Phía sau một tài năng

Scott Adams sẽ chẳng bao giờ tạo được sự nghiệp hí họa vẻ vang để ghi vào bách khoa thư Britannica nếu như lúc mới vào nghề anh không nhận được lá thư tử tế của Jack Cassady, một đại thụ trong nghề vẽ truyện tranh vui (comic strip, comic cartoon). Phía sau sự nghiệp của một tài năng lớn chính là tấm lòng của một tài năng lớn khác.

Scott Adams.

Sinh ngày 8-6-1957 tại thành phố Windham, bang New York, từ sáu tuổi Adams đã muốn trở thành họa sĩ chuyên vẽ truyện tranh vui (cartoonist). Khi anh chưa biết làm sao thực hiện ước mơ thì hí họa của Jack Cassady đã xuất hiện trên hàng trăm tạp chí tên tuổi, sách và ấn phẩm ở Mỹ và trên thế giới, kể cả giới thiệu trên màn ảnh nhỏ… Cassady là bậc thầy lão luyện trong nghề dạy hội họa, vẽ truyện tranh vui, minh họa sách báo và đồ họa ở trình độ đại học. “Funny Business, the Art in Cartooning” (Kinh doanh hài hước, nghệ thuật vẽ truyện tranh vui) là sô truyền hình ăn khách do Cassady sản xuất và đích thân dẫn chương trình.

Tháng 1-1986, Adams xem một sô “Funny Business” trên kênh truyền hình PBS (Public Broadcasting Service). Thấy tên người dẫn (host) là Jack Cassady trong danh sách những người tham gia thực hiện (credits), anh liền viết thư đến bậc danh tài, xin chỉ dẫn đường vào nghề vẽ cartoon, không quên kèm theo vài mẫu sáng tác của anh.

Mấy tuần sau Adams nhận được hồi âm. Đích thân Cassady viết thư với thủ bút của ông, trả lời tỉ mỉ từng chi tiết về chuyên môn. Ông cảnh báo rằng anh sẽ có rất nhiều nguy cơ bị từ chối ngay từ lần thử sức đầu tiên. Ông khuyên nếu việc ấy xảy ra anh chớ nản chí bởi lẽ những mẫu vẽ của anh rất đạt và xứng đáng đăng báo lắm.

Cuối cùng, Adams đã biết cách vào nghề. Lòng phấn khởi, anh gởi mấy mẩu truyện ưng ý nhất tới hai tạp chí Playboy và New Yorker. Họ mau chóng chuyển tới anh hai mẩu giấy được sao chụp sẵn với lời từ khước lạnh tanh! Nản quá, anh dẹp hết đồ nghề vào tủ và quyết định quên đi mơ ước đời mình.

Một năm rưỡi trôi qua. Tháng 6-1987 Adams nhận lá thư thứ hai của Jack Cassady. Anh vừa ngỡ ngàng vừa ngượng ngùng, bởi trót chẳng viết một lời nào cám ơn Cassady về lá thư thứ nhất. Cassady viết:

Scott mến,

Tôi đang xem lại mớ thư từ liên quan tới sô “Funny Business...” của tôi thì tìm thấy thư và mấy mẩu vẽ của anh. Tôi nhớ có trả lời cho anh rồi.

Lý do tôi gởi anh thư này là để thêm một lần nữa khuyến khích anh hãy gởi các ý tưởng của anh tới thật nhiều tờ báo khác nhau. Tôi hy vọng anh đã làm như thế và đang trên đường kiếm được vài đô la và cũng đang có được chút vui sướng.

Đôi khi khó tìm được sự khích lệ trong nghề vẽ tranh truyện vui. Đó là lý do tôi đang khuyến khích anh hãy bền chí nhẫn nại và cứ tiếp tục vẽ đi.

Tôi chúc anh nhiều may mắn, bán được tranh và vẽ tốt.
Chân thành, Jack

Adams xúc động khôn xiết. Viết thư cho anh, Cassady nào được lợi lộc chi, một tiếng cám ơn cũng không! Nghe lời Cassady, anh lôi hết đồ nghề ra cặm cụi vẽ và cuối cùng hoàn thành mẩu truyện tranh Dilbert.

Năm 1989, Dilbert và con chó Dogbert “thông thái” lần đầu tiên xuất hiện trên mặt báo. Mười một năm sau, cả hai đã chiếm lĩnh khoảng 1.900 nhật báo tại 57 quốc gia, in 19 ngôn ngữ khác nhau (theo CNN.com ngày 6-10-2000). Khi đã thành danh rồi, có lần Adams tâm sự: “Tôi biết chắc chắn rằng tôi sẽ không thử vẽ trở lại nếu như Jack chẳng gởi lá thư thứ hai đó. Với lời lẽ tử tế và một con tem, ông đã khởi động một chuỗi sự kiện quan trọng. Dilbert càng thành công, tôi càng thêm thấm thía cái ý nghĩa to tát trong hành vi tử tế mà giản đơn của Jack. Cuối cùng, tôi có cám ơn ông nhưng không bao giờ tôi rũ bỏ nổi cái cảm nghĩ là mình đã được tặng một món quà nhưng vô phương báo đáp lại. Vì một lẽ nào đó, hai tiếng cám ơn dường như là chưa đủ. Lần hồi, tôi ngộ ra có một số quà tặng ta không thể báo đáp mà phải tiếp tục trao sang người khác.

Tôi mong ước có cả triệu người đọc những dòng chữ này. Hễ biết ai sẽ được ơn ích nhờ vào một lời nói tử tế thì bạn hãy hành động liền đi. Để đạt tác động mạnh mẽ nhất, bạn hãy viết thư và gởi người nào biết rõ bạn chả lợi lộc gì với lá thư tử tế ấy. Tôi đề nghị bạn hãy khích lệ người nào mà họ không thể trả ơn bạn.”

Scott Adams
(LÊ ANH DŨNG chuyển ngữ)

Các tin, bài viết khác