Cùng với sự phát triển mạnh của kinh tế, quảng cáo đã và đang bùng nổ dữ dội cả về số lượng lẫn cách thức thể hiện. Đã xuất hiện không ít các loại quảng cáo thành công về mặt ấn tượng nhưng gây phản cảm, ảnh hưởng đến bộ mặt văn minh đô thị.
Ấn tượng nhưng thiếu văn hóa
Giới thiệu hàng công nghệ bằng "múa cột".
Tại Ngày hội sách TPHCM lần thứ 6 vừa được tổ chức đầu năm 2010, không ít khách hàng ngỡ ngàng khi chứng kiến một gian hàng sách được tổ chức khác lạ. Tiếng là gian hàng sách nhưng ngoài thương hiệu một công ty sách cùng dăm tấm bích chương, gian hàng không có cuốn sách nào, thay vào đó là hai bệ cao, trên đó có hai người mẫu, một nam một nữ với trang phục gần như là đồ lót, bôi màu khắp người hóa trang thành hai pho tượng. Hình ảnh đôi trai gái ăn mặc thiếu vải ở giữa một không gian sách, nơi có rất nhiều bạn đọc nhỏ tuổi xem ra thật phản cảm. Thế nhưng, với chủ nhân gian hàng sách, điều họ cần là gây ấn tượng với người xem!
Nếu người giả làm tượng còn được coi là có yếu tố nghệ thuật thì phần quảng cáo của gian hàng công nghệ mạng D-Link tại Hội chợ công nghệ đang diễn ra tại TPHCM lại loại hẳn yếu tố này. Để giới thiệu thiết bị phát sóng mới, hãng đã làm một mô hình thiết bị lớn, trên đó các cô người mẫu trong trang phục cực kỳ bốc lửa ôm lấy các cột ăngten uốn éo, theo nhiều khách tham quan: “Giống như vũ nữ múa cột trong vũ trường”.
Tiết mục quá phản cảm nên vấp phải phản đối của khách, sau đó ban tổ chức đã buộc phải nhắc nhở công ty tổ chức gian hàng. Dù vậy, ít nhất tính ấn tượng mà đơn vị tổ chức quảng cáo kiểu này mong muốn đã đạt được.
Ngoài những quảng cáo thuộc dạng chỉ cần gây ấn tượng dù xấu, mỗi ngày người dân TP phải chứng kiến đủ loại quảng cáo, rao vặt bình dân khác. Từ quảng cáo bằng âm thanh cho bánh mì, keo dính chuột… đến khoan cắt bê tông, trĩ mạch lươn, phát tờ rơi tại các ngã tư, giới thiệu bia tại các quán nhậu… Các bức tường đô thị chằng chịt, nham nhở các dòng chữ quảng cáo, các tờ quảng cáo giấy dán chồng chất lên nhau, mưa nắng dần biến chúng thành những mảng loang lổ xấu xí trên các bức tường ở khắp mọi nơi. Âm thanh đủ loại từ những xe bán bánh mì dạo oang oang khắp nơi, tại các ngã tư, những tờ rơi quảng cáo bị vứt khiến đường sá rải đầy rác.
Ngay trên các phương tiện thông tin truyền thông cũng không thiếu những quảng cáo rao vặt gây phản cảm cho người xem, trong đó quảng cáo dịch vụ cho điện thoại di động được xem là điển hình nhất. Chỉ cần giở một tờ quảng cáo cho dịch vụ này có thể thấy những thông tin kiểu “Nhạc chờ độc đáo: Bố mày đang ôm gái không rảnh hay Số thuê bao quý khách đang gọi hiện nằm bên một thuê bao khác, Chúng mày có nghe không tao chém hết bây giờ”…
Song song đó là quảng cáo cung cấp ảnh nền di động với hình ảnh những cô gái ăn mặc mát mẻ, thiếu vải với những câu chữ đầy ẩn ý: Em đang khát khao, đến với em đêm nay…
Khó khăn và giải pháp
Trong các tác phẩm điện ảnh, văn học có đề tài khoa học viễn tưởng, để nhấn mạnh về sự phát triển của các đô thị tương lai, người ta hay dùng hình ảnh sự phát triển, tiến bộ của quảng cáo. Nhưng những gì mà quảng cáo rao vặt tại TPHCM đang diễn ra hiện nay lại đi ngược với tiêu chí của một đô thị văn minh.
Thành phố đang nỗ lực chỉnh đốn tình trạng lộn xộn của quảng cáo rao vặt hiện nay, tuy nhiên hiệu quả đạt được chưa cao. Lý giải điều này, ông Lê Quang Vinh, Trưởng phòng quản lý văn hóa, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch, cho biết: “Loại quảng cáo rao vặt kiểu trên tập trung chủ yếu vào các thành phần kinh doanh nhỏ, ít vốn, khó với tới các loại hình quảng cáo cao cấp khác. Chính vì thế, việc xóa bỏ bằng các biện pháp hành chính là rất khó do nhu cầu của họ luôn tồn tại”.
Điều này được chứng minh rất cụ thể khi nhiều năm trước, TPHCM đi đầu trong việc cắt số điện thoại của quảng cáo “khoan cắt bê tông”. Tuy nhiên, đến nay với việc bùng phát các loại sim điện thoại giá rẻ, đăng ký đơn giản hoặc không cần đăng ký đã khiến biện pháp này không còn hiệu quả.
Vì thế, theo ông Vinh, chấn chỉnh các loại quảng cáo, rao vặt gây xấu bộ mặt đô thị hiện được tiến hành bằng nhiều biện pháp. Ngắn hạn, có mô hình dành riêng những khu vực để người kinh doanh nhỏ có thể quảng cáo, ai có nhu cầu gì đến đó tìm đọc như đang làm tại quận Phú Nhuận, Tân Bình… Tiến hành phối hợp nhiều đơn vị từ TP đến phường, xã, tăng cường lực lượng thanh tra để phát hiện xử phạt nghiêm các trường hợp vi phạm. Dài hạn, xây dựng một hệ thống quảng cáo, rao vặt phù hợp cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ để đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế nhưng cũng giữ được trật tự trong hoạt động này.
TƯỜNG VY
