Từ đầu tháng 6-2008 đến nay, các vườn vải ở vựa vải thiều lớn nhất cả nước nằm trải dài trên địa bàn huyện Lục Ngạn, Lục Nam (Bắc Giang) bắt đầu thu hoạch. Khắp thị trấn huyện Lục Ngạn và quốc lộ 31, chợ vải bắt đầu đông nghẹt với hàng vạn nông dân trồng vải từ khắp xóm, làng tấp nập kéo về cân đong, mua bán. Vải nhiều nhưng nông dân lại ngán ngẩm…
Con đường dẫn vào thị trấn Chũ (Lục Ngạn) ùn tắc suốt từ sáng sớm đến trưa. Khu chợ thị trấn dường như chỉ có một mặt hàng duy nhất là trái vải. Trên quốc lộ 31, đâu cũng là những sọt vải lặc lè, lúc lỉu quả chín đỏ. Thế nhưng, một bi kịch lại xảy ra: vải càng chín rộ, chợ vải càng đông thì giá vải càng rớt dần theo từng ngày, từng giờ một.
Ông Lâm, 59 tuổi, cùng đứa cháu gái thồ 2 xe vải từ trong xã Quý Sơn ra chợ Chũ, mồ hôi nhễ nhại dưới nắng, ngồi bệt bên đường than thở: “Từ đầu năm đến giờ người trồng vải có đủ thứ sợ. Đầu tiên là sợ vải bị chết rét. Rồi đến sợ vải sâu bệnh. Sau đó lại sợ vải không đậu quả, tưởng năm nay vải mất mùa. Nào ngờ trời thương, lại cho bội thu nhưng về giá cả, thị trường thì trời không giúp được! Từ hôm kia đến hôm nay, giá vải đã rớt gần 2.000 đồng/kg”.
Rời nhà từ sáng tinh mơ nhưng đến trưa, 2 xe vải của ông Lâm vẫn chưa bán được vì tư thương chỉ trả có 2.000 đồng/kg.
Anh Khang, chủ một vườn vải gần 200 gốc ở xã Cấm Sơn, mân mê nhúm tiền vừa có được nhờ “đổ” cả xe thồ vải cho “lái vải” với giá chỉ có 1.800 đồng/kg, thở dài: “Giá như vải cứ mất mùa, thì có khi lại được giá cao, nông dân chúng tôi kiếm được chút ít. Chứ được mùa như năm nay, vải chín ê hề, giá rẻ như cho, buồn đến nỗi nhiều nhà ở làng tôi mặc cho vải rụng thối vườn”.
Chị Nga, một phụ nữ đến từ làng vải Tân Quang, tỏ ra bức xúc: “Cánh tư thương ép giá nông dân ghê quá. Thằng cháu tôi vừa ở trong TPHCM gọi ra bảo giá vải đầu mùa ở trong đó bán tới 30.000 đồng/kg. Thế mà mình đây chỉ bán được có 1.200-1.500 đồng, loại cực ngon mới được 2.000 đồng, chênh nhau đến 15 lần”.
Theo Sở NN-PTNT tỉnh Bắc Giang, năm nay mặc dù diễn biến thời tiết phức tạp nhưng người trồng vải vẫn bội thu. Sản lượng vải năm nay trên toàn địa bàn ước đạt khoảng 200.000 tấn, trong đó riêng huyện Lục Ngạn chiếm khoảng 45%, còn lại nằm ở các huyện Lục Nam, Sơn Động...
Tuy nhiên, năm nay quả vải nhỏ hơn so với năm ngoái do chín muộn. Đó cũng là lý do khiến tư thương ra sức ép giá nông dân.
Theo ông Nguyễn Văn Tuyến, Phó Chủ tịch UBND huyện Lục Ngạn, giá vải trung bình năm nay đạt khoảng 4.000-5.000 đồng/kg. Song nhiều người dân đang lo sợ trong 1-2 tuần tới, giá vải có thể rớt xuống chỉ còn 500-700 đồng/kg.
Ông Tuyến cho biết, giải pháp khả dĩ hiện nay mà chính quyền có thể làm là tuyên truyền cho người dân sử dụng các loại lò sấy thủ công để có thể sơ chế, bảo quản quả vải bằng nhiều cách, tránh tình trạng đổ xô bán vải tươi để tư thương thừa cơ ép giá.
Tuy vậy, nhiều nông dân lại đang gặp khó khăn là không vay được vốn để xây lò sấy. Bởi một lò sấy loại nhỏ cũng cần mức đầu tư khoảng 10-15 triệu đồng. Loại lò lớn lên tới 25-30 triệu đồng. Hiện trên địa bàn huyện Lục Ngạn đã có khoảng 2.000 lò sấy nhưng vẫn chưa đủ đáp ứng hàng ngàn tấn vải được thu hoạch.
VĂN PHÚC HẬU
