Nguồn gốc và ý nghĩa của địa danh Mỏ Cày ở Bến Tre

Hỏi: Xin cho biết nguồn gốc và ý nghĩa của địa danh Mỏ Cày ở Bến Tre.
Phạm Văn Tường (Tiền Giang)

Mỏ cày  vốn là tên một bộ phận của cái cày. Bộ phận này bắt đầu từ chỗ tay cầm đến lưỡi cày. Phần đầu của nó khá giống mỏ con chim nên người Việt xưa gọi là mỏ cày.

Mỏ cày là một từ tổ rất phổ biến ở miền Trung. Còn người miền Nam gọi là chuôi cày; người miền Bắc gọi là xeo cày. Génibrel trong Từ điển Việt_Pháp (1898) dịch hai từ tổ này là manche de la charrue (cán cày).

Ở trên trời có một chòm sao giống bộ phận trên nên được người Việt xưa gọi là sao Mỏ Cày.

Một đoạn đường của quốc lộ 1A chạy qua phía Bắc thị trấn Mộ Đức (Quảng Ngãi) có hình dáng cong như cái mỏ cày nên vùng đất hai bên đoạn đường này được gọi là Mỏ Cày.

Tương tự như thế, một đoạn sông ở tỉnh Bến Tre có hình dáng cong nên mang tên Mỏ Cày. Rồi tên sông trở thành tên huyện, tên thị trấn, tên cầu.

Đây là hiện tượng chuyển nghĩa theo phương thức ẩn dụ: lấy tên vật này để chỉ vật kia dựa vào một điểm giống nhau giữa chúng.

PGS.TS Lê Trung Hoa

Các tin, bài viết khác