Nhu cầu cao, lừa đảo tăng

Mồi chài người nhẹ dạ

Lao động Việt Nam tại Nhật Bản.

Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về Trật tự Quản lý kinh tế và Chức vụ (Công an Hà Nội) vừa khởi tố vụ án hình sự về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản với số tiền 5,4 tỷ đồng. Chủ mưu trong vụ này là Đoàn Thị Kim Thanh (sinh năm 1971) đã bị bắt giam.

Mặc dù không có chức năng hoạt động XKLĐ nhưng Thanh vẫn phát tán thông báo, quảng bá rộng rãi việc có chỉ tiêu đưa người đi Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản… làm việc. Thông qua mạng lưới môi giới, Thanh đã thu hồ sơ và tiền đặt cọc của 58 người lao động ở Thanh Hóa, Nghệ An, Hòa Bình… có nhu cầu XKLĐ. Mỗi người phải đóng cho Thanh từ 4.500 - 10.000 USD.

Tương tự, tại quận Gò Vấp TPHCM, Đoàn Đức Việt, Giám đốc CTCP Xây dựng - Thương mại - Dịch vụ Xuất nhập khẩu Tân Thịnh cũng bị đề nghị truy tố vì hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản của nhiều người có nhu cầu đi nước ngoài làm việc. Để che mắt người lao động, Việt đã làm giả giấy phép hoạt động XKLĐ và thông qua 7 đầu mối ở các tỉnh, TP để thu 174.000 USD và 190 triệu đồng của 90 người lao động.

Từ đầu năm 2007 đến nay, các cơ quan chức năng đã phát hiện nhiều vụ lừa đảo XKLĐ với quy mô lớn, số người bị hại lên đến hàng trăm và số tiền bị mất lên đến hàng chục tỷ đồng. Theo cơ quan chức năng, từ năm 2006 đến quý II-2007, đã có ít nhất trên 2.000 nạn nhân bị rơi vào bẫy lừa đảo XKLĐ của những đường dây “cò” XKLĐ. Công an Hà Nội đã khám phá trên 70 vụ án, bắt trên 100 đối tượng chuyên lừa đảo XKLĐ, gây thiệt hại  2,3 triệu USD và 14,5 tỷ đồng. Đã có gần 60 vụ án bị khởi tố với trên 90 bị can. Thủ đoạn mà bọn này thường tung ra là đưa đi XKLĐ ở Nhật Bản, Hàn Quốc hoặc đi du học nghề, làm việc ở một số nước khác nhanh chóng. Vì thiếu thông tin, nhiều lao động đã đóng số tiền lớn cho bọn chúng. Đến khi chờ mãi không đi được, các nạn nhân mới tố giác.

Xung quanh chủ trương tổ chức thi khảo sát tiếng Hàn để đăng ký đi Hàn Quốc lao động theo chương trình cấp phép mới, rất nhiều lao động do nôn nóng muốn đi nhanh, đã bị rơi vào bẫy lừa. Để ngăn chặn tình trạng này thì người  lao động phải cảnh giác và tự bảo vệ mình trước, cần kiểm tra kỹ thông tin cũng như tư cách pháp nhân của doanh nghiệp tuyển dụng  xem họ có được phép hoạt động trong lĩnh vực XKLĐ. Nếu thấy nghi ngờ, cần thông báo ngay cho cơ quan chức năng tại tại địa phương để kịp thời ngăn chặn những hành vi lừa đảo.

Cạnh tranh thiếu lành mạnh

Nhiều doanh nghiệp XKLĐ có uy tín, làm ăn chân chính đều có chung nỗi bức xúc về hiện tượng cạnh tranh không lành mạnh trong hoạt động XKLĐ rất đáng báo động. Do tìm kiếm hợp đồng cung ứng lao động cho đối tác nước ngoài gặp khó khăn nên có một số đơn vị thiếu năng lực, không muốn bỏ chi phí đi khảo sát thị trường đã tự nâng phí môi giới lên cao hơn thực tế. Một doanh nghiệp thổ lộ: “Trước đây, khi thị trường Brunei mới mở, phí môi giới để đưa một lao động đi làm việc chỉ mất 400 USD. Thế nhưng, bây giờ mức chi phí môi giới này đã bị đẩy lên 1.000 USD/người. Tương tự, trong tình cảnh khó tìm đủ nguồn tuyển lao động đi Malaysia, nhiều doanh nghiệp “xé rào” chi cho trung gian - đơn vị giới thiệu nguồn tại địa phương - số tiền lên đến trên 1 triệu đồng/người. Tất nhiên, mọi chi phí tuyển dụng này cuối cùng vẫn móc ở túi người lao động nghèo đang phải vay mượn từng đồng để mua một chỗ làm việc ở nước ngoài. 

Cũng do chạy theo thành tích và lợi nhuận, một số doanh nghiệp XKLĐ xem thường khâu tuyển chọn đầu vào và bỏ qua khâu quan trọng là trang bị kiến thức pháp luật, phong tục, tập quán nước sở tại cho người lao động. Vì thế, khi ra nước ngoài, một số lao động vừa thiếu ý thức vừa cố tình vi phạm pháp luật như ăn cắp, đánh nhau, gây mất trật tự…

Nổi cộm  nhất là tình trạng gần đây có nhiều lao động VN làm việc ở Trung Đông ăn cắp dây điện để bán kiếm tiền. Còn tu nghiệp sinh VN ở Nhật Bản thì bị chủ sử dụng lao động than phiền về tật xấu hay ăn cắp vặt… Nếu không tiến hành chọn lọc nguồn lao động đưa đi nước ngoài làm việc đạt chuẩn thì những hình ảnh xấu về lao động VN sẽ phán tán lớn hơn, ảnh hưởng đến uy tín và chủ trương đẩy mạnh XKLĐ của nước ta.

Thiên Anh

 

Ông Nguyễn Thanh Hòa, Thứ trưởng Bộ LĐTB-XH:
Chất lượng lao động – yếu tố quyết định

Trình độ, chất lượng lao động của ta còn thấp, chưa thể cạnh tranh với các nước có kinh nghiệm, truyền thống XKLĐ lâu năm. Vì thế trước mắt chúng ta vẫn phải duy trì phát triển ổn định những thị trường truyền thống có thu nhập cao và trung bình. Rào cản lớn nhất khiến lao động VN chưa thể hội nhập với môi trường lao động quốc tế là trình độ ngoại ngữ lẫn tay nghề, chuyên môn và kỹ năng chuyên sâu còn hạn chế.

Để mở rộng thị phần ở những thị trường có thu nhập cao, VN phải có chiến lược xây dựng thương hiệu lao động Việt Nam bằng cách nâng dần chất lượng nguồn nhân lực theo kịp chuẩn quốc tế về trình độ tay nghề, chuyên môn và ngoại ngữ.

Bên cạnh sự đầu tư của nhà nước, nhà trường, các công ty XKLĐ, người lao động cần phải có ý thức tự trang bị tay nghề, kỹ thuật, chuyên môn và vốn ngoại ngữ trước khi có ý định ra nước ngoài làm việc. Mục tiêu đề ra trong những năm tới là tăng tỷ lệ lao động xuất khẩu có tay nghề, kỹ năng lên 60%-70%. Ngoài đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài trong các lĩnh vực dịch vụ  nhà hàng, khách sạn, chăm sóc người bệnh, chúng ta sẽ tham gia đấu thầu những công trình xây dựng lớn để đưa lao động có tay nghề, kỹ thuật cao đến làm việc…

Ông Trần Quốc Ninh, Giám đốc Công ty SULECO:
Tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh

Trong tình hình cạnh tranh gay gắt để mở rộng thị phần XKLĐ hiện nay, doanh nghiệp XKLĐ gặp rất nhiều áp lực. Nếu doanh nghiệp nào thực hiện theo đúng những quy định của nhà nước về thu  phí dịch vụ môi giới thì khó tồn tại và rất dễ  bị đối tác nước ngoài cắt hợp đồng.

Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp làm ăn theo kiểu chụp giựt, đẩy phí môi giới lên cao hoặc chấp nhận đàm phán với đối tác nước ngoài bằng mọi giá để có hợp đồng cung ứng lao động (dù tiền lương trả cho người lao động thấp) lại  ít bị xử lý. Đó là một bất hợp lý, thiếu bình đẳng mà cơ quan quản lý phải xem xét thấu đáo, xử lý mạnh tay.

Để tạo sức mạnh, tăng tính cạnh tranh mở rộng thị phần XKLĐ, chúng ta phải đồng tâm hiệp lực, nâng cao uy tín, vị thế của các doanh nghiệp XKLĐ và Hiệp hội XKLĐ VN. Xung quanh vấn đề vi phạm của người lao động xuất khẩu, cần xử lý mạnh tay đối với những trường hợp vi phạm hợp đồng, bỏ trốn ra ngoài làm việc, làm giảm uy tín và làm mất dần thị trường XKLĐ tốt. Nhà nước cần đầu tư đúng mức để đào tạo người lao động có tay nghề, có đạo đức, đáp ứng yêu cầu cạnh tranh, hội nhập, xúc tiến mở rộng thị trường, giải quyết căn cơ nhu cầu tìm việc của người lao động ra nước ngoài.

Khánh Bình (ghi) 


Các tin, bài viết khác