Nhiều năm qua, hàng chục ngàn hộ dân ở các tỉnh khu vực ĐBSCL vốn có tập quán thích “trên bến dưới thuyền” luôn sống trong cảnh nơm nớp lo sợ nhà “trôi sông” bất cứ lúc nào. Đã có nhiều ngôi nhà bỗng “tàng hình” sau một đêm...
Những căn nhà chực chờ… “nhảy sông”
Khu di tích Ủy ban Liên hợp đình chiến Nam bộ ở thị xã Ngã Bảy có nguy cơ “nhảy sông”.
Con sông dẫn ra cửa biển Gành Hào, nơi giáp ranh giữa hai huyện Đông Hải (Bạc Liêu) và Đầm Dơi (Cà Mau), ngày một rộng dần ra là minh chứng rõ nhất của tình trạng sạt lở ở khu vực ĐBSCL. Sự việc đã xảy ra nhiều năm nhưng đến nay người dân Gành Hào vẫn còn nhớ như in câu chuyện về một xóm gần chục căn nhà nằm bên kia sông thuộc huyện Đầm Dơi nửa đêm bỗng dưng… biến mất. Đó là sự khởi đầu cho chuỗi thời gian dài cả chục năm “sống chung với sạt lở” của người dân sống ven con sông này.
Anh Trần Văn Hoàng ở khu vực 2 - thị trấn Gành Hào, cho biết trước đây nhà của anh dài gần 50m, nay chỉ còn lại không tới 10m vì đã 3 lần bị… “bà thủy ngoạm”. Cùng cảnh với gia đình anh Hoàng, hàng trăm hộ dân ở đây cũng mất ăn mất ngủ trong mùa mưa bão vì ám ảnh cảnh nhà bị trôi sông.
Theo anh Hoàng, mặc dù người dân sống ven sông đã chủ động đóng cừ bê tông và đưa xuống mé nước hàng ngàn bao xi măng mỗi năm nhưng vào một đêm năm trước, khi mọi người đang chìm trong giấc ngủ thì bỗng nhiên 10 căn nhà rung lên, dây điện đứt chạm vào mái tôn phóng lửa sáng trời. Mọi người tất bật ôm trẻ em chạy ra đường, trong phút chốc những căn nhà này đã “tàng hình” xuống dòng sông nước ngầu đục đang cuồn cuộn chảy mang theo vô số tài sản quý giá mà người dân nơi đây tích cóp trong nhiều năm.
Vài tháng trước, ở thị trấn Giá Rai (Bạc Liêu) cũng đã xảy ra một vụ sạt lở kinh hoàng ở khu vực ấp 1 và ấp 3 làm 8 căn nhà chìm xuống sông. Rất may mọi người đã kịp chạy ra khỏi nhà nên không có thương vong.
Bạc Liêu cũng có dải đất dài khoảng 15km nằm ven các cửa sông, cửa biển thuộc các huyện Đông Hải, Phước Long và Giá Rai đang có nguy cơ sạt lở cao. Khu vực này có khoảng 1.500 hộ, trong đó có trên 800 hộ cần được di dời khẩn cấp vì nguy cơ đe dọa đến tính mạng con người rất cao trong mùa mưa bão. |
Không riêng gì các thị trấn đang phát triển thành những đô thị lớn nằm ven sông, ven biển như Giá Rai, Gành Hào của tỉnh Bạc Liêu mà khu vực ĐBSCL đang có những thị xã nhộn nhịp nằm bên miệng “thủy thần”. Một trong những đô thị như vậy là thị xã Ngã Bảy của tỉnh Hậu Giang với quy mô dân số là 62.000 người, trong đó hàng trăm hộ đã và đang xây nhà dọc bảy ngã sông có nguy cơ sạt lở rất cao.
Hai tháng trước, “thủy thần” nổi giận kéo dãy bờ kè ven sông Ngã Bảy thuộc khu vực 1, phường Hiệp Thành, thị xã Ngã Bảy (Hậu Giang) ra xa đất liền làm cho hàng chục ngôi nhà chực chờ… “nhảy sông”. Khu Ủy ban Liên hợp đình chiến Nam bộ là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia cũng bị nứt xé tường, gạch đổ ầm ầm. Hiện các vết nứt trong khu di tích này đã rộng ra khoảng 2 tấc nên toàn bộ khu nhà này có nguy cơ đổ ập xuống sông bất cứ lúc nào.
Đi chẳng nỡ, ở chẳng xong
Thực tế cho thấy, ở những nơi như thị trấn Gành Hào (Bạc Liêu) hay Hàng Vịnh (Năm Căn – Cà Mau), mặc dù người dân biết cất nhà ven sông sớm muộn cũng gặp nguy cơ sạt lở nhưng vẫn cứ mãi bám víu vào những thước đất cuối cùng, chấp nhận sống chung với “thủy thần”. Mới đây, cũng chính vì không chịu di dời, ba căn nhà trong khu vực báo động đỏ này đã cùng lúc đổ ập xuống sông, khiến bốn đứa trẻ chết thảm thương.
Ông Lương Ngọc Lân – Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bạc Liêu - cho rằng, không phải người dân cất nhà ven sông gây sạt lở mà do dòng xoáy lâu ngày đã làm sụp bờ sông kéo theo nhà dân. Hiện UBND tỉnh Bạc Liêu đã chỉ đạo các ngành chức năng không cho phép người dân xây dựng nhà kiên cố ven sông và về lâu dài sẽ di dời tất cả những hộ dân trong vùng báo động đỏ đến những nơi an toàn.
Ông Lân cho biết: “Chi cục Phát triển nông thôn được giao thẩm định và đưa ra dự toán để đề nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cấp kinh phí xây dựng khu dân cư mới cho những hộ đang sống trong vùng nguy hiểm. Ngoài ra, tỉnh cũng đang tranh thủ sự tài trợ của Chính phủ Thụy Sĩ để xây dựng khu tái định cư cho người dân của huyện Hòa Bình”.
Tuy nhiên, ông Lân cũng nhìn nhận một thực tế rất khó khăn hiện nay là để xây dựng được khu tái định cư cho những hộ sống trong vùng sạt lở thì phải có quỹ đất. Muốn có quỹ đất phải tìm vốn để chuyển nhượng lại của dân nhưng hiện nay kinh phí của tỉnh rất khó khăn. Đó là chưa tính đến các khoản chi phí đầu tư thêm đường giao thông, điện, trường học và quan trọng nhất là phải tạo công ăn việc làm cho người dân.
Ở Hậu Giang, ông Nguyễn Văn Nay - chủ tịch UBND thị xã Ngã Bảy – cho rằng, chỉ có phương án xây kè kiên cố mới khắc phục được tình trạng sạt lở ở khu vực doi cát. Ông Nay khẳng định: “Chúng tôi đã lập dự án xây dựng bờ kè kiên cố với hệ thống công viên, đường giao thông được mở rộng nhằm nâng cấp đô thị, ổn định đời sống dân sinh cho người dân. Tổng vốn đầu tư cho dự án dự kiến khoảng 21 tỷ đồng sẽ được Sở Kế hoạch Đầu tư tỉnh Hậu Giang thẩm định để sớm trình UBND tỉnh phê duyệt”.
Tỉnh Sóc Trăng hiện có trên 4.000 hộ dân với khoảng 17.100 người đang sống trong khu vực ảnh hưởng sạt lở, triều cường, bão lũ đe dọa cần được di dời đến các cụm, tuyến dân cư an toàn. Đề án tổng quan về quy hoạch sắp xếp dân cư từ nay đến năm 2010 của tỉnh Sóc Trăng dự kiến chi phí trên 387 tỷ đồng. Trong đó có 15 dự án phòng chống thiên tai với tổng vốn đầu tư khoảng 50 tỷ đồng. |
HỒNG DÂN
