Tháng 5-2007, toàn tỉnh Yên Bái đã thu hái được 17.500 tấn chè búp tươi. Nhưng đến thời điểm này các nhà máy chế biến chè vẫn không thu mua đủ nguyên liệu để sản xuất.
Cây chè cổ thụ ở xã Suối Giàng, huyện Văn Chấn.
Đầu vụ, “chè vàng” hoành hành với giá đội trời tới trên 21.000 đồng/kg đã qua chế biến khiến người dân làm chè đổ xô hái chè búp tươi bán cho tư thương ngay tại đồi chè với giá từ 3.500 đồng đến 4.500 đồng/kg. Trên 1.000 lò quay tay chế biến thủ công hoạt động hết công suất, chè sơ chế được phơi nắng la liệt trên các trục đường giao thông, người địa phương gọi đùa đây là “Chè đội nón sao suốt” nhưng vẫn không đủ số lượng “chè vàng” bán cho tư thương đem ra biên giới tiêu thụ. Cây chè bị khai thác cạn kiệt, cho dù cuối vụ trước đã có diện tích bị thu hoạch kiểu “chè liềm”, nghĩa là dùng liềm thu hái thay vì dùng tay hái “một tôm, hai lá” theo hướng dẫn kỹ thuật, để bán với giá bình quân 1.000 đồng/kg.
Chè Shan cũng cùng chung số phận. Với giá cao trên 13.000 đồng/kg búp tươi, khó có nhà máy chế biến nào đủ sức mua để chế biến công nghiệp, trong khi đó tư thương vẫn ngày ngày dùng xe Minck đến từng gốc chè trả tiền ngay cho dân để mua sản phẩm. Chưa hết, gần đây, do thú chơi cây cảnh theo kiểu “ba lợi ích”, đã có nhiều đại gia bỏ hàng chục triệu đồng mua cả gốc chè Shan, thuê người đánh gốc, thuê xe cẩu vận chuyển về tỉnh và Hà Nội để trồng làm cảnh! Theo báo cáo của ngành chức năng, đã phát hiện 17 cây chè shan cổ thụ ở xã Suối Giàng, huyện Văn Chấn, bị đánh gốc vận chuyển khỏi địa bàn, nếu không kịp thời ngăn chặn thì các cây chè cổ thụ sẽ biến mất trên bản đồ nông nghiệp của tỉnh.
Do chạy theo số lượng, một số nơi còn đánh tráo sản phẩm theo kiểu: “độn” thêm bột đá, bột đất vào “chè vàng” nhằm tăng cân lấy lãi. Do bị phát hiện, các lô hàng mang đến biên giới bị ép giá hoặc bị trả lại nơi sản xuất khiến giá “chè vàng” rớt giá thảm hại, đến đầu tháng 6-2007 chỉ còn khoảng 13.000 đồng/kg, tương đương với 1kg chè đen được bán trong niên vụ trước.
Thực tế trên đòi hỏi công tác xây dựng thương hiệu chè Yên Bái cần có những quyết sách nhanh chóng và hiệu quả từ phía cơ quan quản lý hoặc thu nhập bình quân của những người trồng chè sẽ còn bấp bênh hoặc GDP địa phương từ sản phẩm chè sẽ bị suy giảm đáng kể.
T.S.
