Sau hơn một năm triển khai, chỉ có 3 thiết bị điện có hiệu suất sử dụng năng lượng cao được chứng nhận và dán nhãn tiết kiệm năng lượng. Điều này cho thấy công tác quản lý đối với vấn đề này còn quá chậm trong khi tốc độ sản xuất phát triển và tiêu thụ của loại sản phẩm sử dụng năng lượng trên thị trường lại nhanh đến mức chóng mặt.
Thiết bị tiết kiệm điện: Thật giả lẫn lộn
Chọn mua sản phẩm đèn để bàn tiết kiệm điện ở cửa hàng Công ty Điện Quang.
Đến hẹn lại lên, cứ bước vào mùa khô, thị trường sản phẩm sử dụng điện trở nên hết sức sôi động. Tại gian hàng máy quạt và điều hòa không khí siêu thị điện máy Nguyễn Kim những ngày cuối tuần, số lượng khách hàng đến xem và các thiết bị điện như máy quạt hơi nước tăng đột biến. Anh C.V.L nhân viên phụ trách bán hàng cho biết, mỗi ngày có vài trăm khách hàng đến xem và chọn mua các loại quạt điện, máy điều hòa không khí…. Phần lớn họ đều quan tâm đến yếu tố tiết kiệm điện. Chị Lưu Thị Liến, chủ sạp hàng bán thiết bị điện chợ Kim Biên, quận 5 cho biết, từ đầu năm đến nay, số lượng sản phẩm quạt tiết kiệm điện bán ra tăng hơn 40% so với năm 2007. Tuy nhiên, có một thực tế là chất lượng sản phẩm thế nào, khả năng tiết kiệm năng lượng đến đâu thì cả người bán và người mua đều dựa trên thông tin mà nhà sản xuất đưa ra.
Nhận xét về thực tế này, ông Lương Văn Phan, Phó giám đốc Trung tâm tiêu chuẩn chất lượng Việt Nam cho biết, hiện trên thị trường có rất nhiều thiết bị sử dụng điện kém chất lượng và có hiệu suất thấp. Nhiều sản phẩm còn tự ý quảng cáo là tiết kiệm năng lượng nhưng thực chất lại tiêu hao rất nhiều năng lượng, đặc biệt là sản phẩm quạt điện, bóng đèn có xuất xứ từ Trung Quốc. Ông Nguyễn Đình Hiệp, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ, Bộ Công thương cho biết thêm, tính cho đến nay chỉ mới có 3 sản phẩm ballast điện từ, đèn huỳnh quang T8, T5 Công ty cổ phần Phích nước Rạng Đông, Công ty Bóng đèn Điện Quang và Công ty TNHH Hùng Phong được Bộ Công thương chính thức dán nhãn chứng nhận sản phẩm hiệu suất năng lượng cao, tiết kiệm điện. Còn những thiết bị sử dụng điện khác đang bán trên thị trường do doanh nghiệp tự công bố hoặc dựa trên kết quả phân tích đánh giá của một đơn vị đo lường chất lượng độc lập nào đó.
Quản lý chất lượng bằng nhãn tiết kiện năng lượng
Dây chuyền sản xuất đèn T8 tiết kiệm điện ở Công ty Điện Quang, sản phẩm được Bộ Công thương chứng nhận dán nhãn Tiết kiệm năng lượng. Ảnh: THÀNH TÂM
Lý giải về việc sản phẩm tiết kiệm năng lượng thật giả lẫn lộn trên thị trường, ông Lương Văn Phan cho rằng, nguyên nhân một phần xuất phát từ cơ chế quản lý. Theo ông Phan, từ trước đến nay việc quản lý chất lượng sản phẩm tiết kiệm năng lượng còn bỏ ngỏ. Đến năm 2006, Bộ Công thương mới triển khai biện pháp dán nhãn tiết kiệm năng lượng cho thiết bị sử dụng điện. Đây được xem là giải pháp quản lý hiệu quả chất lượng sản phẩm tiết kiệm năng lượng. Tuy nhiên, biện pháp này đang trong giai đoạn khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện đăng ký tham gia (2006 - 2010).
Do đó, số lượng doanh nghiệp đăng ký dán nhãn tiết kiệm năng lượng cho sản phẩm của mình còn rất hạn chế. Mặt khác, các cơ quan chức năng còn đang trong giai đoạn xây dựng bộ tiêu chuẩn, phương pháp đo hiệu suất năng lượng thiết bị sử dụng năng lượng để làm cơ sở đánh giá và chứng nhận sản phẩm có đạt yêu cầu tiết kiệm năng lượng hay không. Cho đến nay chỉ mới hoàn thiện bộ tiêu chuẩn đánh giá bóng đèn huỳnh quang, ballast, quạt điện, máy điều hòa không khí và tủ lạnh nên cũng chỉ đánh giá và chứng nhận được cho những sản phẩm này. Không dừng lại đó, hiện vẫn còn thiếu trung tâm thử nghiệm có đủ hệ thống trang thiết bị để đo đạc năng suất lạnh.
Ông Nguyễn Đình Hiệp nhấn mạnh, theo lộ trình Chính phủ phê duyệt về Chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng hiệu quả, đến năm 2010 những thiết bị sử dụng năng lượng bắt buộc phải đăng ký và dán nhãn tiết kiệm năng lượng. Tuy nhiên, để có thể đáp ứng yêu cầu này, một mặt Bộ xúc tiến hỗ trợ xây dựng 2 trung tâm thử nghiệm có đủ năng lực để đánh giá hiệu suất sử dụng năng lượng của các thiết bị sử dụng điện. Trường hợp doanh nghiệp thuê đơn vị độc lập nào khác, có uy tín đánh giá chất lượng sản phẩm thì kết quả vẫn được chấp nhận. Mặt khác, Bộ chỉ đạo cho Trung tâm tiêu chuẩn chất lượng Việt Nam sớm hoàn thiện bộ tiêu chuẩn làm cơ sở đánh giá chất lượng thiết bị sử dụng năng lượng.
Ông Phan nhấn mạnh, việc bắt buộc dán nhãn tiết kiệm năng lượng cho các thiết bị sử dụng điện là hết sức cần thiết. Bởi lẽ nếu chỉ dừng ở mức khuyến khích như hiện nay đã tạo kẻ hở cho những hàng kém chất lượng, tiêu hao nhiều năng lượng tràn ngập trên thị trường. Trên thực tế, tại nhiều nước như Hàn Quốc, Trung Quốc, Malaysia, Philippines… đã áp dụng phương pháp quản lý chất lượng thiết bị sử dụng điện có hiệu suất cao thông qua hình thức dán tem đã lâu. Cao hơn là họ còn sử dụng tem so sánh hiệu suất sử dụng năng lượng giữa các sản phẩm cùng loại. Hiện Bộ Công thương đã xây dựng loại tem này. Tuy nhiên, để triển khai được cần có thời gian, và trước mắt sẽ tập trung vào việc dán nhãn tiết kiệm năng lượng.
Minh Xuân
