Ổn định vùng nguyên liệu nông sản

Trong tháng 10 và tháng 11-2010, 4 mặt hàng nông - thủy sản chiến lược ở ĐBSCL đều tăng giá kịch trần, đó là lúa, mía, cá tra và tôm sú. Tuy nhiên, phía sau sự tăng giá đó cho thấy nhiều lỗ hổng trong khâu tiêu thụ hàng hóa nông sản.

Về giá mía nguyên liệu hiện được thương lái đặt cọc tại rẫy ở huyện Phụng Hiệp, thị xã Ngã Bảy (Hậu Giang) lên đến 1.200 đồng/kg. Với mức giá này nông dân lãi cao nhất từ trước tới nay: từ 70 - 120 triệu đồng/ha. Nhưng nhìn cách các nhà máy đường tranh giành, xâu xé vùng nguyên liệu mía sớm ở Hậu Giang, chúng ta không thể không lo lắng.

Hiện nay, giá xuất khẩu cá tra vẫn chưa cao, giá nguyên liệu tăng là do hết vụ. Hai năm trước, trước tình trạng cá tra quá lứa tồn đọng hàng trăm tấn ở ĐBSCL, Chính phủ đã tổ chức họp trực tuyến để giải quyết. Trong khi nông dân xếp hàng xin doanh nghiệp mua cá với giá thấp hơn giá thành 500 - 1.500 đồng/kg, nhiều người nhận ra “miếng bánh thơm tho” từ nguyên liệu cá tra, cá basa, hàng loạt nhà máy ra đời.

Nhưng cách kinh doanh “ăn xổi ở thì”, nhìn nông dân như “cá nằm trên thớt” dẫn đến hậu quả nhãn tiền: nông dân treo ao, thiếu nguyên liệu, hàng loạt nhà máy đóng cửa! Chuyện nhà máy chế biến thủy sản mọc lên như nấm khiến chuyện đấu đá, rồi bán phá giá trong chào hàng của các doanh nghiệp tạo ra sức ì, trì kéo giá xuất khẩu cá tra, cá basa. Giá nguyên liệu cá tra tăng 19.000 đồng, giá xuất khẩu chỉ dao động 2,2 - 2,3 USD/kg, doanh nghiệp càng xuất càng lỗ. Có người cho rằng, giá nguyên liệu cá tra tăng có thể là động tác “ảo” để nông dân không phải treo ao thêm!

Hiện tại, chuyện giá lúa tăng lên mức 5.000 đồng/kg làm nhiều nhà nông tiếc! Nhìn lại quy trình mua lúa từ đầu năm đến nay của các doanh nghiệp, không khỏi thất vọng. Nhất là trong vụ hè thu, khi tình hình tiêu thụ khó khăn, Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) không dám đưa ra giá sàn để đảm bảo lợi nhuận cho nông dân 30% hoặc 40%!? Câu nói quen thuộc của VFA: mua theo giá thị trường! Nhiều nông dân bán lúa chỉ bằng hoặc thấp hơn giá thành sản xuất 3.000 - 3.300 đồng/kg!

Có quá nhiều điểm yếu và nhiều bất trắc trong khâu tiêu thụ hàng hóa nông sản ở ĐBSCL. “Nút cổ chai” án ngữ kênh tiêu thụ lớn nhất hiện nay là nông dân và doanh nghiệp chưa đồng hành. Nông dân sản xuất ra nguyên liệu, doanh nghiệp mua để chế biến bán ra thị trường, xuất khẩu… Nhưng cả hai gần như chưa đặt niềm tin để cùng chia sẻ lợi nhuận và rủi ro khi thị trường biến động.

Người ta nói nhiều về mối liên kết “bốn nhà” nhưng nhà nông và nhà doanh nghiệp là “hai nhà” quan trọng nhất lại chưa gặp nhau. Doanh nghiệp cứ kinh doanh theo kiểu “ăn xổi ở thì”, còn nông dân loay hoay chạy theo đuôi thị trường: thấy cây, con gì được giá thì đua nhau nuôi trồng khiến chuyện rủi ro cứ diễn ra!

Tiến sĩ Võ Hùng Dũng, Giám đốc VCCI Cần Thơ, cho rằng: Doanh nghiệp phải đa dạng hóa các mặt hàng giá trị gia tăng, các sản phẩm sơ chế đi đến giới hạn. Ví dụ: Ngành nông nghiệp hiện nay chỉ thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu cao. Nhưng khi thúc đẩy xuất khẩu nông sản một thời gian, sản phẩm nông nghiệp nhập khẩu nông sản cũng không nhỏ. Trước đây xuất khẩu nông sản tạo ra thặng dư rất lớn. Nhưng về sau này, để xuất khẩu nông sản chúng ta phải nhập khẩu máy móc, nhập khẩu vật tư nguyên liệu… kể cả nhu cầu thức ăn gia súc. Càng mở rộng xuất khẩu càng làm cho thâm hụt thương mại tăng lên. Như vậy, để tăng xuất khẩu các mặt hàng giá trị gia tăng phải thay đổi cấu trúc doanh nghiệp. Các doanh nghiệp lớn nhập khẩu qui trình nuôi tôm tạo ra năng suất cao, rủi ro thấp, ít gây nguy hiểm môi trường hơn. Chính phủ cần có cơ chế thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng giá trị gia tăng, chứ không chỉ thúc đẩy chiều rộng. Mô hình xuất khẩu theo chiều rộng đang bị giới hạn, hiện nay phải đi đến xuất khẩu mặt hàng giá trị gia tăng. Chính phủ phải ủng hộ bằng chính sách thuế, hỗ trợ vốn cho vay dễ hơn đối với doanh nghiệp…

Để hình thành kênh tiêu thụ nông sản chiến lược cần có nhiều biện pháp. Nhưng vấn đề then chốt là định hình vùng sản xuất chuyên canh cho từng mặt hàng. Cần có một chiến lược đầu tư đúng với tiềm năng của vựa lúa, vựa thủy sản ĐBSCL.

Tiến sĩ Võ Hùng Dũng phân tích: “Vấn đề ở chỗ đầu tư vào ĐBSCL sẽ sản sinh ra những của cải mới tác động trở lại cho cả nước. Đầu tư vào hạ tầng ĐBSCL sẽ tạo đồng vốn hiệu quả cao hơn nhiều vùng khác”. Đầu tư đúng mức là cách tốt nhất để ổn định vùng nguyên liệu nông sản dồi dào của ĐBSCL.

Cao Phong

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nỗ lực kiểm soát lạm phát

Cho đến thời điểm này, việc kiểm soát chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân cả năm 2021 ở mức khoảng 4% như chỉ tiêu đã được Quốc hội quyết định, vẫn trong tầm kiểm soát của Chính phủ.

Giao thông - Đô thị

Quy hoạch

Tin buồn

Đồng chí TRẦN VĂN ĐẠI từ trần

Quận ủy - HĐND - UBND - UBMTTQVN quận Bình Thạnh, TPHCM; Đảng ủy - HĐND - UBND - UBMTTQVN phường 1 quận Bình Thạnh và gia đình vô cùng thương tiếc báo tin: