Nước uống đóng chai công nghệ... quần đùi

Vài năm gần đây thị trường nước uống đóng chai (NUĐC) ở các tỉnh ĐBSCL đã thật sự… “bùng nổ” với hàng trăm nhãn hiệu khác nhau. Nguyên nhân các cơ sở sản xuất NUĐC mọc lên như “nấm sau mưa” do dây chuyền đầu tư khá đơn giản, có nơi chỉ cần một, hai lao động vẫn ngày ngày… “đóng chai” đều đặn những thùng nước… “tinh khiết, tươi mát và sảng khoái”.

Nhà nhà… “đóng chai”

Theo thống kê của Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Sóc Trăng, hiện toàn tỉnh có 30 cơ sở sản xuất NUĐC, trong đó TP Sóc Trăng chiếm số lượng nhiều nhất với 11 cơ sở. Ở Cà Mau cũng có khoảng 20 cơ sở sản xuất NUĐC tập trung nhiều ở TP Cà Mau.

Để sản phẩm tạo được ấn tượng với người tiêu dùng, nhà sản xuất đã chọn nhiều nhãn hiệu rất “kêu”, nào là Việt Úc, Việt Nhật, Việt Đức, Việt Pháp, Việt Đan, Việt Mỹ, Việt Hàn… Ngoài ra, còn một số nhãn hiệu NUĐC nghe rất “Tây”, đọc không khéo dễ bị… “trẹo lưỡi” như: Milanin, Balin, Perfect, Aroma, Anac, Adaquata, Maple, Vinaja, Star, Aquaso…
 
Với số lượng cơ sở sản xuất không ngừng tăng nhanh như hiện nay nên NUĐC loại bình 21 lít từ giá “cắt cổ” 15.000 – 18.000đ/bình đã nhanh chóng “hạ thủy” xuống còn 5.000 – 7.000đ/bình mà doanh nghiệp vẫn còn lời. Tuy nhiên, ông Trần Trọng Nghĩa, Giám đốc Công ty TNHH Trọng Nghĩa ở phường 4,  TP Sóc Trăng thừa nhận rằng mỗi ngày công ty của ông sản xuất và tiêu thụ đến 500 bình loại 21 lít bán với giá 6.000đ/bình.

Hiện nay, Công ty TNHH Trọng Nghĩa có 6 sản phẩm NUĐC mang nhãn hiệu Á Châu được đóng vào chai 330ml, 500ml, 1,5 lít… cho đến thùng 21 lít. Trong đó, loại chai 0,5 lít đóng 12 chai/thùng có giá bán 14.000đ/thùng đang được thị trường ưa chuộng. Loại chai này, mặc dù giá bán sỉ tại cơ sở sản xuất chỉ có 1.000 – 1.200đ/chai nhưng ở thị trường bán lẻ nhiều nơi bán từ 2.500 – 3.000đ/chai.
 
Cơ sở sản xuất NUĐC không chỉ tập trung ở thị xã, thành phố mà hiện nay đã xuất hiện rất nhiều xã, thị trấn ở các huyện. Ông Trần Đại Hưng ở thị trấn Phú Lộc, huyện Thạnh Trị (Sóc Trăng) cho biết, cơ sở NUĐC của ông tuy nhỏ nhưng mỗi ngày cũng “đóng” được 70-80 bình loại 21 lít bán với giá từ 5.000 – 7.000đ/bình. Ngoài ra, cơ sở của ông còn “đóng chai” loại 330ml, 0,5 lít, 1,5 lít và loại 5 lít.
 
Đóng chai kiểu… “quần đùi”

Theo tìm hiểu của chúng tôi, để có sản phẩm NUĐC bán ra thị trường, “quy trình sản xuất” đơn giản nhất là bơm từ hệ thống nước ngầm ở các giếng khoan của gia đình hoặc nước máy (thủy cục) để đưa vào hồ lọc, lọc than hoạt tính rồi chuyển sang lọc mềm bằng ion sodium để làm nước “mềm” hơn. Có nơi quy trình làm “mềm” nước bằng phương pháp trao đổi ion để xử lý một số ion kim loại dư. Đến đây, nước tiếp tục được thanh trùng qua tia cực tím trước khi đóng vào chai, bình.

Một vài công ty có xưởng sản xuất NUĐC với dây chuyền hiện đại đã lắp đặt thêm hệ thống tinh lọc thẩm thấu ngược (RO) để loại bỏ hầu hết mọi tạp chất trong nước. Tuy nhiên, do giá thành đầu tư quá cao nên hiện nay những doanh nghiệp sản xuất NUĐC có lắp đặt hệ thống này ở khu vực ĐBSCL chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Ông Trần Trọng Nghĩa cho biết: “Hiện nay có quá nhiều cơ sở sản xuất NUĐC nên cơ sở nào cũng muốn hạ giá bán để thu hút khách hàng nên ít ai dám đầu tư hệ thống lọc RO vì giá lên đến 300 triệu đồng. Mặt khác, khi lọc nước bằng RO sẽ làm giảm khoảng 50% lượng nước đầu ra nên chi phí sản xuất rất cao”.
 
Khảo sát hàng chục cơ sở NUĐC ở Sóc Trăng, Cà Mau, Bạc Liêu, Hậu Giang… chúng tôi thấy chỉ có vài doanh nghiệp đầu tư máy lọc RO nhưng hầu như trên nhãn các chai nước bày bán trên thị trường đều có ghi dòng chữ “Đảm bảo độ tinh khiết vì đã được xử lý qua hệ thống thẩm thấu ngược RO”. Đối với nhãn hiệu Suối Tiên ở Sóc Trăng còn có câu “Siêu tinh lọc thẩm thấu ngược RO…Thiết bị hiện đại hoàn toàn tự động của Hoa Kỳ”.

Tuy nhiên, khi chúng tôi tìm đến nơi thì không thấy cơ sở treo biển hiệu, bên trong chỉ có một nhân viên đang dùng vòi nước giống như vòi rửa xe “ngoái” vào bên trong các thùng rổng rồi lùa qua… “phòng thanh trùng” để vặn vòi lấy nước “đóng chai”. Đặc biệt, ở cơ sở này chỉ bơm nước từ giếng khoan tay rồi lọc than, lọc mềm (than và hạt nhựa) trước khi qua đèn cực tím để “vặn vòi đóng chai”!

Tại cơ sở sản xuất NUĐC mang nhãn hiệu Á Châu (Sóc Trăng), tuy dây chuyền hiện đại vừa được lắp đặt mới nhưng ở khu vực sản xuất, nước từ nơi rửa bình chảy ra lênh láng. Không chỉ vậy, những nhân viên chính của dây chuyền này cũng không mang khẩu trang, ăn mặc rất luộm thuộm và có cả nhân viên mặc… quần đùi nhảy vào “đóng chai”.
 
Ông Trần Kim Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Sóc Trăng, cho rằng hàng năm có tổ chức tập huấn công tác an toàn vệ sinh thực thẩm, nước uống nhưng nhân viên các cơ sở sản xuất NUĐC không mang giăng tay, khẩu trang… là điều khó tránh khỏi vì theo quy định ngành y tế chỉ được kiểm tra cơ sở một lần/năm và phải báo trước cho cơ sở 7 ngày.

Bác sĩ Nguyễn Văn Giáo, Chánh Thanh tra Sở Y tế tỉnh Bạc Liêu, cho biết: “Năm ngoái có một cơ sở NUĐC bị hư đèn tiệt trùng (chiếu tia cực tím) nên có một lô nước không đạt yêu cầu. Sau một thời gian ngừng sản xuất để sửa chữa, sau đó chúng tôi lại lấy mẫu nước để kiểm tra thấy đạt yêu cầu nên cho sản xuất lại”.

Theo bác sĩ Giáo, đối với lĩnh vực sản xuất NUĐC mỗi năm ngành y tế tỉnh Bạc Liêu kiểm tra hai lần. Thực tế cho thấy công nhân của vài cơ sở không ổn định, điều kiện vệ sinh môi trường xung quanh ở một số nơi chưa thật sự tốt, công nhân không mang khẩu trang, găng tay và không được khám sức khỏe thường xuyên.

HỒNG DÂN