Với hơn 500 nhạc công, ca sĩ trong đó có dàn hợp xướng của 50 tăng sư đến từ nhiều miền đất nước, bản giao hưởng Khai giác sẽ được trình bày trong lễ bế mạc Đại lễ Phật đản Liên hiệp quốc - Vesak 2008 sắp tới do nhạc sĩ Nguyễn Thiên Đạo (ảnh) chấp bút và chỉ đạo, được coi là một trong những điểm nhấn thể hiện dấu ấn của nền âm nhạc Việt Nam. Sau hơn một tháng tập luyện, bản giao hưởng đã qua bước sơ duyệt và đang bước vào giai đoạn hoàn tất. Phóng viên SGGP đã trao đổi với nhạc sĩ Nguyễn Thiên Đạo về bản giao hưởng đặc biệt này.
- PV: Bản giao hưởng Khai giác được xuất phát từ ý tưởng nào, thưa ông?
- Nhạc sĩ NGUYỄN THIÊN ĐẠO: Trước đây khoảng gần 1 năm phật tử Ngô Minh Thơm đã gửi tôi bài kệ (thơ) Ẩn hiện hư vô, tích linh khai giác với mong muốn được tôi phổ nhạc. Khi nhận được tác phẩm này tôi cũng suy nghĩ rất nhiều vì nội dung bài kệ không có những cao trào, nhưng lại chứa đựng màu sắc tâm linh. Sau khi nghiên cứu, tôi đã nảy ra ý tưởng lấy bài kệ này lồng vào cuộc đời của Đức Phật. Và bản giao hưởng Khai giác với 7 chương gồm: Nhập; Thiền; Tử; Sinh; Ác quỷ; Thiền định; Bay lên và Niết bàn kể về 7 tuần thái tử Shiddarta tham thiền nhập định, giác ngộ hoàn toàn trở thành Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, đã hình thành.
- Khi viết bản giao hưởng này, ông có nghĩ tác phẩm sẽ được dùng trong Đại lễ Phật đản tại Việt Nam?
- Khi viết, tôi không biết chắc tác phẩm của mình có được dựng và cất lên thành lời, thành điệu hay không. Song với một tấm lòng của người nghệ sĩ, của người hướng về đạo Phật tôi đã gửi gắm vào tác phẩm những điều tâm huyết, trân trọng và thành kính. Tuy nhiên, khi biết được thông tin này, tôi càng cảm thấy mình có trọng trách nặng nề hơn vì nó không chỉ dừng lại ở một tác phẩm mang tính quốc gia mà là mang ý nghĩa quốc tế. Tôi hy vọng nó sẽ là điển hình của sự chuyển biến của nền âm nhạc đầu thế kỷ 21.
- Với nhiều chương trình nghệ thuật lớn mang tính quốc tế được tổ chức trong nước thường có xu hướng sử dụng dàn nhạc dân tộc…
- Đúng vậy, song không có nghĩa là việc sử dụng dàn nhạc giao hưởng là thiếu tính dân tộc. Trong tác phẩm Khai giác, tôi đã khai thác triệt để nhạc ngũ cung và một số nhạc dân tộc như tuồng, chèo, tài tử Nam bộ… Nhưng không chỉ dừng lại ở cái gốc đơn thuần mà tôi đã cách tân và phát triển chúng theo chiều hướng nhạc bác học hiện đại.
- Dàn nhạc giao hưởng hiện đại, nhạc cụ dân tộc kết hợp cùng dàn hợp xướng gồm 50 tăng sư có là thử thách lớn?
- Ngay từ đầu tôi đã có ý tưởng này, do vậy khi thực hiện cũng không gặp nhiều khó khăn. Hơn thế, nhờ có sự hợp tác rất tốt của những người tham gia nên khi tác phẩm cất lên thành lời, thành tiếng đã tạo nên hiệu quả rõ rệt. Do vậy, dù tác phẩm kéo
- Như ông nhận định, Khai giác không chỉ là tác phẩm âm nhạc đơn thuần mà nó còn phải hội tụ tinh thần cơ bản nhất của văn hóa Phật giáo?
- Trước khi bắt tay vào dựng tác phẩm tôi đã tham khảo rất nhiều đĩa CD về tụng kinh, niệm Phật, các sách về cuộc đời của Đức Phật. Đồng thời tôi đã trao đổi rất cặn kẽ với Đại đức Thích Đức Thiện để lãnh hội được những tinh thần cơ bản nhất của văn hóa Phật giáo để đưa vào âm nhạc.
- Ông có thể nói kỹ hơn về phần trình diễn của 50 tăng sư?
- Các tăng sư với nhạc cụ là những chiếc mõ, sẽ tụng những câu kinh bằng tiếng Phạn cổ. Bên cạnh đó, thầy Thích Minh Hậu cùng Bích Thủy, Anh Dũng, Quốc Hưng sẽ là một trong 4 giọng solo của Khai giác.
- Khai giác đã quy tụ đội ngũ nghệ sĩ tới 500 người có phải là điều bất ngờ ngoài dự kiến?
- Lúc đầu, khi nhận lời làm bản giao hưởng tôi chỉ có ý định thể hiện với dàn nhạc lớn nhất là 200 người- như vậy là đã rất hoành tráng, song khi bắt tay vào thực hiện, dàn nhạc được nâng lên đã nâng tầm vóc của tác phẩm.
Tôi rất bất ngờ khi ban tổ chức đã tập hợp được dàn nhạc đồ sộ như vậy. Bất ngờ hơn nữa khi tôi biết rằng trong số các thành viên ở dàn nhạc Học viện Âm nhạc quốc gia (trước đây là Nhạc viện Hà Nội) tham gia Khai giác, nhiều em chỉ cách đây có vài tháng còn là nông dân, song với nhiệt huyết, tài năng của mình đã có thể cùng tham gia biểu diễn trên sân khấu lớn. Điều đó chứng tỏ sức lay động vô hình của âm nhạc. Tất cả chúng tôi đang chờ đợi và luyện tập miệt mài cho ngày trình diễn tới.
- Đầu tư lớn song Khai giác chỉ biểu diễn trong một đêm. Liệu người dân có cơ hội thưởng thức tác phẩm này?
- Vì đây là chương trình được dàn dựng trên kinh phí đóng góp của phật tử, do đó việc có trình diễn tiếp hay không phụ thuộc nhiều vào tấm lòng của mọi người. Hy vọng rằng Khai giác tiếp tục nhận được nhiều sự hỗ trợ của các phật tử để đến được với quảng đại quần chúng.
- Xin cảm ơn nhạc sĩ
VĨNH XUÂN thực hiện
