài viết khác