Nóng bỏng U Minh hạ

Chiều tháng 4 ở rừng U Minh hạ, nắng như tát lửa vào mặt. Dưới các dòng kênh mang màu sẫm đặc trưng của rừng, nước sắp cạn. Sau trận cháy “sát nách” Vườn quốc gia vừa rồi, tình thế đã căng lại càng căng hơn. Nơi này, hơn 4 tháng nay, hàng ngàn con người đang ngày đêm đối mặt với khô hạn, canh từng tàn lửa để giữ màu xanh cho rừng…

  • “Sợ lửa hơn sợ... cọp”

Cảnh sát PCCC triển khai lực lượng bảo vệ rừng tràm. Ảnh: T.M.T.

Khi mùa khô năm nay bắt đầu, lượng nước dưới chân tràm cứ giảm dần có nơi chỉ còn chưa đầy 0,5m. Quanh mỗi thân tràm, lớp thực bì đã khô vàng lên tới đọt, trông rừng như những bó đuốc lớn đang chỉa thẳng lên trời.

Hốt một nắm lá, anh Nguyễn Văn Thế - Giám đốc Vườn quốc gia U Minh hạ đưa lên… bóp rồi căng trán ra: “Rừng khô dữ lắm, có thể cháy bất cứ lúc nào”. Nắm lá thực bì trên tay anh rã ra như bã trà khô. Nỗi lo rừng cháy từ mấy tháng nay cứ phấp phỏng theo mức khô cạn của các dòng kênh.

Ở khu Vồ Dơi – nơi có “thâm niên” mấy chục năm chưa bị cháy, dưới kênh, nước chỉ còn chưa đầy 1m. 2 máy bơm công suất lớn sẵn sàng bơm nước vào rừng để giữ độ ẩm. Anh Nguyễn Văn Tẻn - người giữ rừng có thâm niên – phổ biến… kinh nghiệm: “Nước càng cạn bao nhiêu thì nỗi lo cháy càng lớn bấy nhiêu”. Điều trớ trêu nữa là xung quanh U Minh hạ bây giờ toàn là nước mặn (do phong trào chuyển dịch nuôi tôm sú), nên muốn bơm nước vào rừng cũng khó, vì phải đảm bảo hệ sinh thái ngọt, trừ khi phải bơm để có nguồn nước chữa cháy.

Từ ngày 2 đến ngày 9-4, trên địa bàn Cà Mau đã xảy ra 7 vụ cháy trên lâm phần rừng tràm và khu vực lân cận, trong đó có 6 vụ trên địa bàn huyện U Minh. Điển hình là vụ cháy gần 50 ha đất năng, sậy lúc 10 giờ ngày 4-4 thuộc phạm vi của dự án tái định cư, định canh Khánh An, đe dọa đến rừng quốc gia U Minh hạ; vụ cháy ngày 7- 4 ở Tiểu khu 046 thuộc Công ty Lâm nghiệp U Minh I và Tiểu khu 081 LNT U Minh 3 (cũ); hay như vụ cháy ở khu vực giao đất giao rừng cho dân ở Công ty Lâm nghiệp Trần Văn Thời ngày 9-4… Tuy diện tích rừng thiệt hại không đáng kể, nhưng cho thấy nguy cơ cháy rừng đang ở vào thời điểm nóng bỏng nhất.

T.M.T.

Ông Bùi Công Bửu, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau khẳng định: “Nếu cứ khô hạn như thế này, chỉ còn cách bơm nước mặn vào rừng để chủ động nguồn nước chữa cháy”. Cạn nước, việc đi lại (chủ yếu bằng ca nô hay vỏ lãi) là vô cùng khó khăn. Một số đơn vị phải thay động cơ có công suất lớn hơn 6CV mới đẩy nổi phương tiện. Với tình hình này, nếu có cháy rừng, công tác vận chuyển máy móc, thiết bị chữa cháy… sẽ hết sức phức tạp, dù toàn bộ lâm phần đã thông tuyến được một số đường đất cho xe 4 bánh chạy.

Quanh U Minh hạ bây giờ, cứ cách vài trăm mét là có bảng cảnh báo lửa. Anh em kiểm lâm nói vui: “Hiện giờ chúng tôi sợ lửa hơn sợ cọp”. Quả thật, chỉ cần một sơ suất nhỏ, thành quả bao nhiêu năm trời gầy dựng, gìn giữ sẽ biến thành tro bụi trong chốc lát.

  • Trận địa nóng bỏng

Phát quang lớp thực bì khô phòng chống cháy rừng.

Để bảo vệ hơn 36.000ha rừng tràm, gần 1.000 người, bao gồm nhiều thành phần, túc trực xuyên suốt 24/24 giờ. 108 chòi canh lửa quanh rừng đã được dựng lên, “bổ sung” vào các chòi canh cố định trước đó. Dưới chân mỗi chòi canh là một trạm gác, gồm có kiểm lâm, công an, quân đội và người dân quanh rừng.

Luân phiên 2 giờ một lần, một người phải trực trên chòi canh để quan sát. Buổi sáng hay ban đêm thì còn đỡ, do khí hậu mát mẻ, chứ trưa và chiều thì nóng đến rát cả mặt. Anh Thức – một người dân được hợp đồng giữ rừng – đứng đăm chiêu trên chòi canh, cho biết: “Hơn 4 tháng nay, tụi tui túc trực như vầy. Ai không lên chòi canh thì đi tuần tra, thay phiên nhau mà giữ rừng”.

Nói nghe đơn giản vậy, chứ không dễ chút nào. Anh Nguyễn Văn Linh – cán bộ kiểm lâm VQG cho biết: “Mấy tháng nay chúng tôi không dám ra khỏi rừng, không về nhà… và không đi đâu được cả”. Có người, vài ngày mới được… tắm một lần. Tại mỗi trạm gác, anh em nhường nhịn nhau từng ca nước uống, từng chén cơm, con cá. Vất vả nhất, vẫn là công tác tuần tra. Rừng khô, đi đứng cẩn thận đã đành, rắn thì nhiều vô kể, đủ loại, đủ kiểu. T

hêm vào đó, những người xâm nhập rừng trái phép thường canh chừng lúc 2 - 3 giờ sáng lén lút vào rừng rồi ém kỹ trong đó, đợi đến khuya hôm sau mới trốn ra. Mùa khô cũng là mùa săn mật ong của dân đi rừng. 1 lít mật ong hiện nay giá hơn 200.000 đồng. 1 người ăn ong chuyên nghiệp có thể lấy mỗi ngày khoảng 10 - 15 lít – quả là một phương cách “làm kinh tế” lý tưởng trong điều kiện cuộc sống còn khó khăn hiện nay, nên không ít người tìm cách vào rừng ăn ong, lấy mật, săn bắt rùa, rắn… Trong “quá trình làm ăn” này, chỉ cần để rơi một tàn lửa là coi như cả khu rừng quý hiếm trở thành tro bụi.

Lãnh đạo các ngành chức năng tỉnh Cà Mau họp bàn biện pháp phòng chống cháy rừng U Minh Hạ. Ảnh: T.M.T.

Đi vòng quanh các chòi canh lửa và trạm gác rừng, chúng tôi mới thấu nỗi vất vả, gian nan mà những người giữ rừng đang ngày đêm đối mặt. Nước sạch không có, mỗi trạm phải trông chờ vào nguồn phân phối từ trạm bơm chính, bằng can nhựa 20 lít.

Ăn uống tự lo, gồm cả gạo và thức ăn. Với người dân hợp đồng, mức hỗ trợ chi phí là 400.000 đồng/tháng; còn với cán bộ kiểm lâm thì chỉ hưởng lương bình thường, chỉ trừ ngày thứ bảy và chủ nhật được tính giờ làm thêm, ngoài ra, không còn một chế độ nào khác.

Theo dự báo thời tiết, có thể đến hết tháng 6 năm nay, trời mới có mưa, và thời gian này chính là giai đoạn khốc liệt nhất. Cuộc chiến với khô hạn, vì thế, vẫn đang diễn ra nóng bỏng ngày đêm ở rừng U Minh hạ.

TRẦN MINH TRƯỜNG

Xử lý trách nhiệm cán bộ để xảy ra cháy rừng, phá rừng

Ngày 12-4, Thủ tướng Chính phủ đã có Công điện số 458/CĐ-TTg yêu cầu các cơ quan chức năng chỉ đạo, tổ chức các đội kiểm lâm cơ động kiểm tra, nghiêm cấm những người không phận sự tự ý vào rừng khai thác lâm sản trái phép, không được mang lửa, chất nổ và chất dễ cháy vào rừng.

UBND các cấp huyện, xã (nơi có rừng) tổ chức lực lượng thường trực, tuần tra bảo vệ rừng. Những địa phương để xảy ra cháy rừng, phá rừng nghiêm trọng phải kiểm điểm và xử lý trách nhiệm đối với những cán bộ chủ chốt liên quan.

V.NG.

Các tin, bài viết khác