Nỗi lòng người làm muối

Đến thời điểm này, vụ muối đã bắt đầu được 1 tháng. Ở Nam Định, nơi có cánh đồng muối rộng 870ha, được khẳng định là lớn nhất miền Bắc, thế nhưng hàng vạn diêm dân vẫn buồn rười rượi vì năm nay trời mưa nhiều, muối không làm ra được bao nhiêu…

Được giá mà không được tiền

Diêm dân ở khắp các cánh đồng muối nằm trải dài dọc bãi biển thuộc các huyện Giao Thủy, Nghĩa Hưng, Hải Hậu đều hớn hở khi giá muối bỗng tăng lên gấp 2-3 lần năm ngoái. Giá 1kg muối thô ở đây hiện đã là 1.200 đồng/kg (muối ướt) và 1.500-1.600 đồng/kg (muối khô), trong khi nhiều năm liền, người làm muối đày mình dưới nắng, da dẻ cháy đen, hạt muối làm ra cũng chỉ được tư thương trả 400-700 đồng/kg, thậm chí chỉ có 200 đồng/kg mà nhiều khi vẫn còn khó bán.

Ai cũng nghĩ rằng, với giá muối như hiện nay thì người làm muối đã có thể bớt rầu lòng hơn khi chỉ cần bán đi 10-15kg muối là mua về được 1kg gạo. Thế nhưng, hàng vạn diêm dân lại đang phải đối mặt với một bi kịch khác là năm nay trời mưa liên tục, làm ra được hạt muối rất nhọc nhằn.

Khi chúng tôi có mặt, cả cánh đồng muối rộng mênh mông ở 2 xã Giao Lâm, Giao Thịnh (huyện Giao Thủy) vắng hoe. Trên cánh đồng, chỉ có lác đác bóng vài phụ nữ đi lại, đang mải mê gom cào các đống cát ướt dưới cái nắng nóng rát mặt. “Nắng thế này mà sao không ai làm muối?”- Tôi hỏi.

Dừng tay cào, bà Vũ Thị Thái, ở xóm Lâm Thọ, xã Giao Lâm ngẩng lên, bảo: “Sáng nay, cả cánh đồng tấp nập người. Nhưng chỉ ra làm được hơn 2 tiếng đồng hồ thì trời bất ngờ đổ mưa. Thế là cả làng đành bỏ chạy, muối chưa kịp khô, bao nhiêu mồ hôi công sức bị mưa phủi sạch”.

Cách đó khoảng 1km, trong ngôi nhà nhìn ra cánh đồng muối vắng lặng, ông Bùi Ngọc Thìn, ở xóm Biên Phòng, xã Lâm Tiến ngồi than vãn chuyện năm nay giá muối cao mà có nhiều ngày trời mưa quá. “Từ đầu vụ muối đến giờ trời đã mưa 19 ngày rồi, mới chỉ có 4-5 ngày làm được muối”.

Dẫn chúng tôi ra kho muối dựng bên đường làng, vợ ông Thìn chỉ vào cái kho trống rỗng, thở than: “Vụ muối đã trôi qua gần 1 tháng rồi mà kho chẳng có hạt muối nào. Năm nay nhà nào cũng thế”.

Chúng tôi sang xã Bạch Long, nơi có diện tích muối lớn tới 250ha, mỗi năm làm ra khoảng 30.000 tấn muối. Ông Nguyễn Hồng Khang- Chủ tịch UBND xã Bạch Long- bảo: “Tôi đã có 20 năm làm chủ nhiệm HTX muối Bạch Long nên tôi hiểu rõ bi kịch của người làm muối. Trời càng nắng thì muối làm ra càng nhiều, giá muối sẽ nhanh chóng hạ, diêm dân thua lỗ. Nhưng năm nay cứ 1 ngày làm thì 4-5 ngày phải nghỉ vì mưa suốt. Giá muối thì cao nhưng không có muối để bán”.

Ông Khang cho biết, hiện trên địa bàn xã Bạch Long đang có 4 công ty của nhà nước và tư nhân và hơn 30 đại lý thu mua muối của diêm dân để mang đi khắp cả nước tiêu thụ. Nhưng do lượng muối năm nay khan thiếu nên tư thương rất “sốt ruột”. Nhiều xe chở muối nằm chờ cả tháng vẫn chưa có hàng. Hàng chục đại lý khóa cửa vì không đủ muối nhập vào. Ông Nguyễn Đức Khoái, chủ một đại lý thu gom, ở xóm Thành Tiến, xã Bạch Long kể: “Hằng năm, riêng gia đình tôi cũng thu mua được hàng nghìn tấn muối đưa đi các tỉnh Lào Cai, Yên Bái, Thái Nguyên, Vĩnh Phúc, Phú Thọ… nhưng năm nay, 2-3 ngày mới gom đủ một xe”.

Cánh đồng muối ngày càng nhỏ lại

Trao đổi với chúng tôi, ông Mai Văn Dư- Phó Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh Nam Định - cho biết, do nhiều năm liền, giá muối mà diêm dân làm ra quá bèo bọt, không đủ sống nên rất nhiều cánh đồng muối ở Nam Định đã bị bỏ hoang.

Trong đó, nhiều cánh đồng đã bị chuyển đổi ào ạt thành ao, đầm nuôi tôm hoặc cây trồng khác. Bây giờ tôm, ngao liên tục bị dịch bệnh, chết, đầu ra khó khăn, trong khi giá muối lại lên cao, thì những khu đầm tôm đã chuyển đổi không thể dùng để sản xuất muối được nữa. Song đáng lo ngại hơn là tình trạng bùng nổ các khu đô thị, khu du lịch ở vùng làm muối đã làm cho diện tích đồng muối bị co rút lại một cách nhanh chóng.

Theo ước tính, diện tích đồng muối đã giảm khoảng 40% so với trước đây. Hiện cả tỉnh chỉ còn lại 870ha, trong đó tập trung chủ yếu tại 2 huyện là Giao Thủy và Hải Hậu. Do diện tích muối ngày càng thu hẹp nên trong cả năm 2007 vừa qua, tổng sản lượng muối thu được của tỉnh Nam Định chỉ còn đạt 87.000 tấn. Năm sau sản lượng và diện tích lại giảm hơn năm trước.

Trước tình trạng trên, đặc biệt là để “đảm bảo an ninh muối”, Sở NN-PTNT Nam Định cho biết, địa phương đã thực hiện quy hoạch lại vùng sản xuất muối. Trước mắt, toàn bộ cánh đồng muối Bạch Long đã được chỉ đạo giữ nguyên diện tích. Năm 2007, toàn xã có hơn 100 sào làm muối bị bỏ hoang, hiện toàn bộ phần bỏ hoang đã được cải tạo trở lại để làm muối. Những “vựa” muối còn lại, UBND tỉnh cũng đã có chỉ đạo không được phép chuyển đổi mục đích tùy tiện, quy hoạch bừa bãi thành khu du lịch, khu đô thị. Riêng về sản lượng, từ nay đến cuối năm, nếu thời tiết thuận lợi, tỉnh đặt ra kế hoạch sẽ sản xuất và đảm bảo cung ứng khoảng 90.000 tấn muối cho cả nước.

VĂN PHÚC HẬU