“Nóng bỏng” chuyện nhân sự và vướng mắc trong thi hành án

Trong hai ngày 21 và 22-7, tại TPHCM, Bộ Tư pháp tổ chức hội nghị giao ban công tác tư pháp 6 tháng đầu năm 2008 với sự tham dự của lãnh đạo các Sở Tư pháp, cơ quan thi hành án dân sự (THADS) 32 tỉnh, TP từ Đà Nẵng trở vào. Tại hội nghị, hai vấn đề được các đại biểu tập trung thảo luận là tình trạng thiếu cán bộ tư pháp và những vướng mắc trong công tác THADS.

Tìm người không ra

Kết quả theo dõi, điều tra việc thực hiện các nhiệm vụ công tác tư pháp ở cấp huyện và cấp xã cho thấy: để đảm bảo triển khai đầy đủ, hiệu quả các mặt công tác tư pháp thì một phòng tư pháp cấp huyện cần 5 cán bộ, một xã cần 2 cán bộ tư pháp – hộ tịch.

Thế nhưng, theo thống kê sơ bộ, hiện nay trung bình một phòng tư pháp chỉ có 3,81 cán bộ và một xã chỉ có 1,1 công chức! Số lượng đã thiếu, mà chất lượng của đội ngũ cán bộ tư pháp cũng còn thấp, chưa ngang tầm với nhiệm vụ đặt ra ngày càng cao.

Vụ Tổ chức cán bộ – Bộ Tư pháp cho biết, trong tổng số cán bộ tư pháp, hộ tịch có khoảng 10% không có trình độ văn hóa cấp 3, 30% chưa được bồi dưỡng nghiệp vụ, 40% chưa qua đào tạo chuyên môn về luật. Đã vậy, đội ngũ công chức tư pháp – hộ tịch cấp xã thường không ổn định.

Sau một thời gian công tác, khi đã bắt đầu quen việc, nhiều người được đề bạt giữ chức vụ chủ tịch, phó chủ tịch UBND xã hoặc được chuyển ngang sang làm công tác khác. Cán bộ khác đến thay thế được vài năm, rồi lại chuyển đi. Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả công tác tư pháp tại địa phương.

Trong lĩnh vực THADS, tình trạng thiếu người giỏi cũng căng thẳng không kém. Ông Nguyễn Văn Lực (Quyền Trưởng THADS TPHCM) kể: “Vừa qua THADS TPHCM có nhu cầu tuyển 60 người, nhưng trong số 100 hồ sơ chỉ chọn được 2 người có học lực loại khá; tiếp tục cho thi tuyển thì chỉ có 48 người đạt yêu cầu, nhưng cuối cùng chỉ có 40 người vào làm việc”.

Lãnh đạo THADS tỉnh Bình Định than thở rằng: “Sau khi tòa án, viện kiểm sát tuyển dụng xong, những cử nhân Luật “rơi rớt” mới chịu thi vào cơ quan THADS, vì vậy học lực của họ ở mức trung bình – khá là đã rất mừng rồi!”.

Ngoài ra, theo lãnh đạo cơ quan THADS của nhiều địa phương, công tác THADS rất phức tạp, chấp hành viên dễ gặp rủi ro khi làm việc, tiền lương thấp - chỉ có hơn 1 triệu đồng/tháng, không đủ chi cho nhu cầu tối thiểu của bản thân trong thời buổi vật giá leo thang như hiện nay, trong khi nếu vào làm tại các doanh nghiệp nước ngoài thì mức lương tối thiểu cũng đã 2,5 triệu đồng/tháng – khiến cho nhiều người e ngại, không muốn vào làm việc trong ngành này.

Trong lúc đầu vào khan hiếm thì tình trạng cán bộ, chấp hành viên của các cơ quan THADS xin chuyển, nghỉ công tác có xu hướng gia tăng (trong 6 tháng đầu năm có 59 trường hợp xin chuyển công tác, nghỉ thôi việc hoặc xin nghỉ theo diện tinh giản biên chế).

Từ đó, lãnh đạo các đơn vị này đề nghị cần có nguồn quỹ hỗ trợ để thu hút người có trình độ giỏi vào làm việc, cho phép sử dụng khoản phí THA để chi tăng thu nhập cho cán bộ; đồng thời không thi tuyển, chỉ tổ chức xét tuyển mới có thể giải quyết được nguồn nhân sự còn thiếu.

Luật “làm khó” cơ quan thi hành án

Những quy định bất cập, chưa rõ ràng khiến công tác THADS gặp nhiều vướng mắc cũng là nội dung được các đại biểu dành nhiều thời gian thảo luận, chia sẻ. Theo đó, một trong những điểm bị nhiều lãnh đạo cơ quan THADS “kêu” là pháp luật THADS hiện hành không quy định cụ thể trình tự, thủ tục THA phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã.

Thế nhưng theo quy định tại Luật Phá sản (có hiệu lực thi hành từ ngày 15-10-2004) thì khi giải quyết những trường hợp phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã, các chấp hành viên được giao nhiệm vụ làm tổ trưởng tổ quản lý, thanh lý tài sản, do vậy chấp hành viên phải thực hiện nhiều công việc vượt ngoài khả năng và chuyên môn được đào tạo, dẫn đến trong quá trình tác nghiệp gặp rất nhiều khó khăn.

Một vướng mắc khác là hiện nay lãi suất ngân hàng đang ở mức rất cao, trong khi đó vấn đề lãi suất chậm THA chưa được hướng dẫn cụ thể, các văn bản hướng dẫn trước đây đã lỗi thời hoặc không còn phù hợp, hậu quả là cơ quan THADS rất lúng túng khi phải tính lãi suất chậm THA, đồng thời không thể trả lời khi người dân khiếu nại.

Nhiều ý kiến đề nghị sửa đổi Luật Phá sản theo hướng không giao cho chấp hành viên làm tổ trưởng tổ quản lý, thanh lý tài sản nữa; Bộ Tư pháp sớm phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan hữu quan để ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về cách tính lãi suất chậm THA.

Tâm sự của Quyền Trưởng THADS TPHCM Nguyễn Văn Lực về việc cưỡng chế THA bị can thiệp ở “phút 89” cũng nhận được nhiều sự đồng cảm của đồng nghiệp. Ông cho biết, thời gian qua ở TPHCM có nhiều vụ việc lớn, phức tạp đã qua nhiều cấp xét xử, bản án đã có hiệu lực pháp luật, TAND tối cao và VKSND tối cao đều có văn bản khẳng định việc xét xử của tòa án là có căn cứ pháp luật. Thế nhưng đến giai đoạn cưỡng chế THA thì lại có văn bản từ nhiều cơ quan yêu cầu xem xét lại bản án, dẫn đến việc cưỡng chế THA phải dừng đi dừng lại nhiều lần, làm tốn không ít công sức và tiền bạc của nhà nước.

Ái Chân