Những lễ cưới… “nhân bản vô tính”

Hiện nay, ngoài một số nhà hàng tổ chức tiệc cưới khá tốt, để lại ấn tượng đẹp cho đôi uyên ương, và khách mời, đa số các đám cưới còn lại đều tổ chức giống nhau một cách kỳ lạ. Có người nói vui đó là “đám cưới nhân bản”, “đám cưới vô tính”.

  • Phần lễ: “Giống gì mà giống thế”!
Một đám cưới truyền thống Nam bộ. Ảnh: PHẠM DŨNG

Nguồn gốc công nghệ cưới ở Việt Nam hiện nay xuất xứ từ nước ngoài. Khoảng 10 năm trở lại đây, khi các nhà hàng tiệc cưới từ bình dân đến cao cấp mọc lên như nấm thì công nghệ cưới cũng “lan tỏa” giống nhau, nơi này thấy nơi kia làm thế nào là “bê” về rồi biến tấu chút đỉnh thành của mình.

Phải thừa nhận ban đầu do mới, lạ ai cũng thấy hay, còn bây giờ mọi người đều nhàm chán bởi các nghi lễ rập khuôn: bắt tay cô dâu chú rể, chụp hình lưu niệm, bỏ phong bì vô thùng đựng tiền, ký tên trên khăn hồng, bước vào bên trong tìm bàn ngồi và… chờ! Đến phần lễ thường có tiết mục múa, hát chào đón hai họ, quan khách và cô dâu chú rể. Rồi MC bước ra sân khấu bắt đầu… nói những câu sáo rỗng.

Không ít người đi dự đám cưới tại nhà hàng P. (Q.Tân Bình) nhiều lần đã thuộc luôn lời MC vì đám nào anh ta cũng nói những câu “y chang”: “Trầu xanh xanh ngắt mắt em/Cau xanh xanh tựa tóc anh xuân thì/Vôi hồng vạch lối ta đi/Tình ta thắm đượm duyên thì hôm nay/Xin mời tân lang và tân giai nhân – những người đẹp và hạnh phúc nhất đêm nay lên sân khấu ra mắt bà con hai họ và quan khách”.

Hay đến đoạn mời rượu: “Đất Quảng Nam chưa mưa đã thấm/Rượu hồng đào chưa nhấm đã say/nhưng hôm nay còn có một thứ rượu khác, đó là rượu giao bôi, rượu của tình yêu thủy chung son sắt”… Đa số MC đều trẻ tuổi và trình độ không ai biết cỡ nào nhưng điều khiển song thân, cô dâu-chú rể làm “tất tần tật” như đứng bên này, bên kia, khui sâm banh, rót rượu, cắt bánh, rồi bắt cô dâu-chú rể hôn nhau (hôn mà cũng bắt buộc)…

Thạc sĩ Trần Thị Vui – Phó trưởng khoa Văn hóa, Trường CĐ Văn hóa Nghệ thuật TPHCM, tỏ vẻ khó chịu: “Ngày rước dâu, cả những người lớn tuổi đều bị thợ chụp hình, quay phim “chỉ đạo”! Các tay thợ này hướng dẫn hai họ và cô dâu chú rể răm rắp từ việc ai đi trước, ai đi sau, đến đốt nhang đèn, mở mâm quả, thậm chí cả quỳ lạy… Ngày xưa, đám cưới thường do hai vị trưởng tộc của hai họ điều khiển, bây giờ cũng còn nhưng mờ nhạt”.

Thợ quay phim, chụp hình thực hiện cả trăm đám mỗi năm nên cách “đạo diễn” cũng giống nhau, do đó có chuyện phim quay của cặp vợ chồng này giống cặp vợ chồng kia từ nghi lễ cho đến cách… hôn.

Mặt khác, dịch vụ đồ cưới tại các cửa hàng cho thuê mâm quả, đồ thờ… cũng na ná nhau nên chuyện đám cưới sau giống đám cưới trước từ cổng chào, bàn thờ, đồ thờ... là chuyện thường.

  • Thực đơn cưới: nhắm mắt cũng biết!

Tình cờ gặp ông Nguyễn Ngọc Ánh – Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Sài Gòn – Đà Lạt, từ Lâm Đồng lặn lội xuống TPHCM tìm gặp chuyên gia ẩm thực nhờ tư vấn món ăn – trong đó có thực đơn tiệc cưới sao cho khác biệt và hấp dẫn để chuẩn bị cho khách sạn 5 sao Sài Gòn – Đà Lạt khai trương.

Ông Ánh nói: “Bây giờ đi ăn tiệc cưới, nhắm mắt cũng đoán được thực đơn. Thực đơn tiệc cưới hiện nay đa phần lai tạp, xen lẫn món Hoa hoặc món Âu, không có “gia phả” rõ ràng”.

Hầu như đám cưới nào cũng có súp, gỏi, heo sữa – gà – vịt quay, tôm hấp nước dừa, cá chưng tương (hay hấp), lẩu hoặc cơm hay mì xào và món tráng miệng. 

Chúng tôi chọn khoảng chục nhà hàng để khảo sát gồm: H.Đ (Lê Hồng Phong); P.Đ (Hoàng Văn Thụ); L.P (Lý Thường Kiệt); H.K (Ba Tháng Hai); M (Tôn Đức Thắng); Q.T và A.H (Trần Hưng Đạo); T.T.Đ.S (Hòa Bình)… Khi đến, tiếp tân đưa thực đơn món ăn theo thứ tự 1, 2, 3, 4… với mức giá khác nhau.

Đến đâu cũng nghe nhân viên nói đại loại: “Anh chị nên chọn thực đơn A, thực đơn B… vì rất nhiều đám cưới đã chọn, khách ăn no, ngon, khen rối rít”.

 Mỗi nơi chúng tôi thử yêu cầu đổi món mới, có nơi đồng ý nhưng cũng chỉ trong phạm vi các món trong danh mục, có nơi trả lời thẳng là không làm món đó. 

Anh Lê Minh Tân, quản lý bộ phận bếp nhà hàng H.V (Q. Tân Phú), nói thật tình: “Sở dĩ nhà hàng “ép” khách chọn thực đơn vì thường có 3 - 4, thậm chí 5 - 6 đám cưới cùng ngày (buổi trưa và buổi chiều) nên làm một loại món để đãi nhiều đám cho lợi.

Bây giờ nhà hàng không còn sơ chế từng cọng ngó sen, trái ớt… do đã có nơi chuyên cung cấp. Những món nhà hàng thường nấu, nguyên liệu phải sơ chế ít, nhanh gọn, đỡ tốn công”. Những nơi nhận đến nấu tại gia cũng chỉ có những món đơn điệu phần lớn được nấu sẵn đem tới, chính vì vậy thực đơn cũng tẻ nhạt như nhau.

Chuyên gia ẩm thực Châu Tấn Hiệp – Bếp trưởng khách sạn Continental, nói: “Món ăn trong các tiệc cưới giống nhau là do nhiều nhà hàng chủ quan, cứ nghĩ đám cưới chỉ có một lần nhưng quên rằng khách sẽ đến với mình nhiều lần nên không đầu tư món ăn mới.

Mặt khác, không ít nhà hàng tiệc cưới cao cấp hiện nay thiên về kỹ thuật trình bày (hình thức) cầu kỳ, bắt mắt nhưng không theo khẩu vị của thực khách. Muốn cho món ăn không nhàm chán nên đổi mới ít nhất 10 món trong một năm”.

  • Và những cái giống “khó chịu”

Chúng tôi khảo sát khoảng 20 người thì hơn 50% người cho rằng đi đám cưới bây giờ giống như trả nợ, vì trách nhiệm hoặc vì mối quan hệ hơn là đi với tâm trạng háo hức, chờ đón và xem đó như một niềm vui. Ngày xưa, nghe nói chuẩn bị có đám cưới, ai cũng chờ đợi. Ở quê, có đám cưới đôi khi cả làng, dòng họ mong ngóng và người được mời đi ăn đám cưới thấy rất “oách”.
Một anh bạn người nước ngoài làm việc lâu năm tại TPHCM đi dự nhiều tiệc cưới phải thốt lên: “Đám cưới ở Việt Nam đến việc đi trễ cũng giống nhau”! Nhiều Việt kiều kể lại, tật đi dự đám cưới trễ còn lan ra cả cộng đồng người Việt ở nước ngoài, nên có câu: “Không ăn đậu phộng không phải (đám cưới) Mễ, không đi trễ không phải (đám cưới) Việt Nam”!

Đám cưới bây giờ còn giống nhau ở chỗ đãi rất nhiều bàn, khách mời tá lả, mới sơ giao cũng mời nên có tình trạng ai “may mắn” thì ngồi cùng bàn với người quen, còn không thì ngồi với người lạ, chỉ biết im lặng… ăn, rồi đứng dậy ra về! Phần giao lưu ca nhạc còn “hãi hùng” hơn do khách vừa ăn vừa nghe hát, đủ loại nhạc Tây, ta, Tàu do “ca sĩ” của hai họ trình bày “tả pín lù”!

Thạc sĩ Võ Văn Tường – Giảng viên bộ môn Văn hóa Việt Nam cho rằng, trong đời sống hiện đại ta cũng không nên giữ những thủ tục đám cưới quá rườm rà, tuy nhiên không vì vậy mà đánh mất đi tính dân tộc.

Ngày cưới là trọng đại của một đời người, sẽ đẹp hơn khi được tổ chức tốt, có sự chọn lựa kỹ, phù hợp với hoàn cảnh của mỗi gia đình cô dâu chú rể và quan khách.

NGUYỄN TẤN VIỆT

Các tin, bài viết khác