Nhiên liệu sinh học được xem là nhiên liệu chiến lược thay thế cho xăng dầu vốn đang leo thang. Thế nhưng nhiên liệu này bỗng chốc trở thành thứ bị nguyền rủa trong thời buổi sốt lương thực. Đã có nhiều tiếng nói đòi xóa sổ nhiên liệu sinh học.
Lên án
Vì quá đánh giá cao nhiên liệu sinh học nên sản lượng cây trồng dành cho nhiên liệu này vượt trội sản lượng dành cho lương thực. Nhiều cánh đồng trồng các loại cây dành cho lương thực, như lúa mì đã chuyển sang trồng cây để sản xuất nhiên liệu sinh học. Thế nhưng, giá lương thực thế giới tăng cao không phải chỉ do nhiên liệu sinh học mà còn nhiều yếu tố khác như tình trạng đầu cơ, thiên tai, dịch bệnh ở các nước sản xuất lúa…
Tuy nhiên, việc đầu tư quá mức vào nhiên liệu sinh học được xem là nguyên nhân cơ bản gây nên sự thay đổi cơ cấu cây trồng. Tạp chí Time của Mỹ từng mô tả rằng nhiên liệu sinh học trở thành yếu tố tiên phong trong cuộc cách mạng xanh, là cách tốt nhất để các nhà chính trị và các tập đoàn cho thấy họ nghiêm túc trong việc tìm nguồn nhiên liệu thay thế trong tiến trình cắt giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính toàn cầu. Nhận định này đang bị thách thức nghiêm trọng.
Tình trạng thiếu lương thực, một hậu quả của nhiêu liệu sinh học.
Phát biểu tại trụ sở Liên hiệp quốc ngày 22-4-2008 tại New York (Mỹ), Tổng thống Bolivia Evo Morales đã đưa ra những lời cảnh báo về tác hại của nhiên liệu sinh học đối với nguồn cung cấp lương thực. Ông Morales cho rằng việc phát triển nhiên liệu sinh học đã làm phương hại đến đời sống của tầng lớp dân nghèo trên toàn thế giới.
Tổng thống Peru Alan Garcia có cùng quan điểm khi cho rằng việc sử dụng đất trồng dành cho các loại cây sản xuất nhiên liệu sinh học (ví dụ như trồng mía sản xuất ethanol) đã đặt lương thực ra ngoài tầm tay của người nghèo.
Tổng thống Bolivia còn cho rằng tình trạng khí hậu của Trái đất nóng dần lên là hậu quả của việc khai thác cạn kiệt các nguồn tài nguyên thiên nhiên. Ông Morales cho rằng nhiều nhà lãnh đạo thế giới nói vềø nhiên liệu sinh học mà không hiểu họ đang nói gì, ám chỉ tới những phát biểu gần đây của Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva. Brazil là nước hiện có diện tích trồng mía sản xuất ethanol lớn nhất thế giới.
Tổng thống Lula da Silva gần đây đã bác bỏ lập luận cho rằng nhiên liệu sinh học gây ra nạn thiếu hụt lương thực thế giới và cho biết Brazil có khả năng đảm bảo đủ cây lương thực và mía dùng chế tạo ethanol. Tuy nhiên, tình hình tại Peru, nước láng giềng của Brazil thì khác.
Peru cũng là nước sản xuất ethanol và nhiều loại nhiên liệu sinh học khác nhưng đất trồng cho những cây dùng cho nhiên liệu sinh học đã lấn át đất trồng cây lương thực, đẩy 12 triệu dân nghèo (40% dân số nước này) vào cảnh khốn đốn vì giá lương thực tăng cao. Tại Anh, Thủ tướng Gordon Brown ngày 22-4 chủ trì một cuộc họp về chính sách khuyến khích nhiên liệu sinh học của EU. Khối này đang bị nhiều nước chỉ trích dữ dội về mục tiêu 10% sử dụng nhiên liệu sinh học trong giao thông đường bộ vào năm 2020.
Một giải pháp khác cho nhiên liệu sinh học?
Một cánh đồng bắp tại Brazil. Bắp cùng nhiều cây trồng khác sản xuất ethanol đang đe dọa an ninh lương thực.
Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) gần đây đã đưa ra khuyến cáo các nước phát triển nên chấm dứt việc trợ cấp nông nghiệp dành cho các dự án sản xuất nhiên liệu sinh học. Tổng giám đốc điều hành ADB Rajat Nag còn bán tín bán nghi khi cho rằng các chính phủ trên toàn thế giới nên xem xét lại nhiên liệu sinh học xem liệu nó có thực sự giúp ích cho môi trường hay không.
Ông Nag còn cho rằng ngoài việc làm giảm sản lượng lương thực, nhiên liệu sinh học còn đưa tới việc tàn phá rừng. Nhiều giáo sư hàng đầu trong lĩnh vực môi trường tại Anh trong tháng 3 đã kêu gọi chính phủ Anh ngừng đề ra các mục tiêu cụ thể về sử dụng nhiên liệu sinh học khi mà các nhà khoa học còn đang nghiên cứu khả năng bảo vệ môi trường của nhiên liệu sinh học. Giáo sư Robert Watson cảnh báo rằng chính phủ Anh và nhiều nước trong EU đã “cầm đèn chạy trước ô tô”, tức là đi trước các nghiên cứu khoa học. Theo ông, cây trồng nhiêu liệu sinh học làm nghèo đất trồng, đưa tới nhiều hậu quả khác kinh khủng hơn.
Trong một báo cáo gần đây, LHQ khẳng định: Nhiên liệu sinh học có tiềm năng làm giảm giá dầu cũng như tạo nhu cầu lớn hơn đối với nông dân nhưng LHQ đề nghị các chính phủ cần xem xét cẩn trọng tác động của nhiên liệu sinh học với người nghèo. Nông dân không được hưởng lợi từ sản xuất nhiên liệu sinh học do không đủ tiền để mở rộng đất đai và chuyển sang cây trồng mới. Hơn nữa, việc thúc đẩy trồng các loại cây này trên diện rộng có thể đẩy người nghèo ra khỏi đất của họ, đồng thời loại họ ra khỏi hoạt động sản xuất nhiên liệu sinh học.
Trong khi đó, tại Ấn Độ, Công ty Praj Industries cho biết, họ có khả năng chế tạo ethanol mà không cần phải sử dụng các loại cây trồng chuyên biệt. Theo ông Pramod Chaudhari, người sáng lập tập đoàn này, nhiên liệu ethanol do công ty ông sản xuất lấy từ rác nông nghiệp như rơm rạ, cỏ hay các thân cây trồng khác. Ông Chauhari cho biết sẽ sớm làm việc với các công ty ở châu Âu và Mỹ để tiếp tục phát triển công nghệ này.
Điều này có thể vừa đáp ứng nhu cầu nhiên liệu sinh học vừa đáp ứng nhu cầu lương thực. Giám đốc IMF, ông Dominique Strauss –Kahn, gần đây cho rằng nhiên liệu sinh học đang đặt thế giới vào bài toán “đạo đức” khi nhiều nơi xảy ra bạo động vì thiếu lương thực: “Khi chúng ta chế tạo nhiên liệu sinh học từ các sản phẩm không dùng cho thực phẩm thì tốt nhưng nếu sử dụng thực phẩm hay đất trồng thực phẩm, điều này đặt ra vấn đề lớn”.
Ông Chaudhri cho rằng thay vì ngồi tranh cãi, ông muốn tìm một giải pháp thực tế có lợi đôi đường. Theo ông, đến năm 2010, sản phẩm ethanol đầu tiên từ công nghệ của ông sẽ có mặt trên thị trường. Ngay sau khi Công ty Praj Industries công bố công nghệ mới sản xuất ethanol, giá cổ phần của công ty này trên thị trường chứng khoán Bombay tăng 15,34%.
KHÁNH MINH tổng hợp
